Struktura tematyczna czasownikowych zapożyczeń leksykalnych z języka niemieckiego zanikających w dobie nowopolskiej



Abstrakt

Semantic Structure of Verb Borrowings from German Going Out of Use During the New Polish Period

The paper presents the semantic structure of verb borrowing from German going out of use during the New Polish period. Lexical material included 86 semantic units extracted from Słownik języka polskiego (dictionary of Polish language) edited by Witold Doroszewski described as: archaic, obsolete, going out of use. The semantic structure shows that significant part of vocabulary was collected in 2 fields: ‹‹Work life›› and ‹‹Social behavior in the community›› occurring to extralinguistic circumstances like changes of work organization and realities of social life.

Key words: thematic structure, semantic fields, German borrowings, vocabulary going out of use, verbs


Słowniki

SJPDor – Doroszewski W., red., 1958–1969: Słownik języka polskiego. T. 1–11. Warszawa.

SWil – Zdanowicz A. i in., 1861: Słownik języka polskiego. T. 1–2. Wilno.

USJP – Dubisz S., red., 2003: Uniwersalny słownik języka polskiego. T. 1–4. Warszawa.

Literatura

Długosz-Kurczabowa K., 2015: Zaginione słowa w perspektywie przekładów biblijnych na język polski. „Poradnik Językowy” nr 4, s. 40–56.

Dubisz S., 2002a: Język – historia – kultura (wykłady, studia, analizy). Warszawa.

Dubisz S., 2002b: Struktura tematyczna słownictwa staropolskiego. W: Gajda S., Rymut K., Żydek-Bednarczuk U., red.: Język w przestrzeni społecznej. Opole, s. 281–288.

Dubisz S., 2007: Wpływ łaciny na język polski. „Poradnik Językowy” nr 5, s. 3–13.

Jankowiak L.A., 1997: Prasłowiańskie dziedzictwo leksykalne we współczesnej polszczyźnie ogólnej. Warszawa.

Jankowiak L.A., 2005: Słownictwo medyczne Stefana Falimirza. Początki polskiej renesansowej terminologii medycznej. T. 1. Warszawa.

Karszniewicz-Mazur A., 1988: Zapożyczenia leksykalne ze źródła niemieckiego we współczesnej polszczyźnie. Wrocław.

Klemensiewicz Z., 1999: Historia języka polskiego. Warszawa.

Kleszczowa K., 2012: Gasnące słowa. W: Tejże: Tajemnice dynamiki języka. Katowice, s. 239–249.

Kwapień E., 2010: Kształtowanie się zasobu leksykalnego polszczyzny XIX wieku – rzeczowniki (na podstawie danych leksykograficznych). Warszawa.

Kwapień E., 2016: Zapożyczenia z języka francuskiego wśród czasowników regresywnych w okresie nowopolskim. W: Mączyński M., Horyń E., Zmuda E., red.: W kręgu dawnej polszczyzny II. Kraków, s. 163–192.

Kwapień E., 2017: Słownikowe informacje etymologiczne o czasownikowych germanizmach zanikających w dobie nowopolskiej. W: Jędryka B.K., Kwapień E., red.: W labiryncie polszczyzny. Profesorowi Stanisławowi Dubiszowi – doktorzy i doktoranci. Warszawa, s. 97–116.

Łaziński M., red., 2008: Słownik zapożyczeń niemieckich w polszczyźnie. Warszawa.

Markowski A., 1990: Leksyka wspólna różnym odmianom polszczyzny. T. 1–2. Warszawa.

Migdał J., 2006: Słownictwo wygasające w leksykografii. „Poradnik Językowy” nr 4, s. 3–13.

Młynarczyk E., 2010: Polskie słownictwo handlowe XVI i XVII wieku (na materiale krakowskich ksiąg praw miejskich i lustracji królewszczyzny). Kraków.

Modrzejewski T., 1936: Wyrazy które umarły i które umierają. Warszawa.

Nowowiejski B., 1996: Zapożyczenia leksykalne z języka niemieckiego w polszczyźnie XIX wieku (na materiale czasopism). Białystok.

Pihan-Kijasowa A., 2012: Słownictwo z zakresu handlu w prozie Bolesława Prusa (na tle XIX-wiecznej leksyki handlowej). Studia. Poznań.

Skorupska-Raczyńska E., 2000: Progresywne zapożyczenia pochodzenia łacińskiego w polszczyźnie XIX wieku. Gorzów Wielkopolski.

Skorupska-Raczyńska E., 2001: Dziewiętnastowieczne latynizmy progresywne w polszczyźnie XX wieku. Gorzów Wielkopolski.

Pobierz


Kwapień, E. (1). Struktura tematyczna czasownikowych zapożyczeń leksykalnych z języka niemieckiego zanikających w dobie nowopolskiej. Forum Lingwistyczne, (5). Pobrano z https://www.journals.us.edu.pl/index.php/FL/article/view/7424

Ewelina Kwapień  e.m.kwapien@uw.edu.pl
Uniwersytet Warszawski 
Ewelina Kwapień, dr, pracuje w Zakładzie Historii Języka Polskiego i Dialektologii w Instytucie Języka Polskiego na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Zainteresowania badawcze: historia języka, leksykologia i leksykografia. Opublikowała monografię Kształtowanie się zasobu leksykalnego polszczyzny XIX wieku – rzeczowniki (na podstawie danych leksykograficznych) (Warszawa 2010); Słownik rzeczowników polszczyzny XIX wieku (Warszawa 2013) oraz wiele artykułów historycznojęzykowych, zamieszczanych w czasopismach („Poradnik Językowy”, „Prace Filologiczne”, „Biuletyn PTJ”), a także w monografiach wieloautorskich, np. Słownikowe informacje etymologiczne o czasownikowych germanizmach zanikających w dobie nowopolskiej (w: W labiryncie polszczyzny. Profesorowi Stanisławowi Dubiszowi – doktorzy i doktoranci. Red. B.K. Jędryka, E. Kwapień. Warszawa 2017); Między słowami a rzeczywistością – wybrane nazwy środków transportu w dziewiętnastowiecznej polszczyźnie (w: „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN” 2014, T. 60).