Po-słowie katowickiej neoawangardy. Wokół tekstów Antoniego Halora i Zygmunta Stuchlika

Joanna Szweda
https://orcid.org/0000-0002-5839-3519

Abstrakt

Głównym celem artykułu jest otwarcie dyskusji na temat literackich i okołoliterackich wątków twórczości górnośląskich artystów – Antoniego Halora i Zygmunta Stuchlika. Bohaterowie szkicu należą do katowickiego środowiska neoawangardowego, zrzeszonego wokół grupy Oneiron, której właściwy czas aktywności przypada na przełom lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku. Autorka analizuje relacje, łączące tekstowe i wizualne wątki dorobku obu twórców. Artykuł składa się z dwu części: pierwsza zawiera wstępne rozpoznanie Kopertografiki Halora, będącej prekursorskim przejawem sztuki poczty w kraju, a także krótką analizę kilku tłumaczeń autora, wydawanych w pojedynczych egzemplarzach, w formie książek artystycznych. Druga część tekstu poświęcona została Stuchlikowi i analizie jego onirycznych małych próz oraz wiersza, pozostającego dotąd w zbiorach archiwalnych.


Słowa kluczowe

Oneiron; mail art; Kopertografika; neoawangarda; sen; symetria

[b.a.], 1966: Świetny pomysł Halora. „Dookoła Świata”, nr 28.

Bachelard Gaston, 1975: Dom rodzinny i dom oniryczny. W: Idem: Wyobraźnia poetycka. Wybór pism. Wyboru dokonał Henryk Chudak. Przeł. Henryk Chudak, Anna Tatarkiewicz. Przedmowa Jan Błoński. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Battisini Matilde, 2002: Symbole i alegorie. Tłum. Karolina Dyjas. Warszawa: Wydawnictwo Arkady.

Białkowski Grzegorz, 1968: Nauka a poezja. W: Ruchome granice. Szkice i studia. Red. Marian Grześczak. Gdynia: Wydawnictwo Morskie.

Bogusz Marian, 1966: Metafizyka materii. „Kultura”, nr 12.

Bolecki Włodzimierz, 2002: Modernizm w literaturze polskiej XX wieku: rekonesans. „Teksty Drugie”, nr 4.

Cirlot Juan-Eduardo, 2007: Oko. W: Idem: Słownik symboli. Przekł. Ireneusz Kania. Wyd. 2 (dodruk). Kraków: Znak.

Deleuze Gilles, Guattari Félix, 2016: Czym jest literatura mniejsza? W: Eidem: Kafka. Ku literaturze mniejszej. Tłum. Anna Zofia Jaksender, Kajetan Maria Jaksender. Wstęp, red. nauk., sprawdzenia zgodności z oryginałem Cezary Rudnicki. Posłowie Kajetan Maria Jaksender. Kraków: Wydawnictwo Eperons-Ostrogi.

Diderot Denis, 1953: Traktat o ślepcach. W: Idem: Wybór pism filozoficznych. [Przekł. Julian Rogoziński, Julia Hartwig]. Warszawa: Państwowy Instytu Wydawniczy.

Donne Jonh, [b.r.]: Medytacja XVII. Tłum. Antoni Halor. Archiwum prywatne Antoniego Halora w Siemianowicach Śląskich. Rękopis.

Dudek Zenon Waldemar, 2007: Jungowska psychologia marzeń sennych. Teoria, praktyka, interpretacje. Wyd. 2 poszerz. Warszawa: Wydawnictwo Psychologii i Kultury Eneteia.

Dziamski Grzegorz, 1995: Mail art, czyli każdy jest twórczy. W: Idem: Awangarda po awangardzie. Od neoawangardy do postmodernizmu. Poznań: Wydawnictwo Fundacja Humaniora.

Fiedorczuk Julia, Beltrán Gerardo, 2015: Ekopoetyka. Ekologiczna obrona poezji. [Biblioteka Iberyjska]. Warszawa: Instytut Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich (Uniwersytet Warszawski)–Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego (Warszawa).

Franz Marie-Louise von, 2015: Wykład 8. W: Eadem: Alchemia. Wprowadzenie do symboliki i psychologii. Tłum. Małgorzata Kalinowska. Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo.

Gawlik Paweł, Waniek Laura, 2018: O katowickiej grupie Oneiron. W: Awangarda/Underground. Idee, historie, praktyki w kulturze polskiej i czeskiej. Red. Agnieszka Karpowicz, Weronika Parfianowicz, Xawery Stańczyk. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Halor Antoni, 1960–1966: Kopertografika. Archiwum prywatne Jakuba Halora w Siemianowicach Śląskich.

Halor Antoni, 2003: Legenda i prawda. Wokół wybranych mitów w kulturze śląskiej. Uniwersytet Śląski w Katowicach. Katowice. Manuskrypt.

Jung Carl Gustav, 1993: O istocie snów. Tłum. Robert Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR.

Jung Carl Gustav, 2016: Archetypy i nieświadomość zbiorowa. Przeł. Robert Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR.

Koziołek Krystyna, 2017: Dotyk literatury. W: Eadem: Czas lektury. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Meyrink Gustav, 1967: Zegarmistrz. Tłum. Antoni Halor. [Książka artystyczna]. Siemianowice: [wydawnictwo własne]. Archiwum prywatne Antoniego Halora w Siemianowicach Śląskich.

Meyrink Gustav, 1993: Zegarmistrz. Tłum. Leszek Matela. „Nie z Tej Ziemi”, nr 3.

Meyrink Gustav, 2020: Der Uhrmacher – Prag – Fiktion. 13.07.2020. [Online:] https://aventin.de/der-uhrmacher-12-fiktion-von-gustav-meyrink [dostęp: 10.09.2020].

Orska Joanna, 2018: Nauka chodzenia. O tekstach programowych późnej awangardy. W: Nauka chodzenia. Teksty programowe późnej awangardy. T. 1. Red. Wojciech Browarny, Paweł Mackiewicz, Joanna Orska. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Rypson Piotr, wybrał i oprac., 1985: Mail art czyli Sztuka poczty. Warszawa: Akademia Ruchu.

Sławek Tadeusz, 2019a: Kafka. Życie w przestrzeni bez rozstrzygnięć. Mikołów: Instytut Mikołowski.

Sławek Tadeusz, 2019b: [Wywiad w dniu 25 czerwca 2019]. Przeprowadziła Joanna Szweda. Katowice. Archiwum prywatne autorki.

Sobolewska Anna, 1999: Jak sen jest zrobiony? Poetycka materia snu. W: Oniryczne tematy i konwencje w literaturze polskiej XX wieku. Red. Ilona Glatzel, Jerzy Smulski, Anna Sobolewska. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Strzemiński Władysław, 1958: Teoria widzenia. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Stuchlik Zygmunt, 2008: Relacje z nocnych podróży. Katowice: Śląsk.

Stuchlik Zygmunt, 2019: [Wywiad w dniu 4 września 2019]. Przeprowadziła Joanna Szweda. Orzesze. Archiwum prywatne autorki.

Urbanowicz Andrzej, 2006: Dotknięcia, ślady. W: Oneiron – ein esoterischer Künstlerkreis aus Kattowitz / Ezoteryczny krąg artystów z Katowic. Hrsg. Peter Mrass et al. Übers. Jacek Mrass. Katowice: „KOS”.

Villon François, 1461: Wielki Testament. Tłum. Tadeusz Boy-Żeleński. Wolne lektury. [Online:] https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/wielki-testament.html [dostęp: 11.09.2020].

Zagrodzki Janusz, red., 2004: Katowicki underground artystyczny po 1953 roku. Oprac. Stanisław Ruksza. Katowice: Galeria Sztuki Współczesnej BWA.

Pobierz

Opublikowane : 2021-04-12


SzwedaJ. (2021). Po-słowie katowickiej neoawangardy. Wokół tekstów Antoniego Halora i Zygmunta Stuchlika. Śląskie Studia Polonistyczne, 17(1), 1-21. https://doi.org/10.31261/SSP.2021.17.07

Joanna Szweda 
Uniwersytet Śląski w Katowicach  Polska
https://orcid.org/0000-0002-5839-3519