Zofia Kozarynowa: l’apporto di una lettrice alla polonistica italiana [Zofia Kozarynowa: rola nauczyciela akademickiego w rozwoju polonistyki we Włoszech]

Krystyna Jaworska
http://orcid.org/0000-0002-0706-9313

Abstrakt

W artykule przedstawiono kilka istotnych aspektów roli Zofii Kozarynowej w rozwoju polonistyki na Uniwersytecie Turyńskim w latach, w których pracowała tam jako lektorka, pomagając turyńskim polonistkom Marii i Marinie Bersano Begey, a przede wszystkim Clotildzie i Cristinie Garosci w ich pracach tłumaczeniowych i badawczych. Działalność Zofii Kozarynowej, będąca częścią promocji kultury polskiej we Włoszech, prowadzonej przez polskie instytucje, jest rekonstruowana na podstawie pozostawionych przez nią pism, a także w odniesieniu do wspomnień innych uczonych oraz niepublikowanych źródeł archiwalnych.


Słowa kluczowe

Zofia Kozarynowa; polonistyka; Włochy w międzywojniu; kultura polska

Fonti archivistiche

Archivio dell’Istituto di Cultura Polacca “Attilio Begey”, Torino (abbreviato nel testo con la sigla AICPAB).

Biblioteca Polacca POSK a Londra, Sezione manoscritti, fondo Zofia Kozaryn, coll. 3.45.2 (abbreviato nel testo con la sigla BP POSK ZK)

Informazioni date da Marina Bersano Begey alla scrivente e appuntate in visione della relazione sulla storia dell’Istituto Begey presentata al Kongres Kultury Polskiej tenuto a Londra nel 1985 (abbreviate nel testo con la sigla MBB 1985)

Bibliografia

Amenta Alessandro (2014): Le sorelle Garosci traduttrici dal polacco. In: I Maestri della polonistica italiana. Atti del convegno dei polonisti italiani. A cura di P. Salwa e M. Ciccarini. Roma.

Bergamaschi Camilla, Agosti Paola (a cura di) (2004): Giorgio Agosti nelle lettere ai familiari dal 1915 al 1987. Torino.

[Bersano Begey Maria] (1937): L’Istituto di Cultura polacca “Attilio Begey” presso la R. Università di Torino 1930–1937. “L’Europa Orientale”.

Begey Maria (1938): Attilio Begey. Memorie raccolte. Torino.

Bersano Begey Marina (1981): I settant’anni della Pro Cultura Femminile. Torino.

Damiani Enrico (1941): Gli studi polonistici in Italia fra la prima e la seconda guerra mondiale. “L’Europa Orientale”.

Damiani Enrico (1928): Un corso di conferenze per polonisti italiani in Polonia. “Rivista di letterature slave”, n. 3.

D.B. [Dorosz Beata] (1996): Kozarynowa Zofia. W: Współcześni polscy pisarze i badacze literatury słownik biobibliograficzny. T. 4. Red. J. Czachowska. Warszawa.

Giannini Fortunato (1913): Słownik włosko-polski i polsko-włoski, Vocabolario italiano-polacco e polacco-italiano. Varsavia.

Graciotti Sante (1983): La polonistica in Italia. In: la polonistica in Italia e l’italianistica in Polonia 1945–1979. A cura di S. Graciotti e K. Żaboklicki, con saggio bibliografico a cura di J. Kresálkowá. Wrocław.

Grandi Terenzio (1962): Aglauro Ungherini 1847–1934. ”Bollettino Domus Mazziniana”, vol. VII.

Jaworska Krystyna (1998): La tradizione polonistica in Piemonte. In: La Polonia, il Piemonte e l’Italia. Omaggio a Marina Bersano Begey. A cura di K. Jaworska. Alessandria.

Jaworska Krystyna (2011): Nabielak, Goszczyński i Towiański w Archiwum Begeya. „Wiek XIX”, vol. IV (XLVI).

Jaworska Krystyna (2018): Da prigionieri a uomini liberi. L’Armata Polacca in Italia 1918–1919. Z niewoli do niepodległości. Armia Polska we Włoszech 1918–1919. Torino.

[Kozarynowa Zofia] (1932): T. Brudzewski: Szkoła we Włoszech: rzut oka wstecz, szkolnictwo niższe i średnie dzisiaj. „Przegląd Współczesny”, n. 125.

Kozaryn Zofia (1938): La lingua polacca. Grammatica – esercizi – letture. Torino.

Kozarynowa Zofia (1954): Kongres Eucharystyczny w Turynie. „Życie. Katolicki Tygodnik Religijno-Kulturalny”, n. 44. Online: https://kpbc.umk.pl/Content/221646/ArchEmig_POPC_C07_04_1953_nr_44_HD_011.pdf [accesso: 22.10.2020].

Kozarynowa Zofia (1988): Całun. „Gazeta Niedzielna”, n. 33.

Kozarynowa Zofia (1982a): Najedzone dzieci. „Tydzień Polski”, n. 23.

Kozarynowa Zofia (1982b): Sto lat. Gawęda o kulturze środowiska. Londyn.

Kozarynowa Zofia (1991): Jeden dzień w życiu Klotyldy. „Tydzień Polski”, n. 42.

Lutomierski Marcin (2010): Kozarynowa i Mickiewicz. Glosy do biografii twórczej pisarki. „Pamiętnik Literacki”, vol. XL, Londyn. Online: http://repozytorium.umk.pl/handle/item/6090 [accesso: 22.10.2020].

Majchrowski Jerzy (1997): O lektoratach języka polskiego na Konferencji Polonistów Zagranicznych w Warszawie w dniach 5–6 września 1938 Roku. „Rocznik Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza” vol. XXXII.

Palmarini Luca (2014): Una padovana a Cracovia: il ricordo di Nelly Nucci (1901–1940) nell’insegnamento e nella diffusione della lingua italiana presso L’Università Jagellonica. “Romanica Cracoviensia”, n. 14.

Palmarini Luca (2018): La lessicografia bilingue italiano-polacca e polacco-italiana dal 1856 al 1946. Berlin.

[Piotrowski Rufin] (1864): Zasady gramatyki polskiej dla użytku Szkoły Narodowej Polskiej (Batignolles w Paryżu) wyłącznie ułożone. Paryż.

Pollak Roman (1966): Cristina Agosti (26 kwietnia 1881–2 maja 1966). „Pamiętnik Literacki”, n. 4.

Putka Irena (2014): La linguistica polacca in Italia. In: I Maestri della polonistica italiana. Atti del convegno dei polonisti italiani. A cura di P. Salwa e M. Ciccarini. Roma.

Rabenda Marcin (a cura di) (2013): Roman Pollak Giovanni Maver. Korespondencja (1925–2969). Poznań.

Rasiej Mieczysław (a cura di) (2002): Comunità Polacca di Torino. Cinquant’anni di storia – Ognisko Polskie w Turynie. Pięćdziesiąt lat historii. Pessano.

Skuza Sylwia (2018): Cristina Agosti-Garosci i Clotilde Garosci – zapomniane tłumaczki największych dzieł literatury polskiej na język włoski. „Rocznik Przekładoznawczy”, No 13.

Sokołowski Mikołaj (2012): Adwokat diabła Attilio Begey. Warszawa.

Sokołowski Mikołaj (a cura di) (2013): Cristina Agosti Garosci (1881–1966). “pl.it / rassegna italiana di argomenti polacchi”. Online: https://plitonline.it/pdf/2013/plit-4--2013-14-34-cristina-agosti-garosci-mikolaj-sokolowski.pdf [accesso: 20.10.2020].

Sokołowski Mikołaj (2014): Gli argonauti della polonistica: la scuola torinese. Testi – personaggi – successi. In: I Maestri della polonistica italiana. Atti del convegno dei polonisti italiani. A cura di P. Salwa e M. Ciccarini. Roma.

Sosnowski Roman (2005): Il dizionario italiano-polacco di Erazm Rykaczewski. Alcuni cenni sulla presenza dell’italiano in Polonia nel XIX secolo. “Revista de italianística”, n. 9.

Szarejko Sylwia (2019): Początki Instytutu Kultury Polskiej im. Attilia Begey’a oczami Polaków i Włochów. “pl.it. Rassegna italiana di argomenti polacchi”, n. 10. Online: https://plitonline.it/pdf/2019/plit-10-2019-32-46-sylwia-szarejko.pdf [accesso: 15.03.2021].

Szmydtowa Zofia (1928): Ś. p. Attilio Begey: 1848 [sic]–1928. “Pamiętnik Literacki”, XXV, n. 4. Online: http://bazhum.pl/bib/volume/3653/ [accesso: 15.03.2021].

Szol Agnieszka (2007): Historia polonistyki na Uniwersytecie w Turynie. „Postscriptum”, n. 1(53).

Zanco Claudio (1998): Le traduzioni ungheriniane dei romantici polacchi sullo sfondo del carteggio. In: La Polonia, il Piemonte e l’Italia. Omaggio a Marina Bersano Begey. A cura di K. Jaworska. Alessandria.

Zieliński Andrzej (2018): Presenza polacca nell’Italia dell’entre-deux-guerres. Milano.

Sitografia

De Mauro Tullio (1964): Matteo Bartoli. In: Dizionario Biografico degli Italiani. T. 6. Roma. Online: https://www.treccani.it/enciclopedia/matteo-giulio-bartoli_(Dizionario-Biografico) [accesso: 20.10.2020].

Polska Bibliografia Literacka Online: http://pbl.ibl.poznan.pl/dostep/index.php?s=d_biezacy&f=zapisy&p_autorid=1408 (nel testo abbreviato in PBL). [accesso: 20.10.2020].

Teslar Józef A. (1934): Methode pratique du polonais. Parigi. Online: https://gramatyki.uw.edu.pl/books [accesso: 10.05.2021].


Opublikowane : 2021-05-28


JaworskaK. (2021). Zofia Kozarynowa: l’apporto di una lettrice alla polonistica italiana [Zofia Kozarynowa: rola nauczyciela akademickiego w rozwoju polonistyki we Włoszech]. Fabrica Litterarum Polono-Italica, (3), 97-113. https://doi.org/10.31261/FLPI.2021.03.07

Krystyna Jaworska 
Università di Torino  Włochy
http://orcid.org/0000-0002-0706-9313