Dyskryminacja pracowników wypełniających obowiązki rodzicielskie


Abstrakt

Dyskryminacja pracownika, który poza obowiązkami zawodowymi wypełnia również obowiązki rodzicielskie, pozostaje wysoce naganna. Praca zawodowa, jak i życie rodzinne, stanowią najważniejsze sfery życia, które pozostają ze sobą ściśle powiązane i wzajemnie od siebie zależne, a jednocześnie względem siebie silnie konkurencyjne. Ochrona pracownika-rodzica powinna dotyczyć nie tylko przyznania mu stosownych uprawień, ale przede wszystkim stwarzać skuteczne środki ochrony (prawne, poza-
prawne) przed dyskryminacją. Jeżeli korzystanie z licznych uprawnień z tytułu
rodzicielstwa staje się przyczyną nierównego traktowania, to dochodzi do niedozwolonej dyskryminacji ze względu na rodzicielstwo. Wybór życiowy, jakim pozostaje rodzicielstwo a w konsekwencji wypełnianie obowiązków z nim związanych może mieć znaczący wpływ na traktowanie i pozycję pracownika w środowisku pracy stąd też winno być ono – de lege ferenda – zawarte w treści kodeksowej zasady jako kryterium niedozwolonego różnicowania. Przy czym ochroną przed dyskryminacją z uwagi na rodzicielstwo objęci winni być nie tylko sami pracownicy, ale również kandydaci do pracy oraz byli pracownicy. Ustawodawca stworzył pracownikowi--rodzicowi kilka możliwość, z których ten może skorzystać w przypadku wystąpienia dyskryminacji, takich jak np. rozwiązanie umowy o prace bez wypowiedzenia (choć nie w każdym przypadku) czy roszczenia odszkodowawcze, ale przy faktycznej ochronie przed dyskryminacją wydają się być one jednak niewystarczające. Ochrona przed dyskryminacją pracowników–rodziców nie będzie kompletna, jeśli pozosta-
nie oparta jedynie na rozwiązaniach kodeksowych. Bez konkretnych rozwiązań w zakresie obligatoryjnego wdrażania przez pracodawcę stosownych procedur anty-
dyskryminacyjnych nie będzie możliwe zapewnienie pełnej i skutecznej ochrony. Jednakże, aby móc sięgnąć do kodeksowych środków ochrony, należy przede wszystkim uregulować je tak, aby nie był wątpliwy ich charakter prawny oraz zakres. I stąd też zmiana obowiązujących regulacji pozostaje absolutnie konieczna.


Słowa kluczowe

dyskryminacja; obowiązki rodzicielskie; ochrona rodzicielstwa; pracownik rodzic; work-life balance; roszczenia odszkodowawcze

Baran K.W.: Komentarz do art. 55 k.p. W: Kodeks pracy. Komentarz. Red. K.W. Baran. Warszawa 2018.

Bechowska-Gebhardt A., Stalewski T.: Mobbing. Patologia zarządzania personelem. Warszawa 2004.

Boruta I.: Godność pracownika kategorią prawa pracy. „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2001, nr 8.

Boruta I.: Zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu – nowa regulacja prawna. „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2004, nr 2.

Cieślak W., Stelina J.: Mobbing (prześladowanie) – próba definicji i wybrane zagadnienia prawne. „Palestra” 2003, nr 9–10.

Chakowski M.: „Wewnętrzna polityka antymobbingowa” drogą do rozwiązania problemu mobbingu na poziomie zakładu pracy. „Monitor Prawa Pracy” 2010 nr 12.

Czarnecki P.: Charakter prawny odszkodowania za dyskryminację w zatrudnieniu. „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2012, nr 2.

Driczinski Z.: Komenarz do art. 94 k.p. W: Kodeks pracy. Komentarz. Red. K.W. Baran. Warszawa 2018.

Dörre-Kolasa D.: w: Kodeks pracy. Red. B. Wagner. Gdańsk 2011.

Dörre-Kolasa D.: Komentarz do art. 94 k.p. W: Kodeks pracy. Komentarz. Red. A. Sobczyk. Warszawa 2017.

Fejkis M., Szewczyk H.: Obowiązek pracodawcy przeciwdziałania dyskryminacji. W: Wybrane obowiązki pracodawcy wobec pracowników i związków zawodowych. Red. H. Szewczyk. Warszawa 2016.

Góral Z., w: System prawa pracy. T. I. Część ogólna. Red. K.W. Baran. Warszawa 2017.

Jaśkowski K.: Kilka uwag o odszkodowaniu za dyskryminację pracownika (art. 183d k.p.). W: Z aktualnych zagadnień prawa pracy i zabezpieczenia społecznego. Księga jubileuszowa profesora Waleriana Sanetry. Red. B. Cudowski, J. Iwulski. Białystok 2013.

Korus P.: Komentarz do art. 18 (3e) k.p. W: Kodeks pracy. Komentarz. Red. A. Sobczyk. Warszawa 2017.

Kędziora K., Śmiszek K.: Dyskryminacja i mobbing w zatrudnieniu. Warszawa 2008.

Lewandowski M.: Ochrona pracownika przed dyskryminacją w polskim prawie pracy. „Palestra” 2014, nr 3–4.

Liszcz T.: Prawo pracy. Warszawa 2009.

Malesińska M.: Odpowiedzialność odszkodowawcza pracodawcy za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu. „Pracownik i Pracodawca” 2016, nr 1, vol. 2.

Mitrus L.: Komentarz do art. 55 k.p. W: Kodeks pracy. Komentarz. Red. A. Sobczyk. Warszawa 2017.

Florek L.: Komentarz do art. 18(3b) k.p. W: Kodeks pracy. Komentarz. Red. L. Florek. Warszawa 2011.

Jaśkowski K., Maniewska E.: Kodeks pracy. Komentarz. Ustawy towarzyszące z orzecznictwem. Europejskie prawo pracy z orzecznictwem. T. I. Warszawa 2016.

Kalinowska B.: Równowaga między życiem zawodowym a rodzinnym w perspektywie makroekonomicznej. W: Równowaga praca – życie – rodzina. Red. C. Sadowska-Snarska. Białystok 2008.

Niedziński T.: Szczególna odpowiedzialność pracodawcy z tytułu rozwiązania stosunku pracy z powodu dyskryminacyjnego traktowania pracownika. W: Prawo pracy między gospodarką a ochroną pracy. Księga jubileuszowa Profesora Ludwika Florka. Red. M. Latos-Miłkowska, Ł. Pisarczyk. Warszawa 2016.

Pajor T.: Odpowiedzialność dłużnika za niewykonanie zobowiązania. Warszawa 1982.

Perdeus W.: Komentarz do art. 11(3) k.p. W: Kodeks pracy. Komentarz. Red. K.W. Baran. Warszawa 2016.

Szewczyk H.: Równość płci w zatrudnieniu. Warszawa 2017.

Sobczyk A.: Prawo pracy w świetle konstytucji RP. Tom II. Wybrane problemy i instytucje prawa pracy w konstytucyjne prawa i wolności człowieka. Warszawa 2013.

Sobczyk A.: Ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych jako przesłanka rozwiązania umowy o pracę. W: Studia z zakresu prawa pracy i polityki społecznej. Red. A. Świątkowski. Kraków 1999–2000.

Stecko S.: Konstytucyjna zasada ochrony macierzyństwa i rodzicielstwa oraz wynikające z niej uprawnienia kobiet-pracownic w związku z urodzeniem dziecka. „Przegląd Prawa Publicznego” 2017, nr 5.

Stelina J.: Komentarz do art. 9 k.p. W: Kodeks pracy. Komentarz. Red. A. Sobczyk. Warszawa 2017.

Szabłowska M., Rasmus R.: Prawnokarna odpowiedzialność pracodawcy za nie przeciwdziałanie dyskryminacji w zatrudnieniu. „Palestra” 2012, nr 9–10.

Tomaszewska M.: Komentarz do art. 18 (3a). W: Kodeks pracy. Komentarz. Red. K.W. Baran. Warszawa 2016.

Tomaszewska M.: Komentarz do art. 18 (3d) k.p. W: Kodeks pracy. Komentarz. Red. K.W. Baran. Warszawa 2018.

Wandzel M.: Nowy kształt kontratypów dyskryminacji po nowelizacji kodeksu pracy. „Monitor Prawa Pracy” 2009, nr 5.

Wagner B.: Zasada równego traktowania i niedyskryminacji pracowników. „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2002, z. 3.

Walczak K.: Wynagrodzenie pracowników – opiekunów dzieci a zasady wynagradzania. W: Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem w świetle przepisów prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Red. J. Czerniak-Swędzioł. Warszawa 2016.

Wujczyk M.: Zakaz dyskryminacji w prawie pracy. Rozważanie porównawcze de lege lata i de lege ferenda na gruncie polskich i brytyjskich przepisów antydyskryminacyjnych. Warszawa 2016.

Wyka T.: Ochrona zdrowia i życia pracownika jako element treści stosunku pracy. Warszawa 2004.

Pobierz

Opublikowane : 2020-04-01


Czerniak-SwędziołJ. (2020). Dyskryminacja pracowników wypełniających obowiązki rodzicielskie. Z Problematyki Prawa Pracy I Polityki Socjalnej, 18(1), 35-60. https://doi.org/10.31261/zpppips.2020.18.03

Justyna Czerniak-Swędzioł 
Uniwersytet Jagielloński  Polska
http://orcid.org/0000-0002-1524-2307




Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Właściciele praw autorskich do nadesłanych tekstów udzielają Czytelnikowi prawa do korzystania z dokumentów pdf zgodnie z postanowieniami licencji Creative Commons 4.0 International License: Attribution-Share-Alike (CC BY-SA 4.0). Użytkownik może kopiować i redystrybuować materiał w dowolnym medium lub formacie oraz remiksować, przekształcać i wykorzystywać materiał w dowolnym celu.

1. Licencja

Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego zapewnia natychmiastowy otwarty dostęp do treści swoich czasopism na licencji Creative Commons BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Autorzy publikujący w tym czasopiśmie zachowują wszelkie prawa autorskie i zgadzają się na warunki wyżej wymienionej licencji CC BY-SA 4.0.

2. Oświadczenie Autora

Autor deklaruje, że artykuł jest oryginalny, napisany przez niego (i współautorów), nie był wcześniej publikowany, nie zawiera stwierdzeń niezgodnych z prawem, nie narusza praw innych osób, jest przedmiotem praw autorskich, które przysługują wyłącznie autorowi i jest wolny od wszelkich praw osób trzecich, a także, że autor uzyskał wszelkie niezbędne pisemne zgody na cytowanie z innych źródeł.

Jeśli artykuł zawiera materiał ilustracyjny (rysunki, zdjęcia, wykresy, mapy itp.), Autor oświadcza, że wskazane dzieła są jego dziełami autorskimi, nie naruszają niczyich praw (w tym osobistych, m.in. prawa do dysponowania wizerunkiem) i posiada do nich pełnię praw majątkowych. Powyższe dzieła udostępnia jako część artykułu na licencji „Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe”.

UWAGA! Bez określenia sytuacji prawnej materiału ilustracyjnego oraz załączenia stosownych zgód właścicieli majątkowych praw autorskich publikacja nie zostanie przyjęta do opracowania redakcyjnego. Autor/autorka oświadcza równocześnie, że bierze na siebie wszelką odpowiedzialność w przypadku podania nieprawidłowych danych (także w zakresie pokrycia kosztów poniesionych przez Wydawnictwo UŚ oraz roszczeń finansowych stron trzecich).

3. Prawa użytkownika

Zgodnie z licencją CC BY-SA 4.0 użytkownicy mogą udostępniać (kopiować, rozpowszechniać i przekazywać) oraz adaptować (remiksować, przekształcać i tworzyć na podstawie materiału) artykuł w dowolnym celu, pod warunkiem, że oznaczą go w sposób określony przez autora lub licencjodawcę.

4. Współautorstwo

Jeśli artykuł został przygotowany wspólnie z innymi autorami, osoba zgłaszająca niniejszy formularz zapewnia, że została upoważniona przez wszystkich współautorów do podpisania niniejszej umowy w ich imieniu i zobowiązuje się poinformować swoich współautorów o warunkach tej umowy.

Oświadczam, że w przypadku nieuzgodnionego z redakcją i/lub wydawcą czasopisma wycofania przeze mnie tekstu z procesu wydawniczego lub skierowania go równolegle do innego wydawcy zgadzam się pokryć wszelkie koszty poniesione przez Uniwersytet Śląski w związku z procedowaniem mojego zgłoszenia (w tym m.in. koszty recenzji wydawniczych).