Degradacja prometeizmu 
na podstawie literatury antycznogreckiej i polskiej



Abstrakt

The myth of Prometheus belongs to the oldest and most frequently interpreted ancient myths. Over the centuries, Prometheism has deteriorated instead of evolving, and such a claim can be supported by comparing Aeschylus’ archetype with the theomachists in the masterpieces of Polish authors Jan Kochanowski, Adam Mickiewicz, Jan Kasprowicz and Sławomir Mrożek. The works reviewed in this article suggest that the types of theomachy reflects the respective dominant ideology and represents the actual position of every participant in the triad: the mass ­– the theomachist – the deity. Prometheus, as an equal to Zeus, sacrifices himself for the inferior human “ephemerals”; in his Laments, Kochanowski creates his own anthropocentrical pantheon and demands from the resident deities to bring his beloved little daughter back to life or at least console his paternal grief; Konrad (Forefather’s Eve), in order to liberate his ethnic motherland, requests from God to give him the power to rule the world by feelings; the lyric hero of Jan Kasprowicz (Holy God, Holy and Mighty) insists that God salvages mankind from disasters and starvation or becomes human again and come down to Earth and suffers with the ordinary people; whereas the Communist Bartodziej (Portrait), willing to fight the whole world in the name of his party leader, sacrifices the ones closest to him on the altar of Stalin, and ultimately destroys himself.


Słowa kluczowe

Prometheism; tcheomachy; Jan Kochanowski; Adam Mickiewicz; Jan Kasprowicz; Sławomir Mrożek

Castle M., Taras R., 2002, Democracy in Poland, „Westview Press”, Colorado and Oxford.

Kasprowicz J., 1958, Dzieła wybrane, oprac. i wstęp J. Lipski, Krakόw.

Mickiewicz A., 1949, Dzieła, oprac. S. Pigoń, Wydanie Narodowe, Warszawa.

Woltman F., 1958, Slovanství v jazykově literárním obrození Slovanů, Praha.

Pobierz

Opublikowane : 2020-12-10


KaragiozowP. (2020). Degradacja prometeizmu 
na podstawie literatury antycznogreckiej i polskiej. Postscriptum Polonistyczne, 12(2), 113-135. Pobrano z https://www.journals.us.edu.pl/index.php/PPol/article/view/10537

Panajot Karagiozow  pkaragyozov@slav.uni-sofia.bg
prof. dr hab. Wydział Filologii Słowiańskich, Uniwersytet Sofijski, Sofia, Bułgaria.  Bułgaria

Członek Amerykańskiego Stowarzyszenia Slawistów. Zainteresowania badawcze: historiografia słowiańska, partie polityczne w literaturach słowiańskich (słowiański partiocentryzm), słowiańscy święci męczennicy. Tłumacz poezji Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej oraz innych poetów międzywojennych. Ostatnio opublikował: Славянските свети мъченици. Светост и канонизация. Хронология и типология (Słowiańscy święci męczennicy. Świętość i kanonizacja; Chronologia i typologizacja. Krytyka i apologia słowiańskiego męczennictwa), Календари, мъченици, поети. Статии по полска история и литература (Kalendarze, męczennicy, poeci. Artykuły o polskiej historii i literaturze).





Właściciele praw autorskich do nadesłanych tekstów udzielają Czytelnikowi prawa do korzystania z dokumentów pdf zgodnie z postanowieniami licencji Creative Commons 4.0 International License: Attribution-Share-Alike (CC BY-SA 4.0). Użytkownik może kopiować i redystrybuować materiał w dowolnym medium lub formacie oraz remiksować, przekształcać i wykorzystywać materiał w dowolnym celu.

1. Licencja

Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego zapewnia natychmiastowy otwarty dostęp do treści swoich czasopism na licencji Creative Commons BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Autorzy publikujący w tym czasopiśmie zachowują wszelkie prawa autorskie i zgadzają się na warunki wyżej wymienionej licencji CC BY-SA 4.0.

2. Oświadczenie Autora

Autor deklaruje, że artykuł jest oryginalny, napisany przez niego (i współautorów), nie był wcześniej publikowany, nie zawiera stwierdzeń niezgodnych z prawem, nie narusza praw innych osób, jest przedmiotem praw autorskich, które przysługują wyłącznie autorowi i jest wolny od wszelkich praw osób trzecich, a także, że autor uzyskał wszelkie niezbędne pisemne zgody na cytowanie z innych źródeł.

Jeśli artykuł zawiera materiał ilustracyjny (rysunki, zdjęcia, wykresy, mapy itp.), Autor oświadcza, że wskazane dzieła są jego dziełami autorskimi, nie naruszają niczyich praw (w tym osobistych, m.in. prawa do dysponowania wizerunkiem) i posiada do nich pełnię praw majątkowych. Powyższe dzieła udostępnia jako część artykułu na licencji „Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe”.

UWAGA! Bez określenia sytuacji prawnej materiału ilustracyjnego oraz załączenia stosownych zgód właścicieli majątkowych praw autorskich publikacja nie zostanie przyjęta do opracowania redakcyjnego. Autor/autorka oświadcza równocześnie, że bierze na siebie wszelką odpowiedzialność w przypadku podania nieprawidłowych danych (także w zakresie pokrycia kosztów poniesionych przez Wydawnictwo UŚ oraz roszczeń finansowych stron trzecich).

3. Prawa użytkownika

Zgodnie z licencją CC BY-SA 4.0 użytkownicy mogą udostępniać (kopiować, rozpowszechniać i przekazywać) oraz adaptować (remiksować, przekształcać i tworzyć na podstawie materiału) artykuł w dowolnym celu, pod warunkiem, że oznaczą go w sposób określony przez autora lub licencjodawcę.

4. Współautorstwo

Jeśli artykuł został przygotowany wspólnie z innymi autorami, osoba zgłaszająca niniejszy formularz zapewnia, że została upoważniona przez wszystkich współautorów do podpisania niniejszej umowy w ich imieniu i zobowiązuje się poinformować swoich współautorów o warunkach tej umowy.

Oświadczam, że w przypadku nieuzgodnionego z redakcją i/lub wydawcą czasopisma wycofania przeze mnie tekstu z procesu wydawniczego lub skierowania go równolegle do innego wydawcy zgadzam się pokryć wszelkie koszty poniesione przez Uniwersytet Śląski w związku z procedowaniem mojego zgłoszenia (w tym m.in. koszty recenzji wydawniczych).