Siedemnastowieczna polszczyzna kijowska w panegirykach Stefana Jaworskiego


Abstrakt

The article discusses a regional variety of Polish spoken in Kiyv preserved in the Polish-Latin panegyrics composed by Stefan Jaworski (1656(8)–1722) to venerate Warłam Jasiński. The analysis aims at drawing a catalogue of phonetic, inflectional, word formation and syntactic idiolectal features of this variety as juxtaposed against the 17th century standard Polish. The analysis reveals the poet’s fluency in a language that was foreign (second) to him. This fluency also covers the poet’s skill in using varietal forms to achieve artistic aims. The regional forms subject to the study often display closeness to the ones in the Borderland variety of Polish, yet with an idiolectal inflectional features, e.g.: a large number of participles ending in -owszy or frequent cases of l/ł alternation.


Słowa kluczowe

polszczyzna regionalna; fleksja; fonetyka; historia języka polskiego

Źródła

Jaworski S.: Arctos caeli Rossiaci… Kijów 1690.

Jaworski S.: Pełnia xiężyca w kleynocie swiecącego… Kijów 1691.

Słowniki

SL – Linde S.B., 1807–1814: Słownik języka polskiego. T. 1–6. Warszawa.

Literatura

Bajerowa I., 1964: Kształtowanie się polskiego języka literackiego w XVIII w. Wrocław.

Brogi Bercoff G., 2014: Ruś, Ukraina, Ruthenia, Wielkie Księstwo Litewskie, Rzeczypospolita, Moskwa, Rosja, Europa środkowo-wschodnia: o wielowarstwowości i polifunkcjonalizmie kulturowym. W: Alberti A., Garzaniti M., Garzonio S., red.: Contributi italiani al XIII Congresso Internazionale degli Slavisti. Firenze, s. 325–387.

Brückner A., 1918: Wpływy polskie na Litwie i w Słowiańszczyźnie wschodniej. W: Koneczny F., red.: Polska w kulturze powszechnej. Kraków, s. 153–166.

Chronos [online: http://www.hrono.ru/biograf/bio_ya/javorski_s.php; data dostępu: 20.09.2018].

Grek-Pabisowa I., Maryniakowa I., 1997: Język polski na Kresach północno-wschodnich dawniej i dziś. W: Grek-Pabisowa I., red.: Historia i współczesność języka polskiego na Kresach wschodnich. Warszawa, s. 27–109.

Gulewicz W. (Гулевич B.) [online]: Стефан Яворский – западнорусский камень русского православия [online: http://interaffairs.ru/read.php?item=10453; data dostępu: 20.09.2018].

Klimek J., 2010: Status polszczyzny kijowskiej w świetle granic i zasięgu polszczyzny kresowej. W: Kuźmicki M., Osiewicz M., red.: Żywe problemy historii języka. Poznań, s. 179–191.

Klimek J., 2011: Polonika kijowskie – nierozpoznana odmiana polszczyzny XVII stulecia? Rekonesans. W: Dunaj B., Rak M., red.: Badania historycznojęzykowe. Stan, metodologia, perspektywy. Kraków, s. 91–101.

Klimek J., 2013: Z fonetyki „Listów Swięteo Oyca Partheniusza” (1643). „Acta Baltico-Slavica” XXXVII, s. 575–584.

Kurzowa Z., 2006: Język polski Wileńszczyzny i Kresów północno-wschodnich XVI–XX w. Kraków.

Ortho-rus [http://www.ortho-rus.ru/cgi-bin/ps_file.cgi?2_4433; data dostępu: 30.04.2015].

Pihan-Kijasowa A., 1999: Literacka polszczyzna Kresów północno-wschodnich XVII wieku. Fonetyka. Poznań.

Sicińska K., 2013: Polszczyzna południowokresowa XVII i XVIII wieku (na podstawie epistolografii). Łódź.

Smolińska B., 1983: Polszczyzna północnokresowa z przełomu XVII i XVIII w. Wrocław.

William Shakespeare [http://william-shakespeare.gq/Stefan_Yavorsky; data dostępu: 30.04.2015].

Pobierz

Opublikowane : 2019-12-20


Klimek-Grądzka, J. (2019). Siedemnastowieczna polszczyzna kijowska w panegirykach Stefana Jaworskiego. Forum Lingwistyczne, 6(6), 75-83. https://doi.org/10.31261/FL.2019.06.05

Jolanta Klimek-Grądzka  jolanta.klimek@kul.pl
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II  Polska
https://orcid.org/0000-0002-6289-5634