<i>Homo hierarchicus</i> w nowoczesnej utopii (na przykładzie <i>Roku potopu</i> Margaret Atwood i <i>Atlasu chmur</i> Davida Mitchella)



Abstrakt

For an abstract in English, scroll down. 

Maria Anna Banaś
Kolegium Języków Obcych Politechniki Śląskiej

Homo hierarchicus w nowoczesnej utopii
(na przykładzie Roku potopu Margaret Atwood
i Atlasu chmur Davida Mitchella)

Abstrakt: W eseju autorka podejmuje próbę  opisu  hierarchicznego  modelu społeczeństwa ukazanego w dystopijnej powieści kanadyjskiej pisarki Margaret Atwood Rok potopu oraz w jednej z narracji Atlasu chmur – Anyfonie Sonmi 451 brytyjskiego pisarza Davida Mitchella. Celem autorki jest  wskazanie elementów wspólnych dla  tych konstrukcji świata społecznego ze szczególnym uwzględnieniem roli hierarchicznego porządku przedstawionego we wspomnianych przedmiotach analizy, a następnie zwrócenie uwagi na różnice w funkcjonowaniu wybranych zbiorowości działających w obrębie szeroko rozumianego świata społecznego. W analizie autorka odwoła się do teorii  francuskiego socjologa i antropologa Louis Dumont, dla którego hierarchia stanowi fundamentalną zasadę organizującą życie społeczne, typową w społeczeństwach tradycyjnych  a postrzeganą za anomalię i odstępstwo od normy w społecznościach nowoczesnych a także do schematu struktury świata społecznego autorstwa Jacka Szmatki, istotnego dla  uchwycenia i zrozumienia procesów zachodzących w obrębie danej zbiorowości i relacji tej zbiorowości z resztą społeczeństwa.

Słowa kluczowe: socjologia literatury, utopia, stratyfikacja społeczna

Homo Hierarchicus in Modern Utopia
(on the Basis of The Year of the Flood by Margaret Atwood and The Cloud Atlas by David Mitchell)

Abstract: The paper explores the hierarchical model of society as shown in the dystopian novel The Year of the Flood by Margaret Atwood and in one of the narratives of Cloud AtlasOrison of Sonmi 451 by David Mitchell. The chief aim of the paper is to identify both similarities and differences  manifested in the construction of the social world. A special emphasis has been placed on  the role of a hierarchical order present in these narratives which has a direct impact on the structure of  communities operating within  the social world. In the analysis the author refers to the theory of a  French sociologist and anthropologist Louis Dumont, who sees hierarchy as a fundamental principle organizing social life typical of traditional societies and  perceived as an anomaly and deviation  in Western culture, and to the model of social structure as shown by Jacek Szmatka, who sees it as an indispensable tool in grasping and understanding processes taking place within the community.

Keywords: sociology of literature, utopia, social stratification


Słowa kluczowe

socjologia literatury; utopia; stratyfikacja społeczna

Arystoteles. Poetyka 1451 a 36

Atwood, Margaret. Rok potopu. Przeł. M. Michalski. Kraków: Znak 2010.

Atwood, Margaret. In Other Worlds: SF and the Human Imagination. New York: Doubletree 2011.

Banaś, M. Homonovus – w świecie sterylizacji uczuć. w: „ Opcje” 2015, nr 3.

Bauman, Zygmunt. To nie jest dziennik. Przeł. M. Zawadzka. Warszawa: Wydawnictwo Literackie, 2012.

Boccoloni, R., T. Moylan. Introduction: Dystopia and Histories, w: In Dark Horizons: Science Fiction and the Dystopian Imagination. New York: Routledge 2003.

Bougle, C. Essais sur le regime des Castel. Paris 1927.

Brooker, K. The Dystopian Impulse in Modern Literature. London: Greenwood Press 1994.

Ćwikła, Paweł. Kilka uwag o związku socjologii z literaturą. „ Studia Socjologiczne”, nr 2/2006, s. 127-158.

Dahrendorf, R. Essays In the Theory of Society. London: Routledge and Kegen Paul, 1968.

Dumont, L. Homo Hierarchicus. Przeł. A. Lebeuf. Kraków: Nomos 2009.

Eco, Umberto. Semiologia życia codziennego. Przeł. J. Ugniewska, P. Salwa. Warszawa: Czytelnik ,1996.

Eco, Umberto, R. Rorty, J. Culler, Ch. Brooke-Rase. Interpretacja i nadinterpretacja. Przeł. T. Bieroń. Kraków: Znak 1996.

Fitting, P. Utopia, Dystopia and Science Fiction, w: The Cambridge Companion to Utopian Literature. red. G. Claeys. Cambridge: CUP 2010.

Goffman, E. Człowiek w teatrze życia codziennego. Przeł. Helena Datner-Śpiewak i Paweł Śpiewak. Warszawa: Aletheia, 2008.

Juszczyk, A. Stary wspaniały świat. O utopiach pozytywnych i negatywnych. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2014.

Łęcki, K. Literatura piękna [w:] Encyklopedia socjologii. T.2, red. A. Kojder, K. Koseła, W. Kwaśniewicz, H. Kubiak, J. Mucha, J. Szacki, M. Ziółkowski, Warszawa: Oficyna Naukowa 1999, s. 128-134.

Łęcki, K. Socjologia literatury [w:] Literatury polska XX wieku.Przewodnik encyklopedyczny.T.2. red. A. Hutnikiewicz, A. Lam, Warszawa: PWN 2000.

Łęcki, K. Inny zapis. „Sekretny dziennik” pisarza jako przedmiot badań socjologicznych. Na przykładzie „Dzienników” Stefana Kisielewskiego. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego 2012.

Mitchell, D. Atlas chmur. Przeł. J. Gardzińska. Warszawa: Wydawnictwo Mag, 2012.

Mitchell, D. Cloud Atlas. London: Hodder & Stoughton, 2004.

Ossowski, S. O strukturze społecznej. Warszawa: PWN, 1982.

Simmel, G. Socjologia. Przeł. M. Łukasiewicz. Warszawa: PWN, 1975.

Słownik Wyrazów Obcych, red. E. Sobol. Warszawa: PWN 1995.

Szacki, J. Spotkania z utopią. Warszawa: Iskry 1980.

Szmatka, J. Jednostka i społeczeństwo. Warszawa: PWN1980.

Szmatka, J. Małe struktury społeczne. Warszawa: PWN 1989.

Tocqueville, A. O demokracji w Ameryce. Przeł. B. Janicka, M. Król. Kraków: Znak 1996.

Pobierz

Opublikowane : 2018-06-30


Banaś, M. (2018). <i>Homo hierarchicus</i> w nowoczesnej utopii (na przykładzie <i>Roku potopu</i> Margaret Atwood i <i>Atlasu chmur</i&gt; Davida Mitchella). Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura, 1(36). Pobrano z http://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/4723

Maria Anna Banaś  maria.banas@onet.com.pl
Kolegium Języków Obcych Politechniki Śląskiej  Polska


CitedBy Crossref
0

CitedBy Scopus
0



"Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura" publikuje teksty wcześniej nieopublikowane na podstawie licencji Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe (CC BY-SA 4.0).