Codzienność przyszłości, czyli pytanie o życie wieczne


Abstrakt

W artykule analizowany jest problem nieśmiertelności w kontekście codzienności. W charakterze przykładów przytaczane są przede wszystkim utwory współczesnych rosyjskich pisarzy fantastów i autorów, którzy wykorzystują w swojej twórczości motywy fantastyczne: Władimira Sorokina (Dzień oprycznika, Cukrowy Kreml, Manaraga), Wiktora pielewina (Hełm grozy, Miłosć do trzech Zuckerbrinów), Anny Starobiniec (Żyjący), Borysa Akunina-Grigorija Czchartiszwili (Happy end), Dmitrija Głuchowskiego (FUTU.RE) oraz film Aleksandra Zeldowicza (scenariusz we współautorstwie z Władimirem Sorokinem) Tarcza. Niezależnie od przyjetej konwencji, wszyscy autorzy wskazują, że nieśmiertelność - to pod wieloma wzglęgami przekleństwo ludzkości. Zamiast prób dorównania Bogu, ludzie powinni skupić się na tym, by nie pogubić sie w świecie już istniejącym.  


Słowa kluczowe

nieśmiertelność; codzienność; przekleństwo; Sorokin; Akunin; Głuchowski; Starobiniec; Zeldowicz

Akunin, Boris/Chkhartishvili, Grigoriy. Kladbshchenskiye istorii, Moskva: Kolibri, 2006 [Акунин, Борис - Чхартишвили, Григорий. Кладбщенские истории, Москва: КоЛибри, 2006].

Bartlett, Jamie. Ludzie przeciw technologii. Jak Internet zabija demokrację (i jak ją możemy ocalić). Przeł. Umiński, Krzysztof. Katowice: SONIA DRAGA, 2019.

Baumann, Zygmunt. Śmierć i nieśmiertelność. Warszawa: PWN, 1998.

Baumann, Zygmunt. “O sztuce, śmierci i demokracji i o tym jak się one do siebie mają.” Teksty Drugie 1998, no. 3(51): 199–216.

Blanchot, Maurice. L’Entretien infini. Paris: Éditions Gallimard, 1959.

Bolanowska, Tamara. “Trudni bohaterowie, trudne powroty, trudne wybory. Kilka uwag o fantastyce socjologicznej.” Literatura i Kultura Popularna 2006, t. XIII, Ed. Żabski, Tadeusz. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2006: 67–92.

Brodski, Josif. Pochwała nudy. Przeł. Kołyszko, Anna. Kłobukowski, Michał. Kraków: ZNAK, 1996.

Buczyńska-Garewicz, Hanna. Metafizyczne rozważania o czasie. Kraków: Universitas, 2003.

Glukhovskiy, Dmitriy. Budushcheye. Moskva: AST, 2013 [Глуховский, Дмитрий. Будущее. Москва: АСТ, 2013].

Gołąbiowski, Łukasz. “Ten portal społecznościowy sprawi, że będziesz ‘nieśmiertelny’.” Komputer Świat, 24.08.2015, <https://www.komputerswiat.pl/aktualnosci/internet/ten-portal-spolecznosciowy-sprawi-ze-bedziesz-niesmiertelny/3jhbqn3>

Gołosz, Jerzy. Upływ czasu i ontologia. Kraków: Wydawnictwo UJ, 2011.

Kichin, Valeriy. “Kogda vremya techet vspyat'. Aleksandr Zel'dovich i Vladimir Sorokin zakanchivayut fantasticheskiy fil'm.” Rossiyskaya gazeta, 15.07.2009, <https://rg.ru/2009/07/15/zeldovitch.html> [Кичин, Валерий. “Когда время течет вспять. Александр Зельдович и Владимир Сорокин заканчивают фантастический фильм.” Российская газета, 15.07.2009, <https://rg.ru/2009/07/15/zeldovitch.html>]

Martin, Paul. Seks, narkotyki i czekolada. Przeł. Dzierzgowska, Anna. Warszawa: MUZA SA, 2010.

Mazurkiewicz, Adam. Z problematyki cyberpunku. Literatura — sztuka — kultura. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2014.

Oramus, Dominika. O pomieszaniu gatunków. Science fiction a postmodernizm. Warszawa: Trio, 2010.

Pelevin, Viktor. Lyubov' k trem tsukerbrinam. Moskva: Eksmo, 2014 [Пелевин, Виктор. Любовь к трем цукербринам. Москва: Эксмо, 2014]

Scheler, Max. “Śmierć i dalsze życie.” In: idem, Cierpienie, śmierć, dalsze życie. Transl. Węgrzecki, Adam. Warszawa: PWN, 1994.

Sorokin, Vladimir. Den' oprichnika. Moskva: Zakharov, 2006 [Сорокин, Владимир. День опричника. Захаров, Москва 2006]

Sorokin, Vladimir. Manaraga, Moskva: AST, 2017 [Сорокин, Владимир. Манарага, Москва: АСТ, 2017]

Stoll, Clifford. Krzemowe remedium. Garść rozważań na temat infostrady. Transl. Hornowski, Tomasz. Poznań: REBIS, 2000.

Stronciwilk, Agata. “Nuda jako stosunek człowieka wobec czasu.” Pisma Humanistyczne 2014, no. 12: 85–101.

Wildstein, Bronisław. “Wiek utopii. Rozmowa z prof. Leszkiem Kołakowskim.” Wprost, 07.11.1999, <https://www.wprost.pl/tygodnik/6967/Wiek-utopii.html>.

Wojtczak, Dariusz, Siódmy krąg piekła. Antyutopia w literaturze i filmie. Poznań: REBIS, 1994.

Zawojski, Piotr. Cyberkultura. Syntopia sztuki, nauki i technologii. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2018.

Zywert, Aleksandra. “W labiryncie światów umysłu, czyli o ‘Hełmie grozy’ Wiktora Pielewina.” Rosja w dialogu kultur, t. II, Ed. Żejmo, Bożena. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, 2015: 393–401.

Pobierz

Opublikowane : 2020-03-05


ZYWERTA. (2020). Codzienność przyszłości, czyli pytanie o życie wieczne. Przegląd Rusycystyczny, 170(2). https://doi.org/10.31261/pr.7769

ALEKSANDRA MARIA ZYWERT  olazywert@o2.pl
UAM  Polska
http://orcid.org/0000-0002-9922-6717

Dr hab., profesor Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu; pracuje w Zakładzie Literatury Rosyjskiej w Instytucie Filologii Rosyjskiej i Ukraińskiej. Zainteresowania naukowe – współczesna literatura rosyjska, literatura trzeciej fali emigracji rosyjskiej. Autorka książek: Романы Бориса Пильняка 20-х годов, Poznań 2001; Pisarstwo Władimira Wojnowicza, Poznań 2012 oraz licznych artykułów w czasopismach i monografiach naukowych.

Kontakt: olazywert@o2.pl

ORCID: 0000-0002-9922-6717