https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/issue/feed Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura 2022-07-19T19:07:27+00:00 Marcin Mazurek errgo@us.edu.pl Open Journal Systems <p><img src="https://journals.us.edu.pl/pliki/RIAS/mla.png" alt="MLA" height="50px"></p> <p><strong><em>ER(R)GO</em></strong>&nbsp;jest międzynarodowym czasopismem naukowym nawiązującym do kilkunastoletniej działalności interdyscyplinarnej grupy seminaryjnej o tej samej nazwie.&nbsp;Periodyk poświęcony jest przede wszystkim refleksji nad wytworami kultury współczesnej - także kultury popularnej - ze szczególnym naciskiem na zagadnienia teoretyczne i w najszerszym sensie z teorią związane. Tematyka obejmuje analizę zjawisk, dzieł, procesów kulturowych i literackich oraz ich uwarunkowań, analizę kontekstów je określających, zagadnienia metodologii badań literaturoznawczych i kulturoznawczych, analizę współczesnych tendencji w kulturze i ich założeń myślowych, zmiany paradygmatów teoretycznych i metodologicznych, analizę etycznych i aksjologicznych uwikłań prądów oraz zjawisk kulturowych i literackich, syntezy teoretycznoliterackie i kulturoznawcze, związki literatury z filozofią i innymi naukami. Istotny nacisk kładzie się na zagadnienia teoretycznoliterackie, przy czym literatura postrzegana jest w jej powiązaniach z kontekstami i procesami ogólnokulturowymi. Zadaniem pisma jest wypełnienie niszy między periodykami literaturoznawczymi i kulturoznawczymi oraz umożliwienie spotkania tych dwóch szerokich dziedzin w jednej przestrzeni czytelniczej. Ogólny tenor pisma należy określić jako interdyscyplinarny. Czasopismo finansowane jest z funduszu badań statutowych Instytutu Literaturoznawstwa Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Czasopismo nie pobiera opłat za publikacje artykułów i jest dostępne w formule Open Access Gold.</p> <p><a title="Lista ministerialna" href="https://www.gov.pl/attachment/acf4c73a-188b-42a0-a82b-f0b809fb2307" target="_blank" rel="noopener">&nbsp;<strong>"Er(r)go" uzyskało 100 punktów parametrycznych w wyniku przeprowadzonej w 2021 roku oceny i figuruje na liście czasopism punktowanych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (poz. 30946).</strong></a> Od 2016 roku, <a href="https://dbh.nsd.uib.no/publiseringskanaler/erihplus/periodical/info.action?id=488134" target="_blank" rel="noopener">nasze czasopismo indeksowane jest także w bazie ERIH+</a> i figuruje w <a href="https://journals.indexcopernicus.com/search/form?search=ER(R)GO.%20Teoria%E2%80%93Literatura%E2%80%93Kultura" target="_blank" rel="noopener">Index Copernicus Journal Master List</a> ze współczynnikiem wpływu&nbsp;ICV 2020: 83.04. Od roku 2020 indeksowane jest także w bazie Elsevier Scopus. Pragniemy też poinformować naszych Czytelników i Autorów, iż <strong>począwszy od numeru 40 (1/2020) <em>Er(r)go</em>&nbsp;jest pismem dwujęzycznym o zasięgu w pełni międzynarodowym: publikujemy materiały w języku polskim i angielskim.</strong> Czasopismo finansowane jest z funduszu badań statutowych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. <a href="https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/about"><strong>(WIĘCEJ o czasopiśmie...)</strong></a></p> <p><strong>Zaproszenie do zgłaszania tekstów</strong></p> <p><a href="https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/announcement/view/96" target="_blank" rel="noopener"><span class="gridCellContainer">Kolejny numer - 47 (2/2023)</span><strong><span class="gridCellContainer">&nbsp;</span></strong><span class="gridCellContainer">-</span><strong><span class="gridCellContainer"> humanistyka/humanistyka/humanistyka (pod redakcją gościnną Lecha Witkowskiego) (kliknij, by przejść do CFP)</span></strong></a></p> <p><a href="https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/announcement/view/143">Kolejny numer - 48 (1/2024) - <strong>humanistyka/humanistyka/humanistyka II (pod redakcją gościnną Lecha Witkowskiego) (kliknij, by przejść do CFP)</strong></a></p> <p><a href="https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/announcement/view/144">Kolejny numer - 49 (2/2024) - <strong>queerowa ruralność (pod redakcją gościnną Roberta Kuska i Wojciecha Szymańskiego) (kliknij, by przejść do CFP)</strong></a></p> <p>&nbsp;</p> https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/13807 Strona tytułowa i spis treści 2022-07-19T12:21:38+00:00 Redakcja Er(r)go errgo@us.edu.pl <p>Strona tytułowa i spis treści numeru.</p> 2022-06-25T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/13687 Er(r)go... 2022-07-19T12:21:38+00:00 Wojciech Kalaga w.kalaga@poczta.onet.pl <p><em>Er(r)go...</em></p> <p>…zbiorowa ślepota ludzkości: antropocen, entropocen. Mnożą się rozmaite entropie: entropia termodynamiczna, entropia biologiczna, entropia psychospołeczna, entropia informacyjna, antyentropia, antropia, negentropia. Niektórzy&nbsp;– nie&nbsp;wszyscy&nbsp;– zauważają pewne konsekwencje: niszczenie bioróżnorodności, nieuporządkowanie, dezorganizację, destrukcję socjoróżnorodności, rozprzestrzenianie fałszywych informacji, destrukturyzację, rozrzedzenie zasobów mineralnych, deregulację klimatu, niszczenie ekosystemów, topnienie lodowców, podnoszenie się poziomu mórz, fale upałów, powodzie, susze, rozproszenie uwagi, niszczenie umiejętności, marazm, apatię, depresje i&nbsp;samobójstwa, utratę zaufania, niezdolność do&nbsp;zawierzenia, upowszechniony mimetyzm, chaos molekularny; takie to&nbsp;skutki antropogenicznych wymuszeń. Na&nbsp;dodatek pchają się różne kapitalizmy: konsumencki, komputacjonalistyczny, komputacyjny (to chyba to&nbsp;samo) i&nbsp;jeszcze petro-kapitalizm. Krótko mówiąc, znajdujemy się w&nbsp;nędzy symbolicznej i&nbsp;nie tylko.</p> <p>A&nbsp;co musi człowiek? Ktoś proponuje: Człowiek musi wyjść z&nbsp;natury, aby&nbsp;przestać zadawać jej gwałt.</p> <p>W przestrzeni numeru jak zwykle wielka aktywność: monstrualne algi kolonizują Lagunę Wenecką, rozum przekształca się w&nbsp;nierozum, <em>homo faber</em> wymyśla się na&nbsp;nowo, smar i&nbsp;brud przyklejają się do&nbsp;naszych sumień, Bärfuss bruka swoje gniazdo, a&nbsp;negacja cicho i&nbsp;stopniowo przejmuje rządy. Pusta figura epizodyczna myśli marszem swoich kiszek, <em>neganthropos</em> zajmuje miejsce <em>anthropos</em>, metarealiści korzystają z&nbsp;<em>metaboły</em>, popęd niszczy swój obiekt, konsumując go, algorytmy gramatyzują codzienne czynności. Niejaki Edgar penetruje łono ziemi, uśmiechając się przy&nbsp;tym zachwycony, Elsa żyje ze&nbsp;swoimi niskimi pobudkami w&nbsp;Ewangelii gówna, a&nbsp;Eva szaleje, widzi i&nbsp;słyszy rzeczy, których nie&nbsp;ma, ulega duchowemu rozpadowi, degradacji i&nbsp;złym wizjom oraz&nbsp;sama niszczy się wewnętrznie, tak że&nbsp;w&nbsp;końcu przypomina kurewkę kopalnianą. Jakby tego było mało, energia libidalna staje się bezużyteczna i&nbsp;niesprawna, pomniki służą zapominaniu przyszłości, ropa wybiera trzecią drogę wyjścia tam, gdzie trzeciego wyjścia nie&nbsp;ma, wrogie postawy wracają karmicznie do&nbsp;ich sprawców, życie domowe toczy gangrena massmedialnej konsumpcji, Szwajcarzy czują się w&nbsp;więzieniu bezpiecznie, bez&nbsp;obawy, że&nbsp;zostaną napadnięci. Pewien Rousseau potrzebuje publiczności, łączy pogardę dla&nbsp;pieniędzy z&nbsp;wielkim skąpstwem, zaś choroba cewki moczowej dręczy go przez&nbsp;całe życie. Protezy przekształcają się w&nbsp;suwerenne byty, pozbawiony lustrzanego odbicia student staje się ledwie połową siebie, dorycka, ciężka nuta strąca ozdobny liść akantu, Maria-android gra ciałem, uwodzi i&nbsp;sieje destrukcję, Schopenhauerowski młyn życia i&nbsp;śmierci przemiela jednostkową egzystencję, by&nbsp;się nią pożywić, rozkiełznany podmiot kalkulującej racjonalności okazuje się źródłem nieograniczonej przemocy wobec bycia, Brecht odrzuca całość, by&nbsp;możliwe stało się poznanie i&nbsp;wreszcie człowiek zostaje zrównany ze&nbsp;światem nie-ludzi. Czy&nbsp;można się zatem dziwić, że&nbsp;internacja cierpi męki?</p> <p>Nowe postaci pojawiają się w&nbsp;naszym mikrokosmocie: Bernard Stiegler, Nicolas Georgescu-Roegen, Maël Montévil, Wolfgang Streeck, Katherine Hayles, Mihaly Csikszentmihalyi, Amartya Sen, Rudolf Clausius, Erwin Schrödinger, Hans Haacke, Robert Smithson, Peter Blamey, David Haines, Joyce Hinterding, Olafur Eliasson, Lukas Bärfuss, André Gorz, René Passet, Henri Poincaré, Imre Szeman, Alfred Lotka, Ludwig von Bertalanffy. A&nbsp;obok nich rozmaite twory, stwory i&nbsp;przetwory: organy egzosomatyczne, cyfrowe feromony, krew planety, srebrne jajo świata, szkodliwy kult tyrania, rozmyślna amnezja energetyczna, merkuriańskie eksperymenty, barokowe interteksty, niewiasta uosabiająca ropę, pachnąca ropą pościel, utkane z&nbsp;ropy marzenia senne, naciskacze guzików i&nbsp;uczeni idioci, pośmiertne bytowanie, faszystowskie państwo mrówek (czy czegoś nam to&nbsp;przypadkiem nie&nbsp;przypomina?), świato-obrazy i&nbsp;mito-obrazy, polifonia budynków, katedr i&nbsp;witraży, kulturowa krótkowzroczność, imaginaria hegemoniczne i&nbsp;alternatywne, zinstytucjonalizowany rabunek, dysonans ludonarracyjny, entropijny materializm, petronowoczesność, energia Mako, ekstraktywizm, petrokultury, (post)kolonialny pęd petroideologiczny, społeczeństwa postspołeczne, estetyka entropijna, wielkie przyspieszenie, przebodźcowanie, dyssypatywność. A&nbsp;nad tym wszystkim rzeczy wielkie: Substancja, Modus, Wieczność, Trwanie, Nieskończoność.</p> <p>No i&nbsp;nigdy za&nbsp;wiele dociekliwych pytań: Którędy na&nbsp;lewo? Czy&nbsp;istnieje coś takiego jak całość czy&nbsp;sens? Co&nbsp;i&nbsp;jak robić pracując? Czym jest bogactwo? Jak pęta zamienić w&nbsp;więzy miłości? Co&nbsp;począć z&nbsp;naszą pracą i&nbsp;z naszej pracy? Jak poprzez pracę uratować świat? Czymże jest w&nbsp;ogóle energia? Dlaczego gry wideo nie&nbsp;pomagają w&nbsp;ratowaniu planety? Jak nauczyć się wzrastać inaczej i&nbsp;lepiej? I&nbsp;wreszcie newralgiczne: Mniej czy&nbsp;więcej człowieka?</p> <p>A w&nbsp;powietrzu czuć coraz większe szaleństwo.</p> <p><em>Wojciech Kalaga</em><br><a href="https://orcid.org/0000-0003-4874-9734" target="_blank" rel="noopener">https://orcid.org/0000-0003-4874-9734</a></p> 2022-06-25T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/12260 Jakie transformacje energetyczne na rzecz trzech ekologii? Entropie, ekologie i gospodarka w erze antropocenu 2022-07-19T12:21:39+00:00 Anne Alombert michal.k.krzykawski@gmail.com Michał Krzykawski michal.k.krzykawski@gmail.com <p><strong>"Jakie transformacje energetyczne na rzecz trzech ekologii? Entropie, ekologie i gospodarka w erze antropocenu"</strong></p> <p>Artykuł rozpatruje współczesny kryzys ekologiczny jako potrójny problem ekologii środowiskowej, ekologii mentalnej i&nbsp;ekologii społecznej: podczas gdy ekosystemy naturalne są zagrożone przez&nbsp;infrastrukturę przemysłową, która służy eksploatacji surowców mineralnych i&nbsp;bazującej na&nbsp;niej zglobalizowanej ekonomii konsumpcyjnej, ekosystemy psychiczne i&nbsp;społeczne są zagrożone przez&nbsp;połączone urządzenia, które służą eksploatowaniu zasobów libidalnych i&nbsp;bazującej na&nbsp;nich ekonomii uwagi i&nbsp;gospodarce opartej na&nbsp;danych. Ten potrójny kryzys ekologiczny jest opisany w&nbsp;artykule jako proces wzrostu entropii na&nbsp;różnych poziomach (termodynamicznym, biologicznym, informacyjnym lub psychospołecznym). Odwrócenie tego procesu wymaga podwójnej transformacji energetycznej: takiej, która pozwala z&nbsp;umiarem gospodarować energią pochodzącą z&nbsp;zasobów mineralnych i&nbsp;otaczać je troską, oraz&nbsp;takiej, która pozwala na&nbsp;to&nbsp;samo w&nbsp;odniesieniu do&nbsp;energii psychicznej i&nbsp;libidalnej. Artykuł odwołuje się do&nbsp;prac Nicolasa Georgescu-Roegena i&nbsp;Bernarda Stieglera, którzy opisują taką transformację jako walkę ze&nbsp;wzrostem entropii, z&nbsp;jednej strony prowadzoną z&nbsp;perspektywy fizycznej i&nbsp;środowiskowej, a&nbsp;z drugiej&nbsp;– z&nbsp;perspektywy psychicznej, technicznej i&nbsp;społecznej.</p> 2021-06-25T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11865 Energia, praca i walka z entropią 2022-07-19T12:21:40+00:00 Michał Krzykawski michal_krzykawski@poczta.fm <p><strong>"Energia, praca i walka z entropią"</strong></p> <p>Główna teza niniejszego artykułu jest następująca: zwyczajowe rozumienie pracy w&nbsp;demokracjach przemysłowych pochodzi z&nbsp;przestarzałych założeń teoretycznych ekonomii neoklasycznej, które podtrzymują wysoce entropijny proces gospodarczy. Określenie nowych celowości i&nbsp;funkcji pracy jest zatem konieczne do&nbsp;tego, aby&nbsp;przeprojektować gospodarkę, a&nbsp;tym samym wypracować pozytywną alternatywę dla&nbsp;antropocenu. Artykuł traktuje o pojęciu pracy, wprowadzonym przez&nbsp;Bernarda Stieglera, a&nbsp;także sposobie, w&nbsp;jaki Stiegler aktualizuje refleksję wokół pracy podjętą przez&nbsp;Andrégo Gorza. Kwestia pracy jest omawiana w&nbsp;dwóch ściśle ze&nbsp;sobą powiązanych kontekstach: w&nbsp;odniesieniu do&nbsp;transformacji energetycznej i&nbsp;w&nbsp;odniesieniu do&nbsp;nieuchronnej automatyzacji pracy. Postulując przedefiniowanie pracy poza zatrudnieniem, artykuł broni tezy, że&nbsp;automatyzacja, bardziej niż końcem pracy może być jej początkiem. Aby&nbsp;tak się stało, należy spełnić jednak dwa warunki: przedefiniować pracę poza zatrudnieniem i&nbsp;uspołecznić płynące z&nbsp;automatyzacji korzyści.</p> 2022-06-25T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11857 Od rozproszenia do materializacji. Energia i entropia w sztukach wizualnych lat sześćdziesiątych a pierwszych dekad XXI wieku 2022-07-19T12:21:40+00:00 Monika Lubińska monika.lubinska97@gmail.com <p><strong>"Od rozproszenia do materializacji. Energia i entropia w sztukach wizualnych lat 60. a pierwszych dekad XXI wieku"</strong></p> <p>W artykule podjęty zostaje temat energii i&nbsp;entropii w&nbsp;sztukach wizualnych. Problematyka skoncentrowana jest wokół kluczowych przemian w&nbsp;strategiach artystycznych bazujących na&nbsp;dowartościowaniu entropii i&nbsp;energii, jakie zaszły między latami sześćdziesiątymi XX&nbsp;wieku a&nbsp;pierwszymi dekadami XXI stulecia. Omawiane zwroty zaprezentowane zostały na&nbsp;przykładzie twórczości Hansa Hackeego, Roberta Smithsona, Petera Blamey’ego, Davida Hainesa, Joyce Hinterding oraz&nbsp;Olafura Eliassona. Punktem wyjścia dla&nbsp;rozważań jest zaproponowana przez&nbsp;Bernarda Stieglera oraz&nbsp;powołany przez&nbsp;niego kolektyw badawczy Internacja&nbsp;– koncepcja entropocenu, stanowiąca o&nbsp;tym, że&nbsp;entropia jest zjawiskiem w&nbsp;sposób najbardziej adekwatny charakteryzującym wszelkie kryzysy epoki człowieka.</p> 2022-06-25T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/12332 Power Games: Towards the Rhetoric of Energy in Speculative Video Games 2022-07-19T19:07:27+00:00 Paweł Frelik p.frelik@uw.edu.pl <p><strong>"Gry władzy: w stronę retoryki energii w spekulatywnych grach wideo"</strong></p> <p>Artykuł przedstawia powiązania energii i&nbsp;gier wideo, będących jednym z&nbsp;najnowszych przedstawicieli mediów spekulatywnych, i&nbsp;stawia pytanie, na&nbsp;ile takie gry mogą poszerzać społeczną świadomość w&nbsp;kwestii&nbsp; ekstraktywizmu oraz&nbsp;źródeł energii w&nbsp;antropocenie. W&nbsp;pierwszej kolejności artykuł rozpoznaje zaangażowanie mediów gier w&nbsp;szerszą problematykę kryzysu klimatycznego, którego ważnym aspektem są kwestie energetyczne. Następnie przedstawia&nbsp;kilka podejść analitycznych, które pomagają rozwikłać proceduralną retorykę energii w&nbsp;grach wideo. Na&nbsp;koniec proponuje wstępne pogrupowanie gatunków gier i&nbsp;ich potencjału w&nbsp;kontekście centralnego miejsca paliw i&nbsp;energii w&nbsp;grach spekulatywnych. Jako całość stanowi on&nbsp;wstępną mapę stanu energii w&nbsp;spekulatywnych grach wideo, a&nbsp;zatem przecięcia, które pozostają w&nbsp;dużej mierze niezbadane, i&nbsp;wykorzystuje kilka studiów przypadku do&nbsp;zilustrowania pewnych prawidłowości pojawiających się w&nbsp;dyskusjach na&nbsp;temat powiązania środowiska, gospodarki i&nbsp;energii w&nbsp;spekulatywnych grach wideo.</p> 2022-06-25T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11604 Metafizyka <i>Ropy naftowej</i> Aleksieja Parszczikowa. Z zagadnień rosyjskiej petropoetyki 2022-07-19T12:21:40+00:00 Daniel Andrzej Banasiak banasiakdaniel@gmail.com <p><strong>"Metafizyka <em>Ropy naftowej</em> Aleksieja Parszczikowa. Z zagadnień rosyjskiej petropoetyki"</strong></p> <p>Dyskurs o&nbsp;ropie naftowej obecny jest szczególnie we współczesnej literaturze rosyjskiej. Artykuł przedstawia rekonesans badawczy dotyczący tematyki paliw w&nbsp;rosyjskich tekstach literatury i&nbsp;kultury. Za&nbsp;pomocą narzędzi hermeneutycznych zbadano wiersz <em>Ropa naftowa</em>&nbsp;(1998) Aleksija Parszczikowa. Twórca, piszący w&nbsp;duchu rosyjskiego metarealizmu, poetyzuje, metaforyzuje złoża ropy, tym samym unika trudnych pytań o&nbsp;rosyjski imperializm czy&nbsp;ochronę środowiska naturalnego. Interesuje go ekscentryczna sieć metafor ewokujących metafizyczne wizje, pełnych odniesień do&nbsp;tekstów kultury z&nbsp;całego świata. </p> 2022-06-25T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11750 Odhumanizowanie jednostki i demontaż wartości w <i>Oleju</i> Lukasa Bärfussa 2022-07-19T12:21:40+00:00 Justyna Kłopotowska justyna.klopotowska@usz.edu.pl <p><strong>"Odhumanizowanie jednostki i demontaż wartości w <em>Oleju</em> Lukasa Bärfussa"</strong></p> <p>Artykuł ma na&nbsp;celu ukazanie dehumanizacji jednostki i&nbsp;demontażu wartości na&nbsp;podstawie sztuki teatralnej Lukasa Bärfussa pt. <em>Olej</em>. Tytułowa ropa/olej łączy się nierozerwalnie z&nbsp;nieokiełznaną żądzą pieniądza, która ostatecznie prowadzi do&nbsp;tragedii. Zaczynając od&nbsp;antycznej energii, poprzez stosunki (post)kolonialne po&nbsp;system władzy-wiedzy według Michela Foucaulta ukazana zostaje jedna z&nbsp;możliwych interpretacji utworu.</p> 2022-06-25T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9240 Maszyna–podmiot–kultura. Reprezentacje debat wokół postępu technicznego w Niemczech początku XX wieku 2022-07-19T12:21:40+00:00 Zbigniew Feliszewski zbigniewfeliszewski@wp.pl <p><strong>"Maszyna–podmiot–kultura. Reprezentacje debat wokół postępu technicznego w Niemczech początku XX wieku"</strong></p> <p>Artykuł podejmuje próbę zbadania podejścia literatury i&nbsp;filmu lat dwudziestych XX wieku do&nbsp;postępu technicznego, w&nbsp;szczególności procesu umaszynowienia i&nbsp;jej wpływu na&nbsp;życie społeczne i&nbsp;jednostkowe. Analizy wiersza Bertolta Brechta (<em>700 Intellektuelle beten einen Öltank an</em>) oraz&nbsp;filmów niemieckiego ekspresjonizmu (<em>Student z&nbsp;Pragi</em>, <em>Golem</em>, <em>Metropolis</em>) mają na&nbsp;celu zrekapitulowanie debat wokół postępu technicznego oraz&nbsp;umiejscowienie ich w&nbsp;horyzoncie badań humanistycznych, a&nbsp;także zbadanie ich podejścia do&nbsp;dominującej od&nbsp;XVIII wieku myśli rozróżniającej pojęcia kultury i&nbsp;cywilizacji. Przy&nbsp;zastosowaniu medioznawczych teorii przedłużeń człowieka artykuł stara się określić ich potencjał konstytuujący rzeczywistość. Centralną część analizy stanowią zagadnienia roli intelektualistów i&nbsp;artystów w&nbsp;aparacie życia społecznego, maszyny jako protezy i&nbsp;przedłużenia człowieka oraz&nbsp;maszyny jako sobowtóra.</p> 2022-06-25T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9739 Muzyczność "wielkiej fugi orfickiej" Stanisława Swena Czachorowskiego 2022-07-19T12:21:40+00:00 Monika Kocot monika.b.kocot@gmail.com <p><strong>"Muzyczność "wielkiej fugi orfickiej" Stanisława Swena Czachorowskiego"</strong></p> <p>Przedmiotem analizy artykułu jest wiersz Stanisława Swena Czachorowskiego zatytułowany “wielka fuga orficka”, łączący muzyczną tradycję baroku ze&nbsp;współczesnością, a&nbsp;którego kompozycję i&nbsp;poszczególne elementy składowe autorka widzi jako literacką wariację na&nbsp;temat klasycznej fugi. Istotny jest tu dialog harmonii i&nbsp;jedności z&nbsp;chaosem i&nbsp;wieloperspektywicznością uzyskany w&nbsp;kontrapunktowych zestawieniach muzyki Bacha. Analizując wiersz, autorka pokazuje, jak Czachorowski za&nbsp;pomocą synchronizacji oraz&nbsp;zamierzonej asynchronizacji wzorców percepcyjnych, aksjologicznych i&nbsp;etycznych tworzy synchroniczną czasoprzestrzeń kulturową, intencjonalnie zakładaną w&nbsp;programach nadrealistów jako cel działań artystycznych.</p> 2022-06-25T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/12563 Pytania o wartość. Ekonomiczne uwikłania jednostki i języka w <i>Wyznaniach</i> Jeana-Jacques'a Rousseau 2022-07-19T12:21:41+00:00 Maria Janoszka m.janoszka@gmail.com <p><strong>"Pytania o wartość. Ekonomiczne uwikłania jednostki i języka w <em>Wyznaniach</em> Jeana-Jacques'a Rousseau"</strong></p> <p>Szkic stanowi próbę ukazania zróżnicowania sposobów ewokacji i&nbsp;wieloznaczności problematyki ekonomicznej w&nbsp;Wyznaniach Jeana-Jacques’a Rousseau. Liczne motywy biograficzne wskazują paradoksalność sytuacji i&nbsp;wyborów autora Rozprawy o&nbsp;nierówności, jednocześnie kwestionującego społeczne funkcje pieniądza jako formę zniewolenia i&nbsp;poszukującego stabilizacji finansowej jako rękojmi wolności. Tekst Wyznań problematyzuje także kwestię relatywności stosunku pieniądza i&nbsp;towaru oraz&nbsp;braku samoistnej wartości pieniądza, jak&nbsp;również przeniesienie tej wizji na&nbsp;relacje międzyludzkie. Ekonomizację myślenia o&nbsp;świecie dostrzec można też w&nbsp;intensywnym dialogu z&nbsp;publicznością i&nbsp;w znaczeniu nadawanemu pismom autobiograficznym w&nbsp;walce o&nbsp;ustalenie własnej wartości w&nbsp;oczach czytelników.</p> 2022-06-25T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/12258 <i>Ergon</i> w erze antropocenu i nowe pytanie o bogactwo 2022-07-19T12:21:41+00:00 Bernard Stiegler michal.krzykawski@us.edu.pl Michał Krzykawski michal_krzykawski@poczta.fm <p><strong>"<em>Ergon</em> w erze antropocenu i nowe pytanie o bogactwo"</strong></p> <p>Źródło: “<em>L’ergon</em> dans l’ère Anthropocène et la nouvelle question de la richesse”, w:&nbsp;<em>Le travail au XXI<sup>e</sup> siècle, </em>red. Alain Supiot (Paris, Éditions de l’Atelier, 2019).</p> <p>Niniejszy artykuł podejmuje się przemyślenia na nowo bogactwa oraz sensu pracy (rozumianej jako <em>ergon</em>, a nie tylko <em>ponos</em>) w kontekście antropocenu. Autor uzasadnia ten wybór tym, że wyłącznie kategoria pracy pozwala bezpiecznie przezwyciężyć granice ery antropocenu. Zdaniem autora, antropocen to w istocie era entropocenu, czyli era, w której biosfera zostaje skonfrontowana z nagłym i masowym wzrostem entropii we wszystkich wymiarach życia na ziemi. Kluczowe dla przezwyciężenia tego impasu, jest takie przekształcenie wiedzy i umiejętności, które doprowadza do wytworzenia się negantropii, a zatem sposobu, w jaki istoty ludzkie, wytwarzając organy sztuczne, ubogacają świat drogą technologiczną, a nie biologiczną. Negantropia zostaje przedstawiona jako właściwa alternatywa dla tych modeli ekonomicznych, które nie są w stanie uchwycić dynamiki antropocenu/entropocenu.</p> 2022-06-25T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/13804 The New Humanities: In Search of Boundaries 2022-07-19T12:21:41+00:00 Agata Bielik-Robson abielik@ifispan.edu.pl David Schauffler david.schauffler@us.edu.pl <p><strong>"Nowa humanistyka: w poszukiawniu granic"</strong></p> <p>Niniejszy artykuł podejmuje się próby przemyślenia kształtu oraz roli nowej humanistyki w kontekście filozofii podmiotowości. Zdaniem autorki, u podstawy nowej humanistyki nie stoi projekt oświeceniowy, lecz wpływ filozofii Martina Heideggera i jej krytyki nowoczesnej podmiotowości wraz z jej <em>Machenschaft</em>. Autorka wskazuje na fundamentalną pychę, której przeciwstawić stara się nowa humanistyka, starając się na nowo umieścić podmiot wewnątrz sztywnych granic. Myślenie nowohumanistycznie, a szczególnie posthumanistyczne, może jednak doprowadzić do powrotu przemocy przeciwko cywylizacji, której sama staje się krytyką. Kluczem do takiego odczytania, stają się dla autorki wnikliwe lektury Hölderlina oraz Adorna.</p> 2022-06-25T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11875 Literatura rosyjsko-izraelska i jej mitotwórczy potencjał 2022-07-19T12:21:41+00:00 Mirosława Michalska-Suchanek miroslawa.michalska-suchanek@us.edu.pl <p><strong>"Literatura rosyjsko-izraelska i jej mitotwórczy potencjał.&nbsp;Recenzja pozycji: Roman Katsman, Vysshaya legkost'sozidaniya. Sleduyushchiye sto let russko-izrail'skoy literatury (Boston–St. Petersburg: Academic Studies Press–BiblioRossica, 2021). Oprawa twarda, 443 str [Роман Кацман, Высшая легкость созидания. Следующие сто лет русско-израильской литературы (Boston–St. Petersburg: Academic Studies Press–BiblioRossica, 2021]"</strong></p> <p>Tekst jest recenzją monografii Romana Katsmana pod tytułem <em>Vysshaya legkost' sozidaniya. </em><em>Sleduyushchiye sto let russko-izrail'skoy literatury</em> (Boston–St. Petersburg: Academic Studies Press–BiblioRossica, 2021). Jest to kontynuacja jego badań zawartych w poprzedniej książce <em>Neulovimaya real'nost'. </em><em>Sto let russko-izrail'skoy literatury</em> <em>(1920–2020)</em> (Boston–St. Petersburg: Academic Studies Press–BiblioRossica, 2020). Katsman odchodzi od postrzegania literatury rosyjsko-izraelskiej jako części literatury rosyjskiej oraz&nbsp;od jej opisu wyłącznie w&nbsp;kontekstach i&nbsp;zależnościach związanych z&nbsp;kulturą rosyjską. Uznanie autonomiczności tej literatury wymaga odrębnej metody badawczej, narzędzi i aparatu pojęciowego. Katsman w książce z roku 2020 zaprezentował filozoficzno-kulturowy paradygmat, który ma za zadanie wyznaczyć perspektywę oglądu literatury rosyjsko-izraelskiej, w kolejnej monografii ten paradygmat uzupełnia o zawarty w tej literaturze potencjał mitotwórczy.</p> 2022-06-25T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/13808 Streszczenia w języku polskim/Summaries in Polish 2022-07-19T12:21:41+00:00 Redakcja Er(r)go errgo@us.edu.pl <p>Polskojęzyczne streszczenia artykułów badawczych i esejów zamieszczonych w niniejszym numerze.</p> 2022-06-25T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/13810 Informacje dla Autorów 2022-07-19T12:21:41+00:00 Redakcja Er(r)go errgo@us.edu.pl <p>Informacje dla przyszłych Autorów -- tematyka tekstów, formatowanie tekstu, karta stylu.</p> 2022-06-25T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/13809 Metryczka 2022-07-19T12:21:41+00:00 Redakcja Er(r)go errgo@us.edu.pl <p>Metryczka numeru.</p> 2022-06-25T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement##