Zwierzęta wobec śmierci

Paweł Pasieka
https://orcid.org/0000-0002-3346-5280

Abstrakt

Jeszcze do niedawna szacowna mądrość utrzymywała, iż przywilejem ludzi jest nie tylko poznawać rzeczywistość przy pomocy rozumu i mowy, lecz żyć ze świadomością własnej śmiertelności. Ranga, jaką nadawano śmierci oraz doświadczeniu umierania wynikała stąd, iż ludzka kultura jest nie tylko na wiele sposobów związana z tym tragicznym doświadczeniem, ale dla wielu wprost z niego wynika. Bez świadomości śmierci nie byłoby kultury i jej trwałych osiągnięć. Jej istnienie stanowi paradoksalny efekt trapiącej nas tanatofobii. Współcześnie istnieje coraz więcej dowodów na to, że zwierzęta również w jakiś sposób doświadczają śmierci. Zmiany w ich zachowaniu i nastroju mogą być motywowane różnymi czynnikami, lecz nie sposób zaprzeczyć, że śmierć innego osobnika nie wywiera na nich żadnego wpływu. Wiele wskazuje na to, że ma on trwały skutek, gdyż uczucia smutku, żalu, a nawet głębokiej depresji będące następstwem tego wydarzenia stanowią ważne czynniki utrwalające łączące je więzi emocjonalne i społeczne. Nawet jeśli ich requiem ma formę skowytu i jęku, to nie znaczy, że jest tylko nic nie znaczącą zmarszczką na oceanie ich bezrozumnego i niezakłóconego trwania.


Słowa kluczowe

reakcja zwierząt na śmierć; żałoba zwierząt; współczucie; żałoba; żałoba w oczekiwaniu

Heinrich Bernd. 2014. Wieczne życie. O zwierzęcej formie śmierci. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne.

King, Barbara J. 2013. How animals grieve. Chicago, London: University of Chicago Press.

Sapolsky Robert M. 2012. Rozluźnienie granic ego i koszula mojego Taty. W Kłopoty z testosteronem i inne eseje z biologii ludzkich tarapatów, 193-210. Warszawa: PWN.

Simmel, Georg. 2007. O metafizyce śmierci. W Filozofia kultury. Wybór esejów, 105-117. Kraków: Wydawnictwo UJ.

Thomas, Louis-Vincent. 1991. Trup. Od biologii do antropologii. Wydawnictwo Łódzkie.

Vuillemin Jules. 1993. Śmierć w oczach zwierzęcia. W Antropologia śmierci. Myśl francuska, 35-42. Warszawa: PWN.

de Waal Frans. 2014. Bonobo i ateista. W poszukiwaniu humanizmu wśród naczelnych. Kraków: Copernicus Center Press.


Opublikowane : 2019-12-25


PasiekaP. (2019). Zwierzęta wobec śmierci. Zoophilologica, (5), 135-152. https://doi.org/10.31261/ZOOPHILOLOGICA.2019.05.12

Paweł Pasieka 
Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie  Polska
https://orcid.org/0000-0002-3346-5280

Paweł Pasieka – dr, adiunkt w Zakładzie Filozofii Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Głównym przedmiotem zainteresowań jest bioetyka oraz etyka weterynaryjna. Publikował w „Przeglądzie Filozoficznym”, „Filo-Sofiji”, „Sztuce i Filozofii” oraz w „Życiu Weterynaryjnym”.