Ograniczanie Irlandii. Badania (po)nad granicami i literatura rozbiorowa

Leszek Drong
https://orcid.org/0000-0001-8395-013X

Abstrakt

Referendum w Zjednoczonym Królestwie zorganizowane 23 czerwca 2016 roku, a następnie brexit formalnie przeprowadzony na początku 2020 roku i sfinalizowany po upłynięciu okresu przejściowego z początkiem 2021 roku wpływają znacząco na status granicy na wyspie Irlandia. Po opuszczeniu przez Zjednoczone Królestwo Unii Europejskiej granica oddzielająca Republikę Irlandii od Irlandii Północnej stała się także granicą Unii Europejskiej. Nawet jeśli z dnia na dzień  życie mieszkańców Irlandii korzystających z przejść granicznych nie zmieniło się diametralnie, to powolne, dalekosiężne zmiany zachodzą w samej świadomości Irlandczyków i Brytyjczyków, a także w uwarunkowaniach ekonomicznych i perspektywach społeczno-politycznych po obu stronach nowej/starej granicy. Spojrzenie na jej historię oraz kontekst kulturowy i geopolityczny, jaki proponuje niniejszy esej, opiera się na badaniach z obszaru border studies. Poszerzenie eseju o wybrane aspekty badań nad pamięcią kulturową pozwala na ukazanie interesów i aspiracji mieszkańców terenów przygranicznych, którzy oparcie znajdują we własnej tradycji kulturowej i dyskursach literackich. Celem tego artykułu jest ukazanie wielowymiarowości takiego pojęcia jak granica w okolicznościach zdefiniowanych przez wyniki brytyjskiego referendum z 2016 roku. Optyka i retoryka mocarstwowa, tak chętnie stosowania przez rządzących Zjednoczonym Królestwem konserwatystów, na czele z Borisem Johnsonem, nie uwzględnia wymiaru lokalnego, regionalnego i mniejszościowego. W przypadku najbardziej poszkodowanych mieszkańców Irlandii Północnej (obok Szkocji) status niepogodzonej z opuszczeniem Unii Europejskiej mniejszości paradoksalnie przysługuje 56% głosujących w referendum dorosłych obywateli tego regionu. 


Słowa kluczowe

granica; Irlandia Północna; brexit; pamięć kulturowa; literatura rozbiorowa; nacjonalizm

Alexander Neal, 2010: Ciaran Carson: Space, Place, Writing. Liverpool: Liverpool University Press.

Anderson Darran, 2020: Inventory. A River, A City, A Family. London: Chatto & Windus.

Bernard Anna, 2010: Forms of Memory: Partition as a Literary Paradigm. „Alif: Journal of Comparative Poetics”, no. 30, s. 9–33.

Carr Garrett, 2017: The Rule of the Land: Walking Ireland’s Border. London: Faber & Faber.

Carson Ciaran, 1995: Jacta Est Alea. „Poetry”, October–November: Contemporary Irish Poetry, s. 20. [Online:] https://www.poetryfoundation.org/poetrymagazine/browse?contentId=39374 [dostęp: 31.12.2018].

Cleary Joe, 2004: Literature, Partition and the Nation-State: Culture and Conflict in Ireland, Israel and Palestine. Cambridge: Cambridge University Press.

Deane Seamus, 1998: Czytając w ciemności. Tłum. Janusz Ruszkowski. Poznań: Zysk i S-ka.

Diener Alexander, Hagen Joshua, 2010: Introduction: Borders, Identity and Geoplitics. In: Borderlines and Borderlands: Political Oddities at the Edge of the Nation State. Eds. Alexander C. Diener, Joshua Hagen. Lanham–Boulder–Toronto–New York–Plymouth, UK: Rowman & Littlefield Publishers, s. 1–14.

Drong Leszek, 2019: Tropy konfliktu. Retoryka pamięci kulturowej we współczesnej powieści północnoirlandzkiej. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Erll Astrid, 2011: Travelling Memory. „Parallax”, vol. 17 (4), s. 4–18.

Erll Astrid, 2018: Homer: A Relational Mnemohistory. „Memory Studies”, vol. 11 (3), https://doi.org/10.1177/1750698018771858, s. 274–286.

EU Referendum, 2016: EU Referendum: Northern Ireland Votes to Remain. 24.07.2016. [Online:] https://www.bbc.com/news/uk-northern-ireland-36614443 [dostęp: 30.12.2018].

Fenton Siobhán, 2018: The Good Friday Agreement. London: Biteback Publishing.

Greenblatt Stephen, 2009: Cultural Mobility: A Manifesto. Cambridge: Cambridge University Press.

Heaney Seamus, 1998: [from: Whatever You Say Say Nothing]. In: Idem: Opened Ground: Selected Poems 1966–1996. London: Faber & Faber, s. 131–133.

Heaney Seamus, 2001: The Border Campaign. In: Idem: Electric Light. London: Faber & Faber, s. 18.

Heslinga Marcus Willem, 1971: The Irish Border as a Cultural Divide: A Contribution to the Study of Regionalism in the British Isles. Assen: Van Gorcum.

Hutchinson Wesley, 2018: The Northern Ireland Troubles: What Was There to Photograph? „Przegląd Kulturoznawczy”, nr 3 (37), https://doi.org/10.4467/20843860PK.18.020.10105, s. 365–380.

Keefe Patrick Radden, 2018: Say Nothing: A True Story of Murder and Memory in Northern Ireland. London: William Collins.

Kubicka Emilia, 2012: O pojęciu granicy – raz jeszcze. „Linguistica Copernicana”, nr 1(7), s. 209–227.

Mars Sylvia de et al., 2018: Bordering Two Unions: Northern Ireland and Brexit. Bristol: Policy Press.

McCurry Cate, 2018: State Papers. „Belfast Telegraph”, 29.12.2018. [Online:] https://www.belfasttelegraph.co.uk/news/northern-ireland/state-papers-claims-of-shoottokill-policy-by-the-ruc-at-theheight-of-troubles-had-grave-implications-for-garda-cooperationsaid-dublin-justice-minister-37663624.html [dostęp: 30.12.2018].

Nash Catherine, Reid Bryonie, Graham Brian, 2013: Partitioned Lives: The Irish Borderlands. London–New York: Routlege.

The Northern Ireland Peace Agreement, 1998. [The Agreement reached in the multi-party negotiations 10 April 1998]. [Online:] https://peacemaker.un.org/sites/peacemaker.un.org/files/IE%20GB_980410_Northern%20Ireland%20Agreement.pdf [dostęp: 30.12.2018].

Northern Ireland Statistic & Research Agency, 2012: Census 2011. Key Statistics for Northern Ireland. December 2012. [Online:] https://www.nisra.gov.uk/sites/nisra.gov.uk/files/publications/2011-census-results-key-statistics-northern-ireland-report-11-december-2012.pdf [dostęp: 31.12.2018].

Pobierz

Opublikowane : 2021-03-08


DrongL. (2021). Ograniczanie Irlandii. Badania (po)nad granicami i literatura rozbiorowa. Śląskie Studia Polonistyczne, 17(1), 1-16. https://doi.org/10.31261/SSP.2021.17.01

Leszek Drong 
Uniwersytet Śląski w Katowicach  Polska
https://orcid.org/0000-0001-8395-013X