Vision of East Central Europe in the thoughts of Polish intellectual elites of a 1989 turning point



Abstract

The thesis presented in this article advances that creation of the idea of East Central Europe, which was shaped by the social elite of Central-European nations since the 50s, played an essential role on the turn of 1989. The creation of such idea laid foundations of political talks and treaties on the recognition of borders. It reduced mutual claims and helped avoid conflict of borders and ethnic riots. Discussions between the elite of border nations reduced mutual prejudices and stereotypes, also in the context of relationships between the entire societies. In Poland, the deliberations on the idea of East Central Europe had later determined prerogatives of foreign policy conducted by the first non-communist governments and had become a manifestation of the fact that the country on the Vistula River had always been part of European civilization, separated by the Iron Curtain for several decades of the second half of 20th century.

 

Key words:

East Central Europe, intellectual elite, intellectuals, transformation, foreign policy


Ash, T. G. (1987). Czy Europa Środkowa istnieje?. Zeszyty Literackie, 17, 25–49.

Bądkowski, L. (1980). Twarzą do przyszłości. Zapis, 13.

Domański, H. (2008). Wstęp. In: H. Domański (ed.), Inteligencja w Polsce. Specjaliści, twórcy, klerkowie, klasa średnia?. Warszawa: IFiS PAN.

Geremek, B. (1990). Rok 1989. Geremek odpowiada, Żakowski pyta. Warszawa: Plejada.

Geremek, B. (1995). Tożsamość Europy Środkowej. Złudzenia i rzeczywistość. In: K. Michalski (ed.), Tożsamość w czasach zmiany (pp. 177–78). Kraków: Znak.

Geremek, B. (1999). Wolność i solidarność: polskie przesłanie dla Europy. Rocznik Polskiej Polityki Zagranicznej. http://digit.pism.pl/dlibra/doccontent?id=725 (10/05/2018).

Geremek, B. (2001). Dzieło Giedroycia. Nasze zadania na przyszłość. Przegląd Polityczny, 51, 94–103.

Halecki, O. (2000). Historia Europy - jej granice i podziały. Lublin: IESW.

Kieniewicz, J. (1991). Polacy i Europa końca XX wieku. Gazeta Wyborcza, 13.04.

Kłoczowski, J. (1990). Nasza Europa Środkowo-Wschodnia. Znak, 416, 9-20.

Kłoczowski, J. (1993). Europa Środkowowschodnia w historiografii krajów regionu. Lublin: IESW.

Kłoczowski, J. (2004). Europa Środkowo-Wschodnia w przestrzeni europejskiej. Wyjaśnienie terminu. Referat wygłoszony na 17. Powszechnym Zjeździe Historyków Polskich. http://jazon.hist.uj.edu.pl/zjazd/materialy/ kloczowski.pdf (15/08/2018).

Kłoczowski, J. (2006). Jan Paweł II Wielki i nasze prace. In: J. Kłoczowski, G. Głuch (eds.), Historia jest wspólna. Jan Paweł II Wielki a dziedzictwo Rzeczpospolitej Wielu Narodów i Europy Środkowo-Wschodniej (pp. 7–13). Lublin: IESW.

Kłoczowski, J. (2007). Europa Środkowo-Wschodnia i jej miejsce w Europie. Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej, 5, 11–31.

Kundera, M. (1984). Zachód porwany albo tragedia Europy Środkowej. Zeszyty Literackie, 5, 14–31.

Kuroń, J. (1985). Jałta – i co teraz?. Tygodnik Mazowsze, 121 (14.03).

Kuroń, J. (1989). Wina i wiara. Londyn: Aneks.

Kwaśniewski, A. (1998). Rozmawiajcie z prezydentem. Gazeta Wyborcza, 3-4.01.

Łaszkiewicz, H. (2006). Jan Paweł II a Europa Środkowo-Wschodnia. In: J. Kłoczowski & G. Głuch (eds.), Historia jest wspólna. Jan Paweł II Wielki a dziedzictwo Rzeczpospolitej Wielu Narodów i Europy Środkowo-Wschodniej (pp. 41–49). Lublin: IESW.

Mannheim, K. (1954). Ideology and Utopia: An Introduction to the Sociology of Knowledge. New York: Harcourt, Brace; London: Routlage & Kegan Paul.

Mazowiecki, T. (1990). Powrót do Europy. „Znak”. vol. 416 (1).

Mazowiecki, T. (2010). Przemówienie na pogrzebie Krzysztofa Skubiszewskiego wygłoszone 18 lutego 2010 toku w archikatedrze św. Jana w Warszawie. Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej, 8(1), 47–54.

Merton, R. (1968). Social Theory and Social Structure. New York: Free Press.

Michnik, A. (1995). Myśli wschodnioeuropejskie. In: A. Michnik, Diabeł naszego czasu. Publicystyka z lat 1985-1994. Warszawa: Nowa.

Micińska, M. (2000). Czy istnieją angielscy intelektualiści? Problematyka elit intelektualnych w historiografii brytyjskiej. Kultura i Społeczeństwo, 2, 103–28.

Mieroszewski, J. (1976). Polska „Ostpolitik” oraz Rosyjski „Kompleks Polski” i ULB. In: Materiały do refleksji i zadumy. Paris: Instytut Literacki.

Mięguszowiecki, M. (1984). Polska, ale jaka. Międzymorze. Myśl Niezależna, 2.

Misztal, B. (2005). Jakich elit potrzebuje Polska. In: J. Szomburg (ed.), Jakie elity są potrzebne Polsce? (pp. 35–43). Gdańsk: Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową.

Perelman, Ch. (2002). Imperium retoryki. Retoryka i argumentacja. Warszawa: PWN.

Pleskot, P. (2010). Intelektualni sąsiedzi. Kontakty historyków polskich ze środowiskiem "Annales" 1945-1989. Warszawa: IPN.

Pomian, K. (2001). Redagowanie Polski. Przegląd Polityczny, 51, 106–107.

PPN (1978). Niemcy a Polska. Opracował Zespół Problemowy Polskiego Porozumienia Niepodległościowego. Kultura, 7/370-8/371.

Rogaczewska, K. (2004). Europa Środkowo-Wschodnia w myśli politycznej polskiej opozycji w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku. W: M. Dymarski, & J. Juchnowski (eds.), Europa Środkowo-Wschodnia w polskiej myśli politycznej (pp. 179–97). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Skubiszewski, K. (1990). Między dwoma kolosami. Gazeta Wyborcza, 27.04.

Skubiszewski, K. (1991). Trzeźwa postawa w trudnych czasach. Gazeta Wyborcza, 15.02.

Skubiszewski, K (1993). Wyjaśnienie przez panią premier Hannę Suchocką, jak rząd Rzeczypospolitej Polskiej rozumie pojęcie polskiej racji stanu wobec aktualnych wyzwań społeczno-politycznych i ekonomicznych w naszym kraju. Transcripts of the Sejm of the Republic of Poland, 34th sitting, 4 days (21.01.).

Skubiszewski, K. (1994). Pozycja Polski w Europie. In: D. Popławski (ed.), Pozycja Polski w Europie. Warszawa: Fundacja Studiów Międzynarodowych.

Smolar, A. (1988). Perspektywy Europy środkowo-wschodniej. Aneks, 50, 3–26.

Smolar, A. (2009). Liberalna inteligencja III RP. Liberte!, 11.

Snyder, T. (2006). Rekonstrukcja narodów. Polska, Ukraina, Litwa, Białoruś 1569-1999. Sejny: Pogranicze.

Snyder, T. (2007). Jerzy Giedroyc a polska polityka wschodnia. In: J. Kłoczowski, A. Gil, & Ł. Jasina (eds.), Aktualność przesłania paryskiej „Kultury” w dzisiejszej Europie (pp. 327–32). Lublin: IESW.

Wolff-Powęska, A. (1998). Oswojona rewolucja. Europa Środkowo – Wschodnia w procesie demokratyzacji. Poznań: Instytut Zachodni.

Zimmer, K. (2007), Wokół polskiej polityki zagranicznej. In: J. Kłoczowski, A. Gil, & Ł. Jasina (eds.), Aktualność przesłania paryskiej „Kultury” w dzisiejszej Europie (pp. 297–306). Lublin: IESW.

Download

Published : 2018-09-28


Peciakowski, T. (2018). Vision of East Central Europe in the thoughts of Polish intellectual elites of a 1989 turning point. Political Preferences, (20). Retrieved from https://www.journals.us.edu.pl/index.php/PP/article/view/7055

Tomasz Peciakowski  tomasz.peciakowski@kul.pl
The John Paul II Catholic University of Lublin  Poland



All articles are published under a Creative Commons Attribution 4.0 International license (CC BY 4.0).