Śląskie Studia Polonistyczne 2019, nr 1 (13)

2019-05-05
Śląskie Studia Polonistyczne 2019, nr 1 (13)

Feministyczne historiografie: filozofia Luce Irigaray

Choć myśl Luce Irigaray wywarła ogromny wpływ na dwudziestowieczną humanistykę, to jej obecność na gruncie polskiej refleksji (zwłaszcza filozoficznej) wydaje się znikoma – nazwisko filozofki rzadko wymieniane jest wśród najważniejszych przedstawicielek i przedstawicieli filozofii współczesnej. Po ponad czterdziestu latach od momentu wydania Speculum. De L’autre Femme (1974) Irigaray rozpoznawana jest w Polsce – obok Hélène Cixous i Julii Kristevej – wyłącznie jako przedstawicielka tzw. French Feminism (za sprawą anglo-amerykańskiej krytyki lat 80.) lub jako krytyczka psychoanalizy; równie często czytano ją przez pryzmat dekonstrukcji i poststrukturalizmu, co skutkowało przypisywaniem jej rozmaitych figur duchowych ojców i intelektualnych przewodników. Tymczasem zawężanie filozofii Irigaray wyłącznie do jednej tradycji intelektualnej, na co wskazuje sposób, w jaki tworzona była historiografia zachodnich teorii feministycznych, w efekcie doprowadziło do zubożenia krytycznego odbioru jej myśli i zamrożenia recepcji krytycznej, która skupiła się na toczeniu nierozstrzygniętych do tej pory sporów o esencjalizm czy feministyczny konserwatyzm. Całkowicie zignorowana została jednakże późniejsza odsłona myśli Irigaray, a zwłaszcza filozofia różnicy płciowej, która wyrasta z krytycznej lektury najważniejszych przedstawicieli zachodniej tradycji metafizycznej, takich jak Arystoteles, Hegel, Nietzsche czy Heidegger, a także z wieloletniego zaangażowania w działalność ruchów społecznych i politycznych we Francji i we Włoszech. Dlatego też obraz, jaki utrwalił się na gruncie polskiej refleksji humanistycznej głównie za sprawą zaledwie dwóch przetłumaczonych książek Ciało-w-ciało z matką (tłum. A. Araszkiewicz) i Ta płeć (jedną) płcią niebędąca (tłum. S. Królak) oraz kilku artykułów, wydaje się niepełny i niewystarczający.

Numer monograficzny „Śląskich Studiów Polonistycznych” jest zaproszeniem do pogłębienia dyskusji nad obecnością i nieobecnością myśli Luce Irigaray w polskiej i światowej refleksji krytycznej. Wiąże się z tym konieczność rekonstrukcji feministycznych historiografii, w których obecność autorki Speculum ogranicza się wyłącznie do – kontestowanej przez nią samą – formacji French Feminism lub do psychoanalizy. Interesujące będą więc takie zagadnienia jak:
– filozofia Irigaray a współczesne teorie feministyczne i krytyczne (np. nowy materializm feministyczny, posthumanizm, ekozofia);
– filozofia Irigaray a polska refleksja feministyczna;
– nowe strategie lekturowe: czy możliwe jest czytanie Irigaray poza French Feminism?
– filozofia różnicy płciowej: krytyka i interpretacja;
– Irigaray a zachodnia tradycja filozoficzna;
– Irigaray a filozofia francuska po 1968 roku;
– Irigaray a włoska myśl feministyczna.

Lista zagadnień jest znacznie dłuższa, dlatego chciałabym, abyśmy wspólnie zastanowiły i zastanowili się nad nowymi możliwościami odczytania filozofii Irigaray. Bardzo serdecznie zapraszam do przesyłania propozycji tematów w formie krótkich abstraktów do 1 czerwca 2018 na adres: szopa.katarzyna2@gmail.com. Ostateczny termin nadsyłania artykułów (max. 40 tys. znaków z bibliografią i streszczeniem): 1 grudnia 2018.