Człowiek śmierć uczynił. Kilka uwag o zwierzętach, ludziach i śmierci

Tadeusz Sławek
http://orcid.org/0000-0002-7148-5063

Abstrakt

Korzystając z tekstów tak różnych poetów jak William B. Yeats, Emily Dickinson czy Ted Hughes, esej próbuje ukazać różnice w sposobie rozumienia i przedstawiania śmierci zwierzęcia i człowieka. Tradycyjnie w naszych wyobrażeniach ta pierwsza wydaje się nie nastręczać problemów, wszak w przeciwieństwie do śmierci człowieka, która poprzez lęk i niepokój zjawia się w ludzkim czasie jakby „przed czasem”, zwierzę umiera nagle, nieoczekiwanym cięciem przecinającym nić jego życia. Koncypujemy, że zwierzę umiera, nie przeżywając niepokoju, jaki śmierć wprowadza w horyzont życia ludzkiego od samego jego początku. Dlatego kultura zawsze suponowała, dając temu wyraz w popularnych aforyzmach w rodzaju non omnis moriar, istnienie jakiejś „reszty”, której śmierć nie jest w stanie dotknąć. Zwierzę z kolei umierałoby niejako „całkowicie”, „bez reszty”. Esej stara się zdekonstruować te tradycyjne przekonania, przywracając życiu ludzkiemu „zwierzęcy” wymiar śmierci.


Słowa kluczowe

zwierzę; człowiek; śmierć; czas; koniec

Agamben, Giorgio, The Open, tłum. Kevin Attell. Stanford University Press: Stanford, 2004.

Beauchamp. Tom L., R.G. Frey, red.,The Oxford Handbook of Animal Ethics.Oxford University Press: Oxford, 2011.

Beckoff, Marc, red., The Smile of a Dolphin: Remarkable Accounts of Animal Emotions. Discovery Books: New York, 2000.

Cave, Nick, The Sick Bag Song. Canongate: London, 2015.

Coetzee, John, Maxwell, The Lives of Animals. Princeton University Press: Princeton, 1999.

Czestochowski, Joseph, Elderedge Charles C., Eloquent Objects. Georgia O’Keefe and Still- Life Art in New Mexico. International Arts: Washington D.C., 2014.

Dickinson, Emily, Final Harvest. Emily Dickinson’s Poems. Little, Brown & Company: Boston, 1961.

Dixon, Beth, Animals. Emotion and Morality. Prometheus Books: Amherst, 2008.

Douglass, Frederic, Narrative of the Life of Frederick Douglass, an American Slave, Written by Himself. Yale University Press: New Haven, 2001.

Esposito, Roberto, Third Person, tłum. Zakiya Hanafi. Polity Press: London, 2012.

Evans, Nicolas, The Loop. Dell: New York, 1998.

Freud, Sigmund, Reflections on War and Death, tłum. A.A. Bill and Alfred Kuttner. Moffat and Yard: New York, 1918.

Freud, Sigmund, New Introductory Lectures on Psycho-analysis, tłum. James Strachey, Norton & Company: London, 1964.

Garrett, Aaron, “Animals and Ethics in the History of Modern Philosophy”. In: Beauchamp Tom and R.G. Frey, red., The Oxford Handbook of Animal Ethic. Oxford University Press: Oxford, 2011.

Hughes, Ted, Wodwo. Faber & Faber: London, 1967.

Hughes, Ted. Wiersze wybrane/ Selected Poetry. Wydawnictwo Literackie: Kraków, 1975.

Lizza, John P., Persons, Humanity, and the Definition of Death. John Hopkins University Press: Baltimore, 2006.

Mandeville, Bernard, Fable of the Bees. Liberty Fund: Indianapolis, 1988.

Seton Ernest Thompson, Wild Animals I Have Known.Charles Scribner’s Son: New York, 1911.

Swift, Jonathan, Gulliver’s Travels.Penguin: Harmondsworth, 1977.

Yeats, William Butler, The Collected Poems.Wordsworth Poetry Library: Ware, 2000.


Opublikowane : 2019-12-25


SławekT. (2019). Człowiek śmierć uczynił. Kilka uwag o zwierzętach, ludziach i śmierci. Zoophilologica, (5), 167-183. https://doi.org/10.31261/ZOOPHILOLOGICA.2019.05.14

Tadeusz Sławek 
Uniwersytet Śląski  Polska
http://orcid.org/0000-0002-7148-5063

Tadeusz Sławek – prof. dr hab., absolwent filologii polskiej i angielskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim. Związany z Uniwersytetem Śląskim od 1971 roku, rektor Uniwersytetu w latach 1996–2002. Wraz z kontrabasistą Bogdanem Mizerskim autor i wykonawca esejów na głos i kontrabas. Zajmuje się historią literatury angielskiej i amerykańskiej, literaturą porównawczą, zagadnieniami życia publicznego. Ważniejsze publikacje: Calling of Jonah. Problems of Literary Voice (wspólnie z Donaldem Weslingiem), Maszyna do pisania. O teorii literatury Jacquesa Derridy (wspólnie z Tadeuszem Rachwałem), U-bywać. Człowiek, świat, przyjaźń w twórczości Williama Blake’a (2001), Antygona w świecie korporacji (2002), Ujmować. Henry David Thoreau i wspólnota świata (2009), NIC-owanie świata. Zdania z Szekspira (2012), U-chodzić (2015), Nie bez reszty. O potrzebie niekompletności (2018). Tłumacz, pisarz i publicysta.