Wątki patriotyczne dotyczące wychowania rodzinnego w prasie górnośląskiej przełomu XIX i XX wieku (na przykładzie wybranych czasopism)


Abstrakt

The article concerns patriotic threads in the Upper Silesian press concerning the upbringing of children at the turn of the 19th and 20th centuries. The subject of the description are the magazines “Rodzina” and “Katolik” from the years 1890–1918. The analysis included the observed elements of upbringing constituting components of patriotism: cultivation of the mother tongue, love for the homeland, memory of history, appreciation of acts of heroism, readiness to sacrifice for the country as well as cultivation of the system of values. The background for the considerations was the historical reality, reflected in the presented content. The basis of the description was the linguistic image of the world and the category of evaluation, which made it possible to indicate the scope of linguistic elements of patriotic upbringing.


Słowa kluczowe

patriotyzm; dawna prasa górnośląska; wychowanie rodzinne; czasopismo „Katolik”; czasopismo „Rodzina”

Źródła

K – „Katolik. Pismo poświęcone ludowi ku cnocie, nauce, zbogaceniu” (1890‒1918).

R – „Rodzina. Pismo poświęcone wychowaniu i nauce domowej” (1890‒191615).

Słowniki

SJPSzym – Szymczak M., red., 1995: Słownik języka polskiego PWN. T. 1–3. Warszawa.

Literatura

Bartmiński J., 1999: Punkt widzenia, perspektywa, językowy obraz świata. W: Bartmiński J., red.: Językowy obraz świata. Lublin, s. 103‒120.

Glensk J., 1999: Znaczenie prasy polskiej w budzeniu świadomości narodowej na Górnym Śląsku (1869‒1914). W: Gołębiowska J., Kaganiec M., red.: Regionalna prasa polska na Górnym Śląsku w latach 1845‒1996. Materiały sesyjne. Katowice, s. 21‒29.

Habrajska G., 2005: Nakłanianie, perswazja, manipulacja językowa. „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” VII, nr 2, s. 91‒126.

Karolak I., 1993: Patriotyzm. W: Bartmiński J., Mazurkiewicz-Brzozowska M., red.: Nazwy wartości. Studia leksykalno-semantyczne. Lublin, s. 157‒176.

Pater M., 1998: Polskie dążenia narodowe na Górnym Śląsku (1891‒1914). Wrocław.

Puzynina J., 1992: Język wartości. Warszawa.

Ratajewski J., 1999: Prasa polska na Śląsku w XIX i na początku XX wieku o sobie. W: Gołębiowska J., Kaganiec M., red.: Regionalna prasa polska na Górnym Śląsku w latach 1845‒1996. Materiały sesyjne. Katowice, s. 52‒65.

Sapia-Drewniak E., 2016: Działalność oświatowa polskich towarzystw na Górnym Śląsku na przełomie XIX i XX stulecia. „Studia Paedagogica Ignatiana. Rocznik Wydziału Pedagogicznego Akademii »Ignatianum« w Krakowie” XIX, nr 2, s. 47‒63.

Socha I., 1999: Polskie czasopisma dla dzieci i młodzieży na Śląsku pruskim. W: Gołębiowska J., Kaganiec M., red.: Regionalna prasa polska na Górnym Śląsku w latach 1845‒1996. Materiały sesyjne. Katowice, s. 42‒51.

Trojnar A., 1992: Kulturkampf a rozwój polskiej świadomości narodowej na Górnym Śląsku. W: Pawłowiczowa M., red.: Książka polska na Śląsku w drugiej połowie XIX wieku. Zarys problematyki. Katowice, s. 24‒35.

Walasek S., 1996: Kształtowanie postaw patriotycznych w polskich rodzinach na przełomie XIX i XX wieku. Wstępne wyniki badań. „Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Bydgoszczy. Studia Pedagogiczne”, z. 28, s. 131‒139.

Wilczek W., 2018: Leksyka związana z rodziną w dawnej prasie górnośląskiej. W: Mączyński M., Horyń E., Zmuda E., red.: W kręgu dawnej polszczyzny. T. 6. Kraków, s. 111–124.

Witosz B., 2010: O dyskursie wykluczenia i dyskursach wykluczonych z perspektywy lingwistycznej. „Tekst i Dyskurs” – „Text und Diskurs” III, s. 9‒25.

Wójcik M., 1991: Program wychowania rodzinnego Karola Miarki. W: Żechowska B., red.: W kręgu problematyki i metod polskiej pedagogiki. Katowice, s. 64‒75.

Wójcik M., 1994: Metody wychowania w polskiej rodzinie górnośląskiej w świetle publikacji prasy regionalnej z lat 1869‒1914. W: Jundziłł J., red.: Wychowanie w rodzinie od starożytności po wiek XX. Bydgoszcz, s. 303‒310.

Pobierz

Opublikowane : 2019-12-20


Wilczek, W. (2019). Wątki patriotyczne dotyczące wychowania rodzinnego w prasie górnośląskiej przełomu XIX i XX wieku (na przykładzie wybranych czasopism). Forum Lingwistyczne, 6(6), 61-74. https://doi.org/10.31261/FL.2019.06.04

Wioletta Wilczek  wioletta.wilczek@us.edu.pl
Uniwersytet Śląski w Katowicach  Polska
https://orcid.org/0000-0001-9327-1237