Una città dai mille volti. L’immagine di Napoli nelle opere di Zygmunt Krasiński [Miasto o wielu twarzach. Obraz Neapolu w twórczości Zygmunta Krasińskiego]

Andrea F. De Carlo
http://orcid.org/0000-0001-9116-8308

Abstrakt

Już wielu badaczy zauważało, że choć Krasiński był przywiązany do Włoch, to jego związek z italską ziemią nie zawsze miał jednakowe natężenie i podlegał on wielu wahaniom i zmianom. Artykuł ma na celu pokazanie tego złożonego związku, pogłębiając szczególnie rozumienie niejednoznacznej relacji poety z Włochami, a zwłaszcza z Neapolem – miastem o wielu twarzach, gdzie mieszkała jego ukochana Delfina Potocka. Ten trudny „związek z miastem” uwidacznia się w korespondencji i twórczości Krasińskiego. Neapol pozostawał emblematyczny, bo to miasto, które z jednej strony jawiło się jako tło rajskiego, idealnego do życia i tworzenia miejsca, pozwalającego odczuwać miłość do ukochanej kobiety, z drugiej zaś strony było miejscem nie do zniesienia, w którym poeta niechętnie przebywał. Najprawdopodobniej na ten dualistyczny obraz Włoch wpłynęły ówczesne problemy społeczno-polityczne miasta, ale przede wszystkim kwestie osobiste – wewnętrzne uczucia i nastroje samego Krasińskiego.


Słowa kluczowe

Zygmunt Krasiński; Neapol; dzikie południe; ambiwalentny wizerunek; Boska komedia

Letteratura primaria

Krasiński Zygmunt (1882): Listy Zygmunta Krasińskiego do Konstantego Gaszyńskiego. Z przedmową J.I. Kraszewskiego, z portretem autora. Lwów.

Krasiński Zygmunt (1922): Pisma Zygmunta Krasińskiego. Wydał, objaśnił i wstępem poprzedził J. Kallenbach. T. 3. Warszawa.

Krasiński Zygmunt (1973): Dzieła literackie. Oprac. P. Hertz. T. 3. Warszawa.

Krasiński Zygmunt (1975): Listy do Delfiny Potockiej. Oprac. i wstępem poprzedził Z. Sudolski. Warszawa.

Krasiński Zygmunt (1988): Listy do Augusta Cieszkowskiego, Edwarda Jaroszyńskiego, Bronisława Trentowskiego. Oprac. i wstępem poprzedził Z. Sudolski. Warszawa.

Krasiński Zygmunt (1991): Listy do różnych adresatów. Oprac. i wstępem opatrzył Z. Sudolski. Warszawa.

Krasiński Zygmunt (1997): Do Wincentego Krasińskiego, ojca. 1831, Genewa, 14 maja. W: Z. Sudolski: Polski list romantyczny. Kraków.

Krasiński Zygmunt (2008): Lettere dall’Italia. Il Sud. “Biblioteca del Viaggio in Italia «Testi-Giano»”. A cura di I. Dorota. Vol. 1. Moncalieri.

Norwid Kamil Cyprian (1971): Pisma wszystkie. Zebrał, tekst ustalił, wstępem i uwagami krytycznymi opatrzył J.W. Gomulicki. T. 3: Poematy. Warszawa.

Letteratura secondaria

Barycz Henryk (1965): Podróże polskie do Neapolu w XV–XVIII wieku. W: Idem: Spojrzenie w przeszłość polsko-włoską. Wrocław.

Bersano Begey Marina (1932): Pagine di vita e d’arte romana in Sigismondo Krasiński. Roma.

Chrzanowski Ignacy (1959): Osobowość Krasińskiego. W: Krasiński żywy. Książka zbiorowa wydana staraniem Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie (Krasiński Alive: A Symposium Published by the Association of Polish Writers Abroad). Red. W. Günther. Londyn.

De Carlo Andrea Fernando (2016): Między piekłem a niebem. Postrzeganie „Boskiej komedii” Dantego przez Zygmunta Krasińskiego i Józefa Ignacego Kraszewskiego. W: Krasiński i Kraszewski wobec europejskiego romantyzmu i dylematów XIX wieku. W dwustulecie urodzin pisarzy. Red. M. Junkiert, W. Ratajczak, T. Sobieraj. Poznań.

De Carlo Andrea Fernando (2017): Il canto di Partenope. Il mito di Napoli nella letteratura polacca tra la fine del XIX secolo e l’inizio del XX secolo. In: Polska i Włochy w dialogu kultur / La Polonia e l’Italia nel dialogo delle culture. Red. L. Masi, E. Nicewicz-Staszowska, J. Pietrzak-Thébault, M. Woźniewska-Działak. Warszawa.

Dorota Iwona (2006): Hrabia Zygmunt i „Królowa mórz”. Wenecja w epistolografii Zygmunta Krasińskiego. „Studi slavistici”, n. III.

Dorota Iwona (2007): Mediolan w korespondencji Zygmunta Krasińskiego. „Postscriptum”, n. 1.

Fieguth Rolf (2010): Trzy przedmowy: reakcje Słowackiego i Norwida na „Irydiona” Krasińskiego. „Słupskie Prace Filologiczne. Seria Filologia Polska”, n. 8.

Fieguth Rolf (2016): Nawiązania do Krasińskiego w poematach i cyklach Cypriana Norwida (od „Pompei” do „Vade-mecum”). W: Krasiński i Kraszewski wobec europejskiego romantyzmu i dylematów XIX wieku. W dwustulecie urodzin pisarzy. Red. M. Junkiert, W. Ratajczak, T. Sobieraj. Poznań.

Fino Lucio (2001): Napoli romantica. Stampe, acquerelli, disegni e ricordi di viaggiatori stranieri (1820–1850). Napoli.

Fino Lucio (2014): Donne del Grand Tour a Napoli e dintorni. Tra il XVIII e il XIX secolo. Napoli.

Galanti Giuseppe Maria (1838): Napoli e contorni. Nuova edizione interamente riformata dall’Abate Luigi Galanti. Napoli.

Gradkowski Henryk (2010): O „Przedmowie” do „Trzech myśli pozostałych po śp. Henryku Ligenzie” Zygmunta Krasińskiego. W: Romantyczne przemowy i przedmowy. Red. J. Lyszczyna, M. Bąk. Katowice.

Gutowski Wojciech (1999): Symbolika urbanistyczna w literaturze polskiego modernizmu. W: Idem: Mit – eros – sacrum. Sytuacje młodopolskie. Bydgoszcz.

Janion Maria (1980): Krasiński – Mielikowski – Ligenza. „Pamiętnik Literacki”, z. 3.

Kamionka-Straszakowa Janina (2000): Wizjonerstwo Krasińskiego – utopia i dystopia. W: Piekło miłości. W 140. rocznicę śmierci Zygmunta Krasińskiego. Red. J. Rohoziński. Pułtusk.

Kowalczyk Małgorzata Ewa (2005): Obraz Włoch w polskim piśmiennictwie geograficznym i podróżniczym osiemnastego wieku. Toruń.

Kowalczykowa Alina (1982): Pejzaż romantyczny. Kraków.

Królikiewicz Grażyna (1993): Terytorium ruin. Ruina jako obraz i temat romantyczny. Kraków.

Mann Maurycy (1926): Echa włoskie w poezji Adama Asnyka. Warszawa.

Marchesani Pietro (1971): Krasiński in Italia. “Aevum”, n. 5–6.

Maver Giovanni (1946): Słowo wstępne. W: Idem: Podróże polskich pisarzy do Włoch. Rzym.

Nawarecki Aleksander (2006): “Il nostro popolo è come la lava”. I romantici polacchi all’ombra del Vesuvio. In: Genius loci. Napoli, un fenomeno della cultura, storia e natura del mondo. A cura di T. Lewandowska-Wilkoń, T. Sławek, U. Cinque. Vol. 1. Napoli.

Piekut Stanisław (1959): Sigismondo Krasiński e l’Italia del Risorgimento. In: Annali. Sezione slava. Ed. L. Pacini, N. Minissi. Vol. 2. Napoli.

Piekut Stanisław (1962): Zygmunt Krasiński and Italy. „The Polish Review”, n. 2. T. 7.

Pietrzak-Thébault Joanna (2008): Il mito di Roma – millenarismo o „turismo storico” (Mickiewicz, Krasiński, Słowacki, Norwid). W: La tradizione italiana nella vita intellettuale ed artistica in Europa centrale e orientale. Red. P. Salwa, D. Facca. Warszawa.

Płaszczewska Olga (2003): Wizja Włoch w polskiej i francuskiej literaturze okresu romantyzmu (1800–1850). Kraków.

Rymkiewicz Jarosław Marek (1989): Juliusz Słowacki pyta o godzinę. Warszawa.

Sławek Tadeusz (2006): Vedi Napoli, e puoi muori! Napoli e il genius loci. In: Genius loci. Napoli, un fenomeno della cultura, storia e natura del mondo. A cura di T. Lewandowska-Wilkoń, T. Sławek, U. Cinque. Vol. 1. Napoli.

Sudolski Zbigniew (2001): Zygmunt Krasiński jako człowiek. W: Zygmunt Krasiński – nowe spojrzenia. Red. G. Halkiewicz-Sojak, B. Burdziej. Toruń.

Szargot Maciej (2020): „Kochany Poeto Ruin…”. Łódź.

Śniedziewski Piotr (2015): Elegijna świadomość romantyków. Gdańsk.

Tylusińska-Kowalska Anna (2012): Viaggiatori polacchi in Sicilia e a Malta tra ’500 e ’800. A cura di M. Tropea. Caltanissetta.

Weintraub Wiktor (1977): Dookoła „Legendy” Krasińskiego (Krasiński i Lamennais). W: Idem: Od Reja do Boya. Warszawa.

Wilkoń Teresa (2005): Napoli nella poesia polacca. XIX ed inizio XX secolo. Napoli.

Wilkoń Teresa (2006): Nimfy oko błękitne. Obrazy Neapolu w polskiej poezji XIX i XX wieku. Katowice.


Opublikowane : 2021-05-28


De CarloA. (2021). Una città dai mille volti. L’immagine di Napoli nelle opere di Zygmunt Krasiński [Miasto o wielu twarzach. Obraz Neapolu w twórczości Zygmunta Krasińskiego]. Fabrica Litterarum Polono-Italica, (3), 13-32. https://doi.org/10.31261/FLPI.2021.03.02

Andrea F. De Carlo 
Università degli Studi di Napoli „L’Orientale”  Włochy
http://orcid.org/0000-0001-9116-8308