„Ludzkie owady” i człowiek – o dalekiej bliskości życia w niedoli i wspaniałości

Ireneusz Gielata
https://orcid.org/0000-0002-1097-9107


Abstrakt

The author analyzes E.T.A. Hoffmann’s short story Master Flea, focusing mainly on the scene of the telescope duel between two biologists: Jan Swammerdam and Anton Leeuwenhoek. This scene triggers reflection on discovering the closeness between humans and insects – a closeness that became possible once man started to question the possibility of being different from animals. Even though Swammerdam equated human beings with insects, he never overcame the limitations of anatomic perception. It was only the generation of Romantics that discovered the similarity of fate between humans and insects – a similarity, as Maurice Maeterlinck called it, of “misery and greatness”. The author traces the evolution in the ways of perceiving insects and writing about them; an evolution which was initiated by Montaigne’s essay Apology for Raymond Sebond and later developed by E.T.A. Hoffmann, Henry David Thoreau and Maurice Maeterlinck.


Słowa kluczowe

humans and insects; microscope; Jan Swammerdam; E.T.A.; Hoffmann

DELACROIX, Eugene. Dzienniki. Part 1 (1822-1853). Translated by Joanna GUZE and Julia HARTWIG. Gdańsk: Wydawnictwo Słowo / obraz terytoria, 2003.

FLAUBERT, Gustaw, George SAND. Korespondencja. Translated by Ryszard ENGELKING. Warszawa: Wydawnictwo Sic!, 2013.

HOFFMANN, Ernst Theodor Amadeus. Mistrz pchła. Bajka zawarta w siedmiu przygodach dwóch przyjaciół. Translated by Maria KURECKA. In Opowieści. Selected by Władysław KOPALIŃSKI. Warszawa: Czytelnik, 1962.

KOOIJMANS, Luuc. Niebezpieczna wiedza. Wizje i leki w czasach Jana Swammerdama. Translated by Roman PUCEK. Warszawa: Aletheia, 2010

MAETERLINCK, Maurice. Życie termitów. Translated by Franciszek MIRANDOLA. Lwów-Poznań: Wydawnictwo Polskie 1927.

MIŁOSZ, Czesław. Legendy nowoczesności. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2009

MONTAIGNE de, Michel. Apologia Rajmunda Sebond. In Próby. Vol. 2. Vol. 2. Translated by Tadeusz ŻELEŃSKI (BOY). Compiled by Zbigniew GIERCZYŃSKI. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1985.

MONTAIGNE de, Michel. O zarozumiałości. In Próby. Vol. 2. Translated by Tadeusz ŻELEŃSKI (BOY). Compiled by Zbigniew GIERCZYŃSKI. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1985.

SŁAWEK, Tadeusz. Ujmować. Henry David Thereau i wspólnota świata. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu śląskiego, 2009.

SWIFT, Jonathan. Podróże Gulliwera. Translated by Anonymous (1784) compared with the original by Jan Kott. Introduction Jan KOTT. Warszawa: Książka i Wiedza, 1956.

THOREAU, Henry David. Walden czyli życie w lesie. Translated by Halina CIEPLIŃSKA. Warszawa: Rebis, 1991.


Opublikowane : 2016-12-24


GielataI. (2016). „Ludzkie owady” i człowiek – o dalekiej bliskości życia w niedoli i wspaniałości. Zoophilologica, (2), 165-175. Pobrano z https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ZOOPHILOLOGICA/article/view/6177

Ireneusz Gielata 
Akademia Techniczno-Humanistycznaw Bielsku-Białej  Polska
https://orcid.org/0000-0002-1097-9107

Ireneusz Gielata – dr hab., profesor nadzwyczajny Akademii Techniczno-Humanistycznej w Bielsku-Białej (Katedra Literatury i Kultury Polskiej), historyk literatury. Zajmuje się zagadnieniami dotyczącymi teorii i historii powieści, teorii narracji historycznej, a w obrębie historii literatury – genealogią polskiej nowoczesności oraz badaniem związków muzyki dziewiętnastowiecznej z literaturą; autor książek Nad studnią Ateny. O „Rozdwojonym w sobie” Teodora Parnickiego (Bielsko-Biała 2006), Bolesław Prus na progu nowoczesności (Bielsko-Biała 2011), opracowania tekstowego i komentarzy do powieści T. Parnickiego Tylko Beatrycze (Wrocław 2001); publikował m.in. w pismach „Fa-art”, „Świat i Słowo” i licznych pracach zbiorowych.