Siła złudzeń — informacje o szwedzkich „zwycięstwach” w Rosji i o bitwie połtawskiej dochodzące do obozu króla Stanisława (sierpień 1708—wrzesień 1709 roku)


Abstrakt

Artykuł ukazuje trudności w przekazywaniu informacji w czasie kampanii rosyjskiej Karola XII w latach 1708—1709 oraz pojawiające się z tego powodu fałszywe informacje o rzekomych sukcesach szwedzkich, w które bezkrytycznie wierzono w otoczeniu króla Stanisława Leszczyńskiego.


Słowa kluczowe

transfer i wiarygodność informacji; Karol XII; Stanisław Leszczyński; bitwa pod Połtawą

Anusik Z.: Karol XII. Wrocław 2006.
Barzdeviča M.: Rozpowszechnianie informacji o działaniach wojennych w Rydze w czasie wielkiej wojny północnej. W: Wojny północne w XVI—XVII wieku. Red. B. Dybaś, A. Ziemlewska. Toruń 2007, s. 183—187.
Beskrovnyj L.G.: Strategiâ i taktikarusskoj armii v Poltavskij period Severnojvojny. W: Poltava. K 250‑letiû poltavskovo srażeniâ. Red. L.G. Beskrovnyj et al. Moskva 1959, s. 21—62.
Cieślak E.: Stanisław Leszczyński. Wrocław—Warszawa—Kraków 1994.
Dobrowolski P.: Świat ze słów. Angielskie miesięczniki XVIII w. Media, informacja i opinia publiczna. Warszawa 2018.
Durbas M.: Sekretarz króla Stanisława — agent czy wierny sługa. W: Władza i polityka w czasach nowożytnych. Red. Z. Anusik. Łódź 2011, s. 17—34.
Dygdała J.: Od Torunia do Wilna podróż króla Stanisława zimą 1708 roku. „Zapiski Historyczne” 2017, 82, z. 2, s. 85—99.
Gierowski J.A.: Stanisław Bogusław Leszczyński h. Wieniawa (1677—1766), król Polski, książę Lotaryngii. W: Idem: Na szlakach Rzeczypospolitej w nowożytnej Europie. Red. A.K. Link‑Lenczowski. Kraków 2008, s. 395—414.
Gierowski J.A.: Stanisław Leszczyński w latach 1707—1709 w opiniach dyplomatów francuskich. „Acta Universitatis Wratislaviensis, Historia” 1981, 36, s. 155—164.
Gierowski J.A.: W cieniu Ligi Północnej. Wrocław 1971.
Krokosz P.: Rosyjskie siły zbrojne za panowania Piotra I. Kraków 2010.
Liljegren B.: Karol XII. Gdańsk 2015.
Maliszewski K.: Komunikacja społeczna w kulturze staropolskiej. Toruń 2001.
Materyały do historii Stanisława Leszczyńskiego króla polskiego. Wyd. E. Raczyński. Poznań 1841.
Perłakowski A.: Plotki, sprzeczne informacje i gra pozorów. Działalność Stanisława Krosnowskiego, regimentarza Adama Mikołaja Sieniawskiego, hetmana wielkiego koronnego w latach 1707—1709. W: Historia na źródłach oparta. Studia ofiarowane Profesorowi Tadeuszowi Srogoszowi w 65. rocznicę urodzin. Red. A. Stroynowski. Częstochowa 2017, s. 259—278.
Płowy D.: Poniec 7 XI 1704. Kampania jesienna Karola XII. Tarnowskie Góry 2013.
Popiołek B.: Między prawdą a plotką. Prasa rękopiśmienna epoki saskiej jako źródło do historii mentalności. W: Sic erat in fatis. Studia i szkice historyczne dedykowane Profesorowi Bogdanowi Rokowi. T. 2. Red. E. Kościk, R. Żerelik, P. Badyna, F. Wolański. Toruń 2012, s. 295—309.
Porazinski J.: Dezinformacja i propaganda w dobie wielkiej wojny północnej. Jan Stanisław Jabłonowski — moralista i manipulator? W: Między barokiem a oświeceniem. T. 9: Wielkie bitwy. Red. S. Achremczyk. Olsztyn 2010, s. 18—24.
Serczyk W.A.: Piotr I Wielki. Wrocław 1990.
Serczyk W.A.: Połtawa 1709. Warszawa 1982.
Wimmer J.: Wojsko polskie w dobie wojny północnej. Warszawa 1956.
Wiśniowiecki J.A.: Ilias Polski (1700—1710). Wyd. P.P. Romaniuk, J. Burdowicz‑Nowicki. Warszawa 2018.
Zawisza K.: Pamiętniki Krzysztofa Zawiszy, wojewody mińskiego (1666—1721). Wyd. J. Bartoszewicz. Warszawa 1862.
Pobierz

Opublikowane : 2019-12-28


Dygdała, J. (2019). Siła złudzeń — informacje o szwedzkich „zwycięstwach” w Rosji i o bitwie połtawskiej dochodzące do obozu króla Stanisława (sierpień 1708—wrzesień 1709 roku). Wieki Stare I Nowe, 14(19), 119-142. https://doi.org/10.31261/WSN.2019.19.09

Jerzy Dygdała 
Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk  Polska
http://orcid.org/0000-0002-9804-6845