„Święta zwierzęcość”: Tatiany Goriczewej przyczynek do prawosławnej ekoteologii



Abstrakt

 The aim of the publication is to acquaint the Polish reader with a fragment of the most famous book by Tatiana M. Goricheva, Holy Animals (published in Saint Petersburg in 1993), which has not been translated into Polish so far. The author of the book is one of the few Russian‑speaking thinkers dealing both with Orthodox Christianity and the question of animal rights. The attached commentary offers an introduction to her philosophy, which is here presented at the broad background of Eastern Orthodox thinking. In contradistinction to Western theology, it is the tradition that discusses the Christian idea of redemption in cosmic terms and points to the possibility of religious identification and sanctification of animals. Therefore, it seems that the Eastern Orthodox interpretation of the Christian doctrine provides a different perspective on the situation of animals and their suffering in the contemporary world and may lead to action to secure their status as individual subjects.


Słowa kluczowe

Orthodox Christianity; ecotheology; animality; animal rights; subjecthood

Bradshaw, David. “The Logoi of Beings in Greek Patristic Thought.” In Toward an Ecology of Transfiguration. Orthodox Christian Perspectives on Environment, Nature, and Creation. Edited by John Chryssavgis, Bruce V. Foltz. New York: Fordham University Press, 2013.

Dębowski, Jan. Przyroda w filozofii rosyjskiego prawosławia. Olsztyn: Wydawnictwo WSP, 1998.

Dostojewski, Fiodor M. Bracia Karamazow. Translated by Aleksander Wat. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2013.

Evdokimov, Paul. Duch Święty w tradycji prawosławnej. Translated by Maria Żurowska. Poznań: Wydawnictwo W drodze, 2012.

Goriczewa, Tatiana M. Święte zwierzęta. Translated by Ekaterina Nikitina. Edited by Alina Mitek Dziemba. Unpublished manuscript.

Hosford, Desmond. “Uneasy Anthro¬pocentrism. Cartesianism and the Ethics of Species Differentiation in Seventeenth-Century France.” JAC, vol. 30, no. 3/4, (2010): 515–538.

Hryniewicz, Wacław. “Chrześcijaństwo a świat przyrody.” In Ekologia (e book). Kraków: Znak, 2016.

Hryniewicz, Wacław. “Nadzieja powszechnego zbawienia. Rozważania nad tradycją wschodnią” In Puste piekło? Spór wokół ks. Wacława Hryniewicza nadziei zbawienia dla wszystkich. Edited by Józef Majewski. War¬szawa: Biblioteka „Więzi”, 2000.

Hryniewicz, Wacław. Świadkowie wielkiej nadziei. Zbawienie powszechne w myśli wczesnochrześcijańskiej. Warszawa: Wydawnictwo Verbinum, 2009.

Łosski, Włodzimierz N. Teologia mistyczna Kościoła Wschodniego. Translated by Izabela Brzeska. Kraków: Mysterion, 2007.

Nikitina, Ekaterina. Człowiek, maszyna, tożsamość. Narracje o ludzkim i nie ludzkim w literaturze modernistycznej. Doctoral thesis. Unpublished manuscript.

Špidlik, Tomaš. Duchowość chrześcijańskiego Wschodu. Prze¬wodnik systematyczny. Translated by Lucyna Rodziewicz. Kraków: Bratni Zew, 2005.

Tymieniecka Suchanek, Justyna. “O społecznej i naukowej kondycji bioetyki w Rosji. Sylwetka Tatiany Pawłowej na tle innych obrońców zwierząt.” In Filozofia wobec świata zwierząt. Dominika Dzwonkowska, Michał Latawiec, Dariusz Gzyra, Jacek Lejman, Mirosław Twardowski, Justyna Tymieniecka-Suchanek. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, 2015.

Życiński, Józef. Bóg Abrahama i Whiteheada. Tar¬nów: Biblos, 1992.

Ży¬ciński, Józef. Wszechświat emergentny. Bóg w ewolucji przyrody. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2009.

Горичева, Т.М. О священном безумии. Христианство в современном мире: философские эссе. [Goriczewa, Tatiana M. O świętym szaleństwie. Chrześcijaństwo we współczesnym świecie: eseje filozoficzne]. Ред. Т.И. Ковалькова. Санкт Петербург: Алетейя, 2015.


Opublikowane : 2017-12-24


Mitek‑DziembaA. (2017). „Święta zwierzęcość”: Tatiany Goriczewej przyczynek do prawosławnej ekoteologii. Zoophilologica, (3), 57-67. Pobrano z https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ZOOPHILOLOGICA/article/view/7324

Alina Mitek‑Dziemba 
Uniwersytet Śląski  Polska
https://orcid.org/0000-0002-6900-3387

Dr, adiunkt w Katedrze Literatury Porównawczej Uniwersytetu Śląskiego, absolwentka filologii angielskiej i filozofii UŚ. Tłumaczka dzieł filozofów nurtu neopragmatystycznego (Richard Shusterman, Richard Rorty), autorka artykułów sytuujących się na pograniczu estetyki filozoficznej i literatury porównawczej. Opublikowała książkę Literatura i filozofia w poszukiwaniu sztuki życia. Nietzsche, Wilde, Shusterman (Katowice 2011), poświęconą analizie strategii estetycznej autokreacji w XIX‑wiecznej literaturze i filozofii, z odniesieniami do współczesnej sceny filozoficznej. Współredaktorka antologii Drzewo Poznania. Postsekularyzm w przekładach i komentarzach (Katowice 2012, z Piotrem Bogaleckim), pierwszego w języku polskim tomu esejów, omawiającego tzw. zwrot postsekularny z perspektywy poststrukturalistycznej. Zredagowała także dwujęzyczny zbiór esejów Więzi wspólnoty. Literatura – religia – komparatystyka / The Ties of Community. Literature, Religion, Comparative Studies (Katowice 2013) oraz książkę Polytropos. Na drogach Tadeusza Sławka / Tracing Tadeusz Sławek’s Routes (Katowice 2016). W swoich badaniach koncentruje się na komparatystyce literackiej, ekokrytyce, studiach ludzko‑zwierzęcych, pragmatystycznie pojętej somaestetyce oraz teologii i myśli postsekularnej. Obecnie pracuje nad projektem dotyczącym poetyckiej ekoteologii w poezji Davida Herberta Lawrence’a. Jako członek Laboratorium Animal Studies – Trzecia Kultura przy Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Śląskiego jest także zaangażowana w organizowanie konferencji i sympozjów o tematyce dotyczącej praw zwierząt.