Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO <p><strong>"ER(R)GO"</strong>&nbsp;jest międzynarodowym czasopismem naukowym nawiązującym do kilkunastoletniej działalności interdyscyplinarnej grupy seminaryjnej o tej samej nazwie.&nbsp;Periodyk poświęcony jest przede wszystkim refleksji nad wytworami kultury współczesnej - także kultury popularnej - ze szczególnym naciskiem na zagadnienia teoretyczne i w najszerszym sensie z teorią związane. Tematyka obejmuje analizę zjawisk, dzieł, procesów kulturowych i literackich oraz ich uwarunkowań, analizę kontekstów je określających, zagadnienia metodologii badań literaturoznawczych i kulturoznawczych, analizę współczesnych tendencji w kulturze i ich założeń myślowych, zmiany paradygmatów teoretycznych i metodologicznych, analizę etycznych i aksjologicznych uwikłań prądów oraz zjawisk kulturowych i literackich, syntezy teoretycznoliterackie i kulturoznawcze, związki literatury z filozofią i innymi naukami. Istotny nacisk kładzie się na zagadnienia teoretycznoliterackie, przy czym literatura postrzegana jest w jej powiązaniach z kontekstami i procesami ogólnokulturowymi. Zadaniem pisma jest wypełnienie niszy między periodykami literaturoznawczymi i kulturoznawczymi oraz umożliwienie spotkania tych dwóch szerokich dziedzin w jednej przestrzeni czytelniczej. Ogólny tenor pisma należy określić jako interdyscyplinarny. Czasopismo finansowane jest z funduszu badań statutowych Instytutu Literaturoznawstwa Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Czasopismo nie pobiera opłat za publikacje artykułów i jest dostępne w formule Open Access Gold.</p> <p>&nbsp;<strong><a href="https://www.gov.pl/attachment/18cceb47-a74e-4593-9866-a8062e5f3d74" target="_blank" rel="noopener">"Er(r)go" uzyskało 70 punktów parametrycznych w wyniku przeprowadzonej w 2019 roku oceny i figuruje na liście czasopism punktowanych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego</a>.</strong> Od 2016 roku, <a href="https://dbh.nsd.uib.no/publiseringskanaler/erihplus/periodical/info.action?id=488134" target="_blank" rel="noopener">nasze czasopismo indeksowane jest także w bazie ERIH+</a> i figuruje w <a href="https://journals.indexcopernicus.com/search/form?search=ER(R)GO.%20Teoria%E2%80%93Literatura%E2%80%93Kultura" target="_blank" rel="noopener">Index Copernicus Journal Master List</a> ze współczynnikiem wpływu&nbsp;ICV 2019: 73.95. Od roku 2020 indeksowane jest także w bazie Elsevier Scopus. Pragniemy też poinformować naszych Czytelników i Autorów, iż <strong>począwszy od numeru 40 (1/2020) „Er(r)go” jest pismem dwujęzycznym o zasięgu w pełni międzynarodowym: publikujemy materiały w języku polskim i angielskim.</strong> Czasopismo finansowane jest z funduszu badań statutowych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. <a href="https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/about"><strong>(WIĘCEJ o czasopiśmie...)</strong></a></p> <p><strong>Zaproszenie do zgłaszania tekstów<br></strong></p> <p><a href="https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/announcement/view/64" target="_blank" rel="noopener">Kolejny numer – 44 (1/2022) <strong>paliwo/energia/kultura (kliknij, by przejść do CFP)</strong></a></p> <p><a href="https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/announcement/view/65" target="_blank" rel="noopener">Kolejny numer – 45 (2/2022) <strong>tajemnica/hermeneutyka/aletheia (kliknij, by przejść do CFP)</strong></a></p> <p><span id="cell-95-title" class="gridCellContainer"><a id="cell-95-title-moreInformation-button-60818949f3ba7" class="pkp_controllers_linkAction pkp_linkaction_moreInformation pkp_linkaction_icon_moreInformation" title="Więcej informacji" href="https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/announcement/view/95" target="_blank" rel="noopener">Kolejny numer – 46 (1/2023)</a></span><strong><span id="cell-95-title" class="gridCellContainer"><a id="cell-95-title-moreInformation-button-60818949f3ba7" class="pkp_controllers_linkAction pkp_linkaction_moreInformation pkp_linkaction_icon_moreInformation" title="Więcej informacji" href="https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/announcement/view/95" target="_blank" rel="noopener">&nbsp; blizna/skaza/choroba (kliknij, by przejść do CFP)</a></span></strong></p> <p><a href="https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/announcement/view/96" target="_blank" rel="noopener"><span class="gridCellContainer">Kolejny numer - 47 (2/2023)</span><strong><span class="gridCellContainer">&nbsp; humanistyka/humanistyka/humanistyka (pod redakcją gościnną Lecha Witkowskiego) (kliknij, by przejść do CFP)</span></strong></a></p> <p>&nbsp;</p> pl-PL <p>"Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura" publikuje teksty wcześniej nieopublikowane na podstawie licencji&nbsp;<a href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.pl" target="_blank" rel="noopener">Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe (CC BY-SA 4.0).</a></p> errgo@us.edu.pl (Marcin Mazurek) errgo@us.edu.pl (Redakcja Er(r)go) nie, 19 wrz 2021 00:00:00 +0000 OJS 3.1.1.4 http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss 60 strona tytułowa i spis treści https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11622 <p>Strona tytułowa i spis treści numeru</p> Redakcja Er(r)go ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11622 wto, 09 mar 2021 00:00:00 +0000 Er(r)go... https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11623 <p><em>Er(r)go… ,</em><br>… sytuacja staje się trudna: wszędzie panoszą się maszyny, sztuczna inteligencja zadaje nam pytania etyczne, moralne i&nbsp;ontologiczne, rozprzestrzenia się tyrania algorytmów, kapitalistyczny proces kaptuje pragnienia – krótko mówiąc: kruszenie humanizmu. Jak&nbsp;zresztą ktoś powiada, gdyby krokodyle uprawiały filozofię, postulowałyby prawdopodobnie krokodylizm (Józef Bocheński), oczywiście w&nbsp;miejsce humanizmu. Na&nbsp;horyzoncie zaś postmaszyny, biomaszyny z&nbsp;autonomiczną inteligencją etyczną, instytucje eliminujące czynnik ludzki dla&nbsp;dobra ludzkości, alternatywne obiegi wiedzy zasilane przez&nbsp;algorytmiczne silniki, atrofia jednostkowej zdolności do&nbsp;moralnego osądu, prywatyzacja afektów i&nbsp;życia wewnętrznego, maszyna jako wiedza obleczona w&nbsp;ciało, społeczeństwo objęte opieką paliatywną, a&nbsp;gdzieniegdzie szemrana synteza mistyki i&nbsp;nauki.<br><br>Osaczeni przez&nbsp;<em>techne</em> szukamy ucieczki w&nbsp;<em>geo</em>, przedzierając się przez&nbsp;rozmaite labirynty: tu&nbsp;technonauka, technokracja, <em>technopoly</em>, technologia, technologiczne artefakty, technologiczne wykluczenie, technologiczne systemy, zwykła techniczność, technicyzacja zachowań ludzkich, techniki siebie, korporacyjno-techniczny habitat, reżim technicznego życia, technocodzienność, a&nbsp;nawet techniczny poeta; tam geologiczny matecznik, geowładza, geontowładza, geowiedza, geontologia, geomorfologia, geomantyka, geoinżynieria, geoperspektywy i&nbsp;wreszcie geo/technoasamblaże. A&nbsp;jeszcze kultura, ideologia i&nbsp;rządy algorytmu. Jak&nbsp;żyć, panie profesorze? Może etyczny anarchizm jako lek na&nbsp;całe zło? <br><br>Na domiar złego mnożą się też inne pytania: jak&nbsp;nauczyć maszynę moralności? Czy&nbsp;maszyna ma sumienie? Jak&nbsp;poszerzyć zakres norm moralnych, by&nbsp;w przyszłości objąć nimi inteligentne istoty nie-ludzkie? Jak&nbsp;zagwarantować bezpieczeństwo ludzkości? (Co za&nbsp;mrzonki!) Czy&nbsp;możliwy jest rozkwit poprzez czynną represję nieskrępowanej ekspresji? Czy&nbsp;maszyny uzyskają nad&nbsp;nami kontrolę? Jak&nbsp;osłabić władzę algorytmu? Jak&nbsp;dostosować wnętrze pracownika do&nbsp;wymagań? A&nbsp;co to&nbsp;w&nbsp;ogóle jest wnętrze pracownika? Może każdy powinien postrzegać własne wnętrze jako przedsiębiorstwo? Czy&nbsp;negantropocen jest alternatywą dla&nbsp;wyeksploatowanego pojęcia antropocenu? Ile właściwie jest tych antropocenów? Czy&nbsp;bezcielesna istota musi posiadać płeć? To&nbsp;ostatnie chyba najbardziej dociekliwe.</p> <p>A w&nbsp;tekstach jak&nbsp;zwykle ciekawostki: <em>chatbot</em> Taylor w&nbsp;parę godzin uczy się w&nbsp;Internecie języka nienawiści, podczas gdy&nbsp;dzieci oświecenia pozostają w&nbsp;cieniu ignorancji, ontologia jakiejś tam teorii staje się epistemologią odbiorcy, nasze kliknięcia z&nbsp;przeszłości kształtują naszą przyszłość, wariantywne technologie cyfrowe dywersyfikują modele intymności, organy płynnie przechodzą w&nbsp;maszynerię, medytacja okazuje się narzędziem reprodukcji mieszczańskiego indywiduum i&nbsp;funkcjonuje według logiki naoliwiania, ostrzenia lub&nbsp;wymiany zużytych części, sfera prywatna traci wykształcone dystynkcje i&nbsp;staje się tworem sieciowym, po-Gibsonowska teoria zastępuje zwierzę agentem, a&nbsp;inny Gibson wałęsa się po&nbsp;Singapurze z&nbsp;karą śmierci, rozmyślając o&nbsp;Disneylandzie oraz&nbsp;szukając rzeczy, które się zepsuły, i&nbsp;w końcu wynosi swój tyłek do&nbsp;Hongkongu, pojawia się antropologia maszynowości, tu&nbsp;i&nbsp;ówdzie w&nbsp;rolach naczelnych autorytetów obsadzone zostają neuronauka oraz&nbsp;buddyzm, uważność staje się nową duchowością kapitalizmu, scjentystyczna retoryka zastępuje rzeczywistą naukę, a&nbsp;ogólnie biorąc, negantropocen wymaga postantropocentryzmu.</p> <p>Sztuka i&nbsp;literatura skromne niosą pocieszenia. Tu&nbsp;wiersz pracuje w&nbsp;skrajnie asynchronicznym, zautomatyzowanym i&nbsp;zalgorytmizowanym środowisku technologicznym, mierząc się z&nbsp;imperatywami ekologicznymi, tam znów, u-ciszony, podkreśla niemotę bezużytecznego niedopałka; w&nbsp;końcu poetę <br>poznajemy po&nbsp;tym, jak&nbsp;milczy. Jak&nbsp;to&nbsp;zwykle wśród artystów dzieją się też jednak rzeczy interesujące: zabitemu pająkowi odrastają kończyny, ktoś zachłystuje się potencjalnością bycia<em> nie-sobą</em>, nie-ludzka Sophie nakłuwa widzów swym <em>punctum</em>, byty ludzkie i&nbsp;nie-ludzkie mieszają się ze&nbsp;sobą, bohater musi zabić matkę-potwora, ale&nbsp;matka nigdy nie&nbsp;umiera, organizm ludzki żywi przekonania, ale&nbsp;przyprowadzony pod&nbsp;ołtarze dyskursywnych maszyn staje się ich silnikiem (Bartczak), ostatni i&nbsp;najbrzydszy pies na&nbsp;Ziemi gustuje w&nbsp;piciu whisky, a&nbsp;pisany przez&nbsp;pięćdziesiąt lat wiersz o&nbsp;Ameryce pozostaje nieskończony.</p> <p>Rozmaite też ekscytacje przenikają umysły twórców i&nbsp;krytyków: afektywne migotanie między ciałami, cisza jako domena opresji, petrologiczna mądrość, przekład z&nbsp;języka prawniczego na&nbsp;język prawniczy, wmyślenie się w&nbsp;samo Bycie, facet z&nbsp;jajami wielkości owoców durianu, miłosne związki między ludźmi a&nbsp;bytami nie-ludzkimi, świadomość niemożliwości pełni rozbuchanej tytaniczności, relacje mężczyn z&nbsp;nie-ludzkimi tworami o&nbsp;cechach niewątpliwie żeńskich, skorporatyzowane i&nbsp;sprekaryzowane środowisko akademickie, wyniosłe bryły z&nbsp;brązu z&nbsp;równie wyniosłymi dziurami, pianole jako muzyczne odpowiedniki sztucznej kochanki, ludzko-nie-ludzkie splątania w&nbsp;historiach miłosnych, liczmany antyfeministyczne wynikające z&nbsp;męskiego solipsyzmu. Pośród tego wszystkiego krążą ludzie, nie-ludzie i&nbsp;postludzie, gynoidy, byty kanapowe, kobiety artyficjalne, wszelki zooproletariat, kochanki cyfrowe, idealne kochanki postludzkie, biocybernetyczne zwierzęta, fembotyczne istoty, animoidy, replikanci, marionety, sztuczne ciała kobiet-maszyn, postludzkie dzieci i&nbsp;cała pozostała posthumanistyczna drabina bytów.</p> <p>A na&nbsp;końcu i&nbsp;tak nędza symboliczna społeczeństwa kapitalistycznego: bezrefleksyjność, głupota, uległość, infantylizacja, nierozum.</p> <p><em>Wojciech Kalaga</em><br><a href="https://orcid.org/0000-0003-4874-9734" target="_blank" rel="noopener">https://orcid.org/0000-0003-4874-9734 </a></p> Wojciech Kalaga ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11623 wto, 09 mar 2021 00:00:00 +0000 Sumienie maszyny? Sztuczna inteligencja i problem odpowiedzialności moralnej https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/10418 <p>Przyspieszający postęp w&nbsp;dziedzinie inteligentnych technologii rodzi nowe wyzwania etyczne, z&nbsp;którymi w&nbsp;dłuższej lub&nbsp;krótszej perspektywie ludzkość będzie musiała się zmierzyć. Nieuniknionym elementem owego postępu jest rosnąca autonomia w&nbsp;zakresie podejmowania decyzji przez&nbsp;maszyny i&nbsp;systemy, nienadzorowane bezpośrednio przez&nbsp;człowieka. Co&nbsp;najmniej niektóre z&nbsp;tych decyzji będą rodzić konflikty i&nbsp;dylematy moralne. Już dziś warto się zastanowić nad&nbsp;tym, jakie środki są niezbędne, by&nbsp;przyszłe autonomiczne, samouczące i&nbsp;samoreplikujące się obiekty, wyposażone w&nbsp;sztuczną inteligencję i&nbsp;zdolne do&nbsp;samodzielnego działania w&nbsp;dużym zakresie zmienności warunków zewnętrznych, wyposażyć w&nbsp;specyficzny rodzaj inteligencji etycznej. Problem, z&nbsp;którym muszą się zmierzyć zarówno konstruktorzy, jak&nbsp;i&nbsp;użytkownicy tworów obdarzonych sztuczną inteligencją, polega na&nbsp;konieczności optymalnego wyważenia racji, potrzeb i&nbsp;interesów między obiema stronami ludzko-nieludzkiej interakcji. W&nbsp;sytuacji rosnącej autonomii maszyn przestaje bowiem wystarczać etyka antropocentryczna. Potrzebny jest nowy, poszerzony i&nbsp;zmodyfikowany model etyki, który pozwoli przewidzieć i&nbsp;objąć swoim zakresem dotychczas niewystępujący obszar równorzędnych relacji człowieka i&nbsp;maszyny. Niektórym aspektom tego zagadnienia poświęcony jest niniejszy artykuł.</p> Krzysztof Tomasz Wieczorek ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/10418 pią, 03 wrz 2021 00:00:00 +0000 Rządy systemów techniki i algorytmów a problem odpowiedzialności moralnej https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/10415 <p>Autor w&nbsp;artykule analizuje problematykę techniki w&nbsp;kontekście sprawowania władzy w&nbsp;instytucji. Obecnie władzę systemu można określić jako rządy liczb (statystyk, reguł parametryzacyjnych i&nbsp;procedur), opartych na&nbsp;bezosobowym autorytecie algorytmów. Rządów tych nie&nbsp;można sprawować bez odpowiednich narzędzi technicznych (maszyn) i&nbsp;odpowiednio zdefiniowanych reguł działania. Rządy algorytmów stanowią rozwinięcie nowożytnej koncepcji rozumu instrumentalnego nakierowanego na&nbsp;pragmatyzm i&nbsp;realizację założonych celów. W&nbsp;związku z&nbsp;regułami skuteczności w&nbsp;realizacji celu oczekuje się od&nbsp;pracowników zachowań podobnych do&nbsp;działania systemów technicznych i&nbsp;informatycznych. Na&nbsp;ten aspekt rozwoju techniki zwracają uwagę analizowani w&nbsp;artykule filozofowie zajmujący się techniką, czyli Max Horkheimer i&nbsp;Jacques Ellul. W&nbsp;przekonaniu autora artykułu rządy systemów techniki opartych na&nbsp;algorytmach prowadzą do&nbsp;zaniku odpowiedzialności moralnej pracowników instytucji. Nie&nbsp;dostrzegają oni swojego wpływu na&nbsp;skutki i&nbsp;politykę działań instytucji, czują się “trybami” w&nbsp;maszynie. Chcąc obronić idee wolnego działania człowieka w&nbsp;kontekście systemu technicznego opartego na&nbsp;algorytmach, autor artykułu odwołuje się do&nbsp;teorii odpowiedzialności moralnej Hansa Jonasa oraz&nbsp;koncepcji “anarchizmu etycznego” Emmanuela Lévinasa.</p> Mariusz Wojewoda ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/10415 pią, 03 wrz 2021 00:00:00 +0000 Geontowładza algorytmów. O produkcji dyskursów w Antropocenie https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9324 <p>Celem artykułu jest analiza strategii produkcji oraz&nbsp;funkcjonowania dyskursu ekologicznego w&nbsp;epoce nazywanej Antropocenem. Autor pyta o&nbsp;szczególną popularność denializmu klimatycznego w&nbsp;dyskursie publicznym. Produkcja dyskursu jest w&nbsp;artykule rozpatrywana w&nbsp;kontekście zoe/geo/techno-asamblażu [Braidotti], a&nbsp;także funkcjonowania algorytmów i&nbsp;silników wyszukiwania treści na&nbsp;przykładzie platformy Youtube. Autor dochodzi do&nbsp;wniosku, iż&nbsp;denializm klimatyczny należy rozpatrywać jako równorzędną narrację ekologiczną, by&nbsp;uniknąć rozrastania się alternatywnych obiegów wiedzy. W&nbsp;tym kontekście proponuje zwrócić się ku propozycji negantropocenu sformułowanej przez&nbsp;Bernarda Stieglera.</p> Miłosz Markiewicz ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9324 pią, 03 wrz 2021 00:00:00 +0000 Symulakryczna prywatność w mediach płynnej nowoczesności https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9142 <p>Media jako jedna z&nbsp;emanacji nowych technologii informacyjnych silnie oddziałują na&nbsp;proces kształtowania tożsamości jednostki, umożliwiając człowiekowi tworzenie, wybór i&nbsp;ocenę wzorców społecznych oraz&nbsp;kulturowych. W&nbsp;wyniku postępującej konwergencji i&nbsp;mediatyzacji dotychczas stabilne wartości ulegają w&nbsp;nich “upłynnieniu”, a&nbsp;kategorie wspólnotowe są zastępowane kategoriami osobniczymi. Jednym z&nbsp;przykładów tych przeobrażeń są zmiany w&nbsp;sposobie postrzegania prywatności. Ten trwały, pomimo własnej dyskursywności, konstrukt w&nbsp;warunkach nowomedialnego ekosystemu staje się podatny na&nbsp;zmiany i, jak&nbsp;ujmuje do&nbsp;Zygmunt Bauman, “momentalny”. Celem tego artykułu jest uchwycenie przesunięć w&nbsp;obrębie dychotomicznych relacji kształtujących znaczenie prywatności, których przyczyną jest binarna struktura mediów zorientowana na&nbsp;zaspakajanie jednostkowych&nbsp;potrzeb. Na&nbsp;podstawie analizy definiujących prywatność w&nbsp;mediach bipolarnych opozycji prywatne – publiczne, autentyczne – intencjonalne, istotne – nieistotne oraz&nbsp;dozwolone – niedozwolone ujawniona zostaje labilna, symulakryczna natura tej wartości.</p> Karolina Burno-Kaliszuk ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9142 pią, 03 wrz 2021 00:00:00 +0000 Wolnościowe strategie cyfrowych koczowników https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9155 <p>Artykuł prezentuje wybrane wątki dyskursów poststrukturalistycznych, takich jak&nbsp;posthumanistyka i&nbsp;postanarchizm, aby&nbsp;naświetlić afirmatywne rozumienie przemian podmiotowości i&nbsp;tożsamości człowieka w&nbsp;usieciowionej rzeczywistości transnarodowego kapitalizmu. Punktem wyjścia jest koncepcja podmiotu nomadycznego Rosi Braidotti, funkcjonującego w&nbsp;postantropocentrycznym świecie zamieszkiwanym przez&nbsp;świadomości nieantropiczne i&nbsp;hybrydy antropotechniczne. Tożsamość tych podmiotów jest zmienna, elastyczna, queerowa. Strategie współczesnych cyfrowych koczowników, unikających stałych punktów/miejsc, a&nbsp;tym samym esencjalizmu, są strategiami wolnościowego oporu.</p> Piotr Tadeusz Gorliński-Kucik ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9155 pią, 03 wrz 2021 00:00:00 +0000 “Rewolucja uważności”: stechnicyzowane dusze i ekstrakcja siły roboczejj https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9297 <p>Artykuł stanowi próbę filozoficznej analizy zjawiska “rewolucji uważności ” przy&nbsp;użyciu pojęć instrumentalizacji rozumu Maxa Horkheimera oraz&nbsp;biopolityki Michela Foucault, a&nbsp;także w&nbsp;oparciu o&nbsp;rozpoznania Ronalda Pursera. Szczególna uwaga zostaje poświęcona relacjom między dyskursem uważności a&nbsp;buddyzmem i&nbsp;neuronauką. Zgodnie z&nbsp;tezą artykułu mindfulness zostaje rozpoznany jako technologia władzy służąca przechwytywaniu afektów powstałych w&nbsp;wyniku funkcjonowaniu w&nbsp;ramach neoliberalnej gospodarki i&nbsp;produkcji formy podmiotowości ujmującej własną emocjonalność zgodnie z&nbsp;zasadami ekonomicznej racjonalności.</p> Tomasz Dominik Jativa ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9297 pią, 03 wrz 2021 00:00:00 +0000 Współpraca nauk o kulturze z informatologią. Propozycje interdyscyplinarnych zagadnień badawczych https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/8774 <p>Celem artykułu jest wskazanie możliwości interdyscyplinarnej współpracy, łączącej specyfikę badań nad&nbsp;kulturą oraz&nbsp;związanych z&nbsp;informacją i&nbsp;komunikacją. Artykuł stanowi także głos w&nbsp;dyskusji związanej ze&nbsp;zmianami klasyfikacji dziedzin nauki i&nbsp;dyscyplin naukowych oraz&nbsp;dyscyplin artystycznych. Zidentyfikowane zostały i&nbsp;omówione wybrane przykłady problemów badawczych funkcjonujących na&nbsp;styku nauk o&nbsp;kulturze oraz&nbsp;bibliologii i&nbsp;informatologii. Należą do&nbsp;nich np. kulturotwórcza funkcja informacji i&nbsp;komunikacji; zmiany artefaktów kultury (książek i&nbsp;dokumentów) w&nbsp;elektronicznym środowisku sieciowym, dzieło i&nbsp;jego relacje z&nbsp;odbiorcami, zarządzanie informacjami o&nbsp;dziełach w&nbsp;procesie komunikacji. Sformułowanych zostało kilka pytań i&nbsp;propozycji badawczych. Artykuł wskazuje na&nbsp;zasadność i&nbsp;korzyści z&nbsp;pogłębienia interdyscyplinarnych badań między naukami o&nbsp;kulturze a&nbsp;bibliologią i&nbsp;informatologią.</p> Jarosław Pacek ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/8774 pią, 03 wrz 2021 00:00:00 +0000 “Skrajny przekształt”: negantropijna praca wiersza wobec reżimu technicznego życia (O <i>Naworadiowej</i> Kacpra Bartczaka) https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9175 <p>Esej jest propozycją lektury tomu poetyckiego Kacpra Bartczaka <em>Naworadiowa</em> (2019) przez&nbsp;pryzmat refleksji filozoficznych Catherine Malabou i&nbsp;Bernarda Stieglera. Najnowsza poezja Bartczaka, zakorzeniona w&nbsp;rozwiniętej przez&nbsp;poetę autorskiej koncepcji tzw. poetyki wielościowej, stanowi manifestację imperatywu gruntownego przemyślenia zarówno działania formy poetyckiej w&nbsp;dynamicznie zmieniającym się technicznym krajobrazie świata, jak&nbsp;i&nbsp;towarzyszących tej dynamice przemian rzeczywistości psychopolitycznej. Analiza skupia się na&nbsp;kwestii plastyczności formy poetyckiej, jej współdziałaniu ze&nbsp;środowiskiem zewnętrznym oraz&nbsp;zaangażowaniu w&nbsp;wytwarzanie psychicznego potencjału indywiduacyjnego, a&nbsp;także na&nbsp;pracy wiersza, rozpatrywanej w&nbsp;kontekście rozważań Stieglera dotyczących tzw. pracy negantropijnej, tj. indywidualnego i&nbsp;kolektywnego wysiłku zmierzającego do&nbsp;transformacji krajobrazu Antropocenu i&nbsp;pomyślenia nowego kształtu rzeźby współczesności, określanej w&nbsp;jego filozofii mianem Negantropocenu.</p> Małgorzata Myk ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9175 pią, 03 wrz 2021 00:00:00 +0000 O fingowanej relacyjności w <i>Apokryfie Agłai</i> Jerzego Sosnowskiego https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9280 <p><em>Apokryf Agłai</em>, techno-triller Sosnowskiego, to&nbsp;nie&nbsp;tylko postmodernistyczny palimpsest intertekstualiów, z&nbsp;odwołaniami między innymi do&nbsp;Stanisława Lema, nie&nbsp;tylko jawna gra z&nbsp;kiczem, lecz przede wszystkim rzecz o&nbsp;transgresjach tożsamości wskutek symulacyjnych relacji z&nbsp;wykorzystaniem gynoida. Nie&nbsp;są tu&nbsp;ważne klisze kulturowe, ale&nbsp;raczej perspektywa transhumanistyczna.&nbsp;Eksperyment z&nbsp;wykorzystaniem cyborga, mającego uwieść młodego pianistę, staje się zarówno dla&nbsp;nieświadomej ofiary, jak&nbsp;i&nbsp;dla nawigatorki robota przyczyną dezintegracji osobowości. Poprzez awatar Irena może przeżyć fascynujący stan immersji, Krzysztof realizuje swoje miłosne fantazmaty. Powieść jest refleksją nad&nbsp;przebiegiem i&nbsp;skutkami przekraczania granic człowieczeństwa poprzez technologię: łączenie ludzkiego z&nbsp;nie-ludzkim.</p> Dorota Karolina Samborska-Kukuć ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9280 pią, 03 wrz 2021 00:00:00 +0000 Męskie niepokoje, kobiece miraże. O post(?)ludzkich miłościach do maszyn w <i>Creative Control</i> i <i>Konsultantce</i> https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9082 <p>Artykuł analizuje przedstawienia ludzko-nie-ludzkich związków miłosnych ukazanych w&nbsp;dwóch amerykańskich filmach science fiction z&nbsp;nurtu kina Trzeciej Kultury, <em>Creative Control</em> (2015) Benjamina Dickinsona i&nbsp;<em>Konsultantce</em>&nbsp;(2016) Logan Kibens, w&nbsp;kontekście wybranych teorii posthumanizmu krytycznego, proponowanych przez&nbsp;Rosi Braidotti, Katherine Hayles, Anne Balsamo i&nbsp;Kim Toffoletti, dotyczących płciowości w&nbsp;postludzkiej rzeczywistości. Proponuje się tu&nbsp;ujęcie seksualności jako złożonej siły mającej moc przekraczania binarnych opozycji ludzkiej gender (Braidotti) oraz&nbsp;cielesności jako zawsze naznaczonej płcią (Hayles, Balsamo). Wskazuje się też na&nbsp;moc posthumanistycznych obrazów w&nbsp;kontekście celebracji złożoności postludzkiego doświadczenia (Toffoletti). Analizy filmowych intymnych relacji, zawiązywanych między mężczyznami a&nbsp;kobietami przez&nbsp;nich zbudowanymi, zostają też umieszczone w&nbsp;kontekście “paradygmatu kobiety idealnej” (Julie Wosk), obecnego w&nbsp;licznych tekstach kultury, w&nbsp;którym sztuczne istoty budowano w&nbsp;celach określonych przez&nbsp;mężczyzn, dla&nbsp;zaspokojenia ich potrzeb. W&nbsp;szkicu poszukuje się odpowiedzi na&nbsp;pytanie, czy&nbsp;miłość człowieka i&nbsp;maszyny, ukazana w&nbsp;nowym kinie science fiction, jest wyrazem “posthumanistycznego momentu” w&nbsp;tekście kultury, jak&nbsp;definiują go Stefan Herbrechter i&nbsp;Ivan Callus, a&nbsp;którego celem jest naruszenie spójności i&nbsp;integralności ludzkiego doświadczenia, a&nbsp;także podważenie istnienia “esencji” człowieczeństwa.</p> Joanna Łapińska ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9082 pią, 03 wrz 2021 00:00:00 +0000 Byty postzwierzęce w powieści P.K. Dicka <i>Czy androidy marzą o elektrycznych owcach?</i> i w filmowej dylogii <i>Blade Runner</i> https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9290 <p>Fabuła powieści Philipa K. Dicka <em>Czy&nbsp;androidy marzą o&nbsp;elektrycznych owcach?</em> stała się inspiracją dla&nbsp;twórców scenariuszy do&nbsp;filmów <em>Łowca androidów</em> (1982) oraz&nbsp;<em>Blade Runner 2049</em> (2017). Poza analizowanymi już wielokrotnie wątkami <em>cogito</em> sztucznych ludzi w&nbsp;“trylogii <em>Blade Runnera</em>” odnajdziemy także strategie narracyjne dające się odczytywać z&nbsp;perspektyw animal studies. Do&nbsp;najważniejszych z&nbsp;nich należy motyw ontologicznych nieciągłości cyberbiologicznych zwierząt (animoidów), a&nbsp;także pomysł narracyjnego powiązania bytów organicznych i&nbsp;technologicznych z&nbsp;ideą międzygatunkowego splotu. Przykłady takich zabiegów służą krytyce społeczeństwa konsumpcyjnego, w&nbsp;kreatywny sposób reinterpretując zjawiska kryzysu duchowości i&nbsp;zmierzchu Antropocenu, wskazując także na&nbsp;widmo ziszczającej się na&nbsp;naszych oczach eko-katastrofy.</p> Sebastian Jakub Konefał ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9290 pią, 03 wrz 2021 00:00:00 +0000 Archiwa Wieku Maszyny: <i>Świadectwo. Stany Zjednoczone (1885-1915): Recytatyw</i> Charlesa Reznikoffa https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9617 <p>Artykuł analizuje sposoby przekształcania i&nbsp;łączenia fragmentów archiwalnych dokumentów sądowych przez&nbsp;poetę obiektywistę Charlesa Reznikoffa w&nbsp;jego epicko zakrojonym utworze <em>Świadectwo. Stany Zjednoczone (1885–1915): Recytatyw</em>, obrazującym społeczne i&nbsp;ekonomiczne zmiany, w&nbsp;szczególności w&nbsp;kontekście wypadków przemysłowych i&nbsp;zatrudniania dzieci w&nbsp;fabrykach, w&nbsp;końcowej fazie rewolucji przemysłowej w&nbsp;Stanach Zjednoczonych. Przyjmowane często za&nbsp;oczywistość zapewnienie poety, iż&nbsp;w&nbsp;swoich “recytatywach” przedstawia on&nbsp;zeznania świadków składane w&nbsp;sądzie w&nbsp;sposób obiektywny, wyzbyty jakichkolwiek prób manipulowania materiałem “bazowym”, nie&nbsp;znajduje potwierdzenia ani&nbsp;w&nbsp;dokładnej lekturze fragmentów poematu, ani&nbsp;podczas zestawiana ich z&nbsp;dokumentami źródłowymi.</p> Jacek Partyka ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9617 pią, 03 wrz 2021 00:00:00 +0000 Faulkner z Mezopotamii. <i>Kiedy umieram</i> i południowy Antropocen lat trzydziestych XIX wieku https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9260 <p>Artykuł jest próbą wpisania powieści Williama Faulknera <em>Kiedy umieram</em> (1930) w&nbsp;ramy najnowszych teoretycznych założeń antropocenu. Autor zwraca uwagę na&nbsp;lokalny obraz Antropocenu, który przejawiał się na&nbsp;południu Stanów Zjednoczonych lat międzywojennych w&nbsp;takich zjawiskach, jak&nbsp;powodzie i&nbsp;wylesianie. Autor zauważa, że&nbsp;historia rodziny Bundrenów uprawiających pola na&nbsp;wzgórzach wymaga czegoś więcej niż&nbsp;interpretacji ideologicznej, która podkreśla ostateczną asymilację rodziny w&nbsp;realiach ówczesnego rynku. Zamiast tego autor wysuwa interpretację ekologiczną i&nbsp;historyczną, której centralnym punktem jest odczytanie postaci zmarłej Addie Bundren jako topograficznej figury toksycznej południowej gleby. Jej rodzina jest postrzegana jako kontynuatorka tradycji “agrilogistyki” (Timothy Morton), która sięga ponad dwanaście tysięcy lat wstecz, do&nbsp;Mezopotamii. Artykuł identyfikuje konsekwencje tego odczytania w&nbsp;przedstawieniu bohaterów przez&nbsp;Faulknera, którzy reprezentują głęboki czas okresów geologicznych. Autor argumentuje także, że&nbsp;bezpodmiotowa, ekstremalna świadomość Darla Bundrena pozwala mu, jako jedynej postaci w&nbsp;powieści, na&nbsp;częściowe uzmysłowienie sobie nadchodzącego antropocenu, chociaż jedyną możliwością poradzenia sobie z&nbsp;ową świadomością staje się absolutne szaleństwo.</p> Joseph Kuhn ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9260 pią, 03 wrz 2021 00:00:00 +0000 Wiersze u-ciszone. Prolegomena do badań nad ciszą w wierszach Juliana Kornhausera https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/8323 <p>Artykuł stanowi wstępne rozpoznanie terytorium tej części twórczości poetyckiej Juliana Kornhausera, w&nbsp;której znajdziemy utwory, w&nbsp;jakich cisza odgrywa rolę zarówno kompozycyjną, teoriopoznawczą, jak&nbsp;i&nbsp;strukturalno-tematyczną. Rozważania osnute zostają wokół kategorii wymilczania obecnej w&nbsp;późnych pismach Martina Heideggera, w&nbsp;tzw. projekcie sygetyki. Oprócz tego kontekstu autor próbuje także zarysować płaszczyzny, na&nbsp;których podejmować można namysł nad&nbsp;ciszą w&nbsp;wierszu (i ciszą wierszy). W&nbsp;celu uporządkowania owych perspektyw proponuje się nazwać je roboczo: tematyczną (1), poetologiczną (2), formalną (3); kontekstualną (4) oraz&nbsp;gatunkową (5). W&nbsp;ich właśnie obrębie umieszczone zostają rozważania o&nbsp;roli i&nbsp;miejscu zjawiska ciszy w&nbsp;twórczości poetyckiej Juliana Kornhausera.</p> Adrian Artur Gleń ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/8323 pią, 03 wrz 2021 00:00:00 +0000 Disneyland z karą śmierci https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11621 <p>Pierwszy polskojęzyczny przekład tekstu Williama Gibsona pt. “Disneyland with&nbsp;the&nbsp;Death Penalty”, który ukazał się w&nbsp;czasopiśmie <em>Wired</em>, wrzesień/październik 1993, nr 1.4 (https://www.wired.com/1993/04/gibson-2/). Niniejsze tłumaczenie - wykonane przez Marzenę Kubisz i Marcina Mazurka - publikujemy za&nbsp;zgodą Autora.</p> William Gibson ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11621 pią, 03 wrz 2021 00:00:00 +0000 Ewolucja człowieczeństwa. Francesca Ferrando, <i>Philosophical Posthumanism</i>. (<i>Theory in the New Humanities</i>) https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11647 <p><em>Filozoficzny posthumanizm</em> to wyjątkowa propozycja intelektualna – taka, w której Francesca Ferrando nie tylko prezentuje i rozwija, ale też celebruje myśl posthumanistyczną. Monografia jest otwartym zaproszeniem do odkrywania nowych horyzontów poprzez od-swajanie klasycznej myśli humanistycznej, osadzonej w cywilizacji zachodniej. Wyraźnie dekonstruując klasyczny humanizm, Ferrando oferuje swoim czytelnikom wszechstronny wgląd w złożoność polifonii nowych głosów, w tym m.in. posthumanizmu, transhumanizmu i antyhumanizmu – współtworząc dyskurs, który - jak twierdzi autorka - jest tożsamy z “filozofią naszych czasów”.</p> Natalia Mikoś ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11647 pią, 03 wrz 2021 00:00:00 +0000 Summaries in Polish/Streszczenia w języku polskim https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11649 <div style="box-sizing: border-box; font-family: 'Segoe UI', system-ui, 'Apple Color Emoji', 'Segoe UI Emoji', sans-serif; font-size: 14px; font-style: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; font-weight: 400; letter-spacing: normal; orphans: 2; text-align: start; text-indent: 0px; text-transform: none; white-space: normal; widows: 2; word-spacing: 0px;">Streszczenia artykułów badawczych numeru w języku polskim.</div> Redakcja Er(r)go ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11649 pią, 03 wrz 2021 00:00:00 +0000 Informacje dla Autorów https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11650 <div style="box-sizing: border-box; font-family: 'Segoe UI', system-ui, 'Apple Color Emoji', 'Segoe UI Emoji', sans-serif; font-size: 14px; font-style: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; font-weight: 400; letter-spacing: normal; orphans: 2; text-align: start; text-indent: 0px; text-transform: none; white-space: normal; widows: 2; word-spacing: 0px;">Informacje dla Autorów i karta stylu "Er(r)go".</div> Redakcja Er(r)go ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11650 pią, 03 wrz 2021 00:00:00 +0000 Metryczka https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11651 <div style="box-sizing: border-box; font-family: 'Segoe UI', system-ui, 'Apple Color Emoji', 'Segoe UI Emoji', sans-serif; font-size: 14px; font-style: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; font-weight: 400; letter-spacing: normal; orphans: 2; text-align: start; text-indent: 0px; text-transform: none; white-space: normal; widows: 2; word-spacing: 0px;">Metryczka wydawnicza numeru.</div> Redakcja Er(r)go ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11651 pią, 03 wrz 2021 00:00:00 +0000