Styl czy dyskurs naukowy? Perspektywa historyczna



Abstrakt

Academic Style or Discourse? A Historical Perspective

The work concerns the usefulness of terms “style” and “discourse” in research of academic Polish evolution. One notices the significant advantages of complementary interpretation of research on the academic Polish evolution. The analysis of style level ensures description of basic and essential – both: stable and changeable – language features, systemic, but stylistically worked. On the other hand the reference to discourse level enables to describe and interpret the phenomena of academic communication in broader aspects, taking into consideration the socio-cultural contexts, which determine the forming of academic Polish in prototype shape, but also its contemporary dissolving in postmodern communication reality. Furthermore, the discourse context opens the research for extralinguistic conditions, previously neglected in analysis of language dynamics.


Key words: academic style, academic discourse, text, history of Polish, stylistics


Bajerowa I., 1980: Wpływ techniki na ewolucję języka polskiego. Kraków.

Bajerowa I., 2003: Zarys historii języka polskiego 1939–2000. Warszawa.

Bajerowa I., 2006: Problemy badań historii polskiego języka naukowego. W: Koniusz E., Cygan S., red.: Staropolszczyzna piękna i interesująca. T. 1. Kielce, s. 43–51.

Bajerowa I., 2008: Początki polskiego dyskursu naukowego – język dzieł Marcina Bielskiego i Stanisława Grzepskiego. „Onomastica Slavogermanica” nr 27, s. 73–79.

Biniewicz J., 2002: Kształtowanie się polskiego języka nauk matematyczno-przyrodniczych. Opole.

Biniewicz J., 2011: Rodzenie się polskiego dyskursu naukowego. Pragmatyka, struktura i język traktatu Olbrychta Strumieńskiego „O sprawie, sypaniu, wymierzaniu y rybieniu stawow”. W: Ostaszewska D., red.: Gatunki mowy i ich ewolucja. T. 4: Gatunek a komunikacja społeczna. Katowice, s. 111–122.

Dijk van, T.A., red., 2001: Dyskurs jako struktura i proces. Grochowski G., tłum. Warszawa.

Duszak A., 1998: Tekst, dyskurs, komunikacja międzykulturowa. Warszawa.

Gajda S., 1982: Podstawy badań stylistycznych nad językiem naukowym. Warszawa–Wrocław.

Gajda S., 1983: Styl jako humanistyczna struktura tekstu. „Z Polskich Studiów Slawistycznych”, seria VI, t. 2, s. 235–243.

Gajda S., 1990: Współczesna polszczyzna naukowa. Język czy żargon? Opole.

Gajda S., 2006: Stylistyka interakcyjna/konwersacyjna – co zacz? W: Witosz B., red.: Style konwersacyjne Katowice, s. 21–29.

Gajda S., 2012: Stylistyka integrująca. „Poradnik Językowy” nr 6, s. 56–66.

Grzmil-Tylutki H., 2007: Gatunek w świetle francuskiej teorii dyskursu. Kraków.

Kleszczowa K., 2012: Tajemnice dynamiki języka. Księga jubileuszowa. Janowska A., Pastuchowa M., red. Katowice.

Labocha J., 2008: Tekst, wypowiedź, dyskurs w procesie komunikacji językowej. Kraków.

Loewe I., 2015: Granice gatunku wobec granic tekstu. W: Ostaszewska D., red., współudział Przyklenk J.: Gatunki mowy i ich ewolucja. T. 5: Gatunek a granice. Katowice, s. 64–72.

Ostaszewska D., 1994: Z zagadnień ewolucji stylu naukowego: XVI-wieczne początki kształtowania się wyznaczników przebiegu procesu myślowego. „Prace Językoznawcze”. T. 22: Studia historycznojęzykowe. Kowalska A., red. Katowice, s. 85–94.

Pastuchowa M., 2008: Ukryte dziedzictwo. Ślady dawnej leksyki w słownictwie współczesnej polszczyzny. Katowice.

Piętkowa R., 2007: Gatunki paratekstualne wobec prototypu stylu naukowego. W: Ostaszewska D., red.: Gatunki mowy i ich ewolucja. T. 3: Gatunek a odmiany funkcjonalne. Katowice, s. 143–150.

Przyklenk J., 2009: Staropolska kronika jako gatunek mowy. Katowice.

Rejter A., 2006: Leksyka ekspresywna w historii języka polskiego. Kulturowo-komunikacyjne konteksty potoczności. Katowice.

Siuciak M., 2016: Dyskurs publiczny w perspektywie diachronicznej. W: Witosz B., Sujkowska-Sobisz K., Ficek E., red.: Dyskurs i jego odmiany. Katowice, s. 350–357.

Skubalanka T., 1984: Historyczna stylistyka języka polskiego. Przekroje. Wrocław.

Sobczykowa J., 2012: O naukowej polszczyźnie humanistycznej złotego wieku. Wujek – Budny – Murzynowski. Katowice.

Starzec A., 1999: Współczesna polszczyzna popularnonaukowa. Opole.

Szczaus A., 2006: Wykładniki abstrakcyjności w „Informacyi matematycznej” Wojciecha Bystrzonowskiego z 1749 roku. Cz. 1: Kategorie fleksyjne czasownika. „Studia Językoznawcze” V, s. 217–229.

Szczaus A., 2008: Elementy dialogowości w „Informacyi matematycznej” Wojciecha Bystrzonowskiego z 1749 roku. Cz. 2: Przytoczenia. „Studia Językoznawcze” VII, s. 157–167.

Szczaus A., 2009: Wykładniki dialogowości w tekstach popularnonaukowych doby średniopolskiej (na przykładzie „Informacyi matematycznej” W. Bystrzonowskiego z 1749 r.). „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” LXV, s. 213–224.

Szczaus A., 2015: Teksty naukowe i techniczne doby średniopolskiej jako źródło badań historycznojęzykowych. „Poznańskie Studia Polonistyczne”. Seria Językoznawcza. Vol. 22 (42), nr 1, s. 253–268.

Szczepankowska I., 2014: Integracyjny wymiar współczesnej analizy dyskursu w świetle prac językoznawczej szkoły francuskiej. „Stylistyka” XXIII: Dyskurs i styl, s. 31–47.

Witosz B., 2009a: Dyskurs i stylistyka. Katowice.

Witosz B., 2009b: Gatunek tekstu wobec „porządku dyskursu”. „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” LXV, s. 99–110.

Witosz B., 2016: Czy potrzebne nam typologie dyskursu? W: Witosz B., Sujkowska-Sobisz K., Ficek E., red.: Dyskurs i jego odmiany. Katowice, s. 22–30.

Wojtak M., 2011: O relacjach dyskursu, stylu, gatunku i tekstu. „Tekst i Dyskurs – Text und Diskurs” IV, s. 69–78.

Żydek-Bednarczuk U., 2005: Wprowadzenie do lingwistycznej analizy tekstu. Kraków.

Pobierz


Rejter, A. (1). Styl czy dyskurs naukowy? Perspektywa historyczna. Forum Lingwistyczne, (5). Pobrano z https://www.journals.us.edu.pl/index.php/FL/article/view/7421

Artur Rejter  artur.rejter@op.pl
Uniwersytet Śląski w Katowicach 
Artur Rejter, prof. dr hab., pracuje w Zakładzie Historii Języka Polskiego w Instytucie Języka Polskiego im. Ireny Bajerowej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Zainteresowania naukowe i główne obszary badawcze: historia języka polskiego, genologia lingwistyczna, teoria tekstu i dyskursu, stylistyka, onomastyka literacka i onomastyka dyskursu, leksykologia i semantyka historyczna, lingwistyka płci, dzieje dyskursu naukowego. Autor monografii: Kształtowanie się gatunku reportażu podróżniczego w perspektywie stylistycznej i pragmatycznej (Katowice 2000); Leksyka ekspresywna w historii języka polskiego. Kulturowo-komunikacyjne konteksty potoczności (Katowice 2006); Płeć – język – kultura (Katowice 2013); Nazwa własna wobec gatunku i dyskursu (Katowice 2016); Nazwy własne w kon/tekstach kultury (Katowice 2018, w druku). Współautor (z M. Siuciak) książki Polszczyzna XVII wieku. Stan i przeobrażenia (Katowice 2002) i (z I. Loewe) skryptu dla studentów Gra w gramatykę. Ćwiczenia i materiały do gramatyki opisowej języka polskiego (Katowice 2002).