Fabrica Litterarum Polono-Italica https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit <p>Dwa intrygujące łacińskie słowa <em>fabrica</em> oraz <em>officina</em> pozostają zbyt często&nbsp; w miłosnym, gramatycznym związku z terminem bliskim każdemu filologowi, z leksemem o dobrze znanej postaci – <em>litteraria</em>. Wiedzą o tym dobrze badacze europejskiego renesansu, może ostatniej epoki wierzącej w praktyczny walor sztuki. Wspomniana frazeologiczna relacja godzi dwa (zdawałoby się trudne do pojednania) kulturowe żywioły: potęgę praktycznego wytwarzania i moc bezinteresownej kreacji. Język staje się tu narzędziem porozumienia – łączy udzielne światy, spaja dumne królestwa, które zwykle na siebie nie patrzą. Co więcej: pozostają trwale odseparowane i odwrócone do siebie plecami.</p> <p>Przypomniane i scalone w tytule pisma słowa wyznaczają tym samym kierunek przyjętej badawczej marszruty: szukać w literackich (ale także szerzej – wszelkich możliwych artystycznych) tekstach potencjału modernizującego myślenie, esencji produktywnej nowoczesności, zmieniającej trwale „warsztat” humanisty. Choć pole badawcze wydaje się precyzyjnie określone (uniwersum polskiego oraz włoskiego pogranicza literatur i kultur) interesuje nas szczególnie komparatystyczny „aspekt i moment” poszukiwawczego procesu. <br> A więc wszystkie te sytuacje, które ujawniają swój „transmedialny” charakter i przynależą do nierozdzielnych, „równoległych – jak to kiedyś określił Henry Remake – sfer ekspresji humanistycznej”. Badanie kontekstualne pozostaje wszak niezbywalnym wymogiem nowoczesnej humanistyki.</p> <p>W swej strukturze formalnej czasopismo zawiera działy obligatoryjne, cykliczne i konieczne oraz te, które będą pojawiać się nieregularnie. Do pierwszej grupy należą moduły: <em>Artykuły i rozprawy</em> oraz <em>Varia</em>. Do drugiej: <em>Przekłady, Prezentacje</em>, <em>Kronika</em> oraz <em>Dyskusje, omówienia, glosy</em>. Każdy kolejny numer pisma – w swym dziale <em>Artykuły i rozprawy</em> – prezentuje wyraźnie (monograficznie) zdefiniowany problem badawczy.</p> <p>Wersją pierwotną (referencyjną) czasopisma jest jego wersja <a href="http://www.fabrica.us.edu.pl/">internetowa.</a></p> <p><a href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/legalcode.pl"><img src="/public/site/images/potania/cc-by-sa_icon.png" width="127" height="45"></a>&nbsp;&nbsp; <img src="/public/site/images/potania/Open-access_imagelarge.png" width="124" height="47"> &nbsp; <img src="/public/site/images/potania/indeks.jpg" width="136" height="46">&nbsp;&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> <p><a href="https://bibliotekanauki.pl/journals/1178" target="_blank" rel="noopener">Biblioteka Nauki</a><br><a href="https://journals.indexcopernicus.com/search/details?id=69742&amp;lang=en" target="_blank" rel="noopener">ICI World of Journals</a><br><a href="https://kanalregister.hkdir.no/publiseringskanaler/erihplus/periodical/info?id=502262" target="_blank" rel="noopener">ERIH Plus&nbsp;&nbsp;<br></a><a title="DOAJ - Directory of Open Access Journals" href="https://www.doaj.org/toc/2658-185X?source=%7B&quot;query&quot;%3A%7B&quot;bool&quot;%3A%7B&quot;must&quot;%3A%5B%7B&quot;terms&quot;%3A%7B&quot;index.issn.exact&quot;%3A%5B&quot;2658-185X&quot;%5D%7D%7D%5D%7D%7D%2C&quot;size&quot;%3A100%2C&quot;sort&quot;%3A%5B%7B&quot;created_date&quot;%3A%7B&quot;order&quot;%3A&quot;desc&quot;%7D%7D%5D%2C&quot;_source&quot;%3A%7B%7D%2C&quot;track_total_hits&quot;%3Atrue%7D" target="_blank" rel="noopener">DOAJ - Directory of Open Access Journals</a></p> pl-PL <p><strong>Właściciele praw autorskich do nadesłanych tekstów udzielają Czytelnikowi prawa do korzystania z dokumentów pdf zgodnie z postanowieniami licencji Creative Commons 4.0 International License: Attribution-Share-Alike (CC BY-SA 4.0). Użytkownik może kopiować i redystrybuować materiał w dowolnym medium lub formacie oraz remiksować, przekształcać i wykorzystywać materiał w dowolnym celu.<br><br></strong>1. Licencja<br><br>Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego zapewnia natychmiastowy otwarty dostęp do treści swoich czasopism na licencji Creative Commons BY-SA 4.0 (<a href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/">http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/</a>). Autorzy publikujący w tym czasopiśmie zachowują wszelkie prawa autorskie i zgadzają się na warunki wyżej wymienionej licencji CC BY-SA 4.0.<br><br>2. Oświadczenie Autora<br><br>Autor deklaruje, że artykuł jest oryginalny, napisany przez niego (i współautorów), nie był wcześniej publikowany, nie zawiera stwierdzeń niezgodnych z prawem, nie narusza praw innych osób, jest przedmiotem praw autorskich, które przysługują wyłącznie autorowi i jest wolny od wszelkich praw osób trzecich, a także, że autor uzyskał wszelkie niezbędne pisemne zgody na cytowanie z innych źródeł.<br><br>Jeśli artykuł zawiera materiał ilustracyjny (rysunki, zdjęcia, wykresy, mapy itp.), Autor oświadcza, że wskazane dzieła są jego dziełami autorskimi, nie naruszają niczyich praw (w tym osobistych, m.in. prawa do dysponowania wizerunkiem) i posiada do nich pełnię praw majątkowych. Powyższe dzieła udostępnia jako część artykułu na licencji „Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe”.<br><br>UWAGA! Bez określenia sytuacji prawnej materiału ilustracyjnego oraz załączenia stosownych zgód właścicieli majątkowych praw autorskich publikacja nie zostanie przyjęta do opracowania redakcyjnego. Autor/autorka oświadcza równocześnie, że bierze na siebie wszelką odpowiedzialność w przypadku podania nieprawidłowych danych (także w zakresie pokrycia kosztów poniesionych przez Wydawnictwo UŚ oraz roszczeń finansowych stron trzecich).<br><br>3. Prawa użytkownika<br><br>Zgodnie z licencją CC BY-SA 4.0 użytkownicy mogą udostępniać (kopiować, rozpowszechniać i przekazywać) oraz adaptować (remiksować, przekształcać i tworzyć na podstawie materiału) artykuł w dowolnym celu, pod warunkiem, że oznaczą go w sposób określony przez autora lub licencjodawcę.<br><br>4. Współautorstwo<br><br>Jeśli artykuł został przygotowany wspólnie z innymi autorami, osoba zgłaszająca niniejszy formularz zapewnia, że została upoważniona przez wszystkich współautorów do podpisania niniejszej umowy w ich imieniu i zobowiązuje się poinformować swoich współautorów o warunkach tej umowy.<br><br>Oświadczam, że w przypadku nieuzgodnionego z redakcją i/lub wydawcą czasopisma wycofania przeze mnie tekstu z procesu wydawniczego lub skierowania go równolegle do innego wydawcy zgadzam się pokryć wszelkie koszty poniesione przez Uniwersytet Śląski w związku z procedowaniem mojego zgłoszenia (w tym m.in. koszty recenzji wydawniczych).</p> fabricalitterarum@gmail.com (Ilona Chylińska) helpdesk.wydawnictwo@us.edu.pl (Zespół ds. czasopism / Journal technical support team) pią, 08 wrz 2023 12:46:25 +0000 OJS 3.1.1.4 http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss 60 Wprowadzenie https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/15554 <p>Brak</p> Mariusz Jochemczyk, Miłosz Piotrowiak ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/15554 pon, 29 maj 2023 00:00:00 +0000 Dwa “M” na Północy: Montanelli i Malaparte w Finlandii https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/14606 <p>Indro Montanelli (1909–2001) i Curzio Malaparte (1898–1957) przebywali w Finlandii w latach drugiej wojny światowej, jako pierwsi świadkowie „wojny zimowej” toczonej przez Finlandię ze Związkiem Radzieckim, z czego drugi reporter stacjonował tam w latach „wojny o kontynuację”, kiedy to trwały działania wojenne między obydwoma krajami w bardziej złożonym obrazie kolejnej fazy konfliktu, czyli po ataku Niemiec na Związek Radziecki. Większość ich korespondencji i adnotacji, zebranych w dużych ilościach, natychmiast stała się dla wielu czytelników przedstawieniem Północy, na której toczy się nierówne starcie między małą, ale dobrze przygotowaną armią Finlandii (Dawidem) a bardzo licznymi szeregami Armii Czerwonej (Goliatem). W tym artykule Autor stara się zaprezentować, na podstawie analizy pism dwóch reporterów, w jaki sposób ich obrazy Finów, samej Finlandii, i szczególnej sytuacji geopolitycznej tamtych lat, zostały przekazane włoskim czytelnikom w „opowieści” o wydarzeniach wojennych.</p> Antonio Sciacovelli ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/14606 pon, 24 kwi 2023 00:00:00 +0000 Tommaso Fiore – wrażenia polskie z 1953 roku https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/14928 <p>Autor artykułu przedstawia niepublikowany tekst Tommaso Fiore, który posłużył jako materiał do serii konferencji poświęconych Polsce, które odbyły się we Włoszech w latach 1953–1954, po jego podróży w 1953 roku, z której pochodzi późniejsza, właściwa publikacja książkowa I corvi scherzano a Varsavia (Kruki żartują w Warszawie). Dokument przedstawia w syntetycznej formie wszystkie wątki i wrażenia, jakie wywarły wpływ na reportażystę z Półwyspu Apenińskiego. Dodatkowo, otrzymujemy ciekawe zestawienie – odbudowującej się po klęsce II wojny światowej Polski, porównywanej z losami powojennej Italii.</p> Simone Guagnelli ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/14928 śro, 19 kwi 2023 00:00:00 +0000 Między reportażem a pamiętnikiem zbiorowym. Proza dokumentalna Swietłany Aleksijewicz https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/14736 <p>Niniejszy esej ma na celu analizę twórczości Swietłany Aleksijewicz jako najpełniejszego wyrazu prozy dokumentalnej, czyli narracji hybrydowej z formami reportażu i pamiętnika zbiorowego. Ten nurt narracyjny w pełni rozwinął się w literaturze sowieckiej w latach siedemdziesiątych i charakteryzuje się przeniesieniem przez autora słowa na bezpośrednich świadków rozgrywających się wydarzeń. Diachroniczne studium prozy <br>dokumentalnej pozwala zrekonstruować metodę artystyczną Swietłany Aleksijewicz, wyjaśniając jednocześnie, w jaki sposób odwołanie się do żywych świadectw, dotyczących rzeczywistych faktów, może przekształcić się w zjawisko estetyczne. Szczególny nacisk zostanie położony na próbę rekonstrukcji struktury reportażu Czasy secondhand.</p> Iryna Shylnikova ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/14736 czw, 20 kwi 2023 00:00:00 +0000 Transparentność, refleksyjność, dialog. Lampedusa wobec migracji w „Wielkim przypływie" Jarosława Mikołajewskiego https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/14653 <p>Artykuł proponuje analizę reportażu Jarosława Mikołajewskiego, <em>Wielki przypływ </em>(2015). Autorka sytuuje tę prozę reportażową w perspektywie badań nad literackim dziennikarstwem. Stąd ważnymi kategoriami badawczymi stają się tu kwestie narzędzi reporterskiego poznania, ze szczególnym uwzględnieniem transparentności dyskursu. Rozważania dotyczą także etycznej perspektywy opisu problemu uchodźctwa na Lampedusie oraz portretów pomagających Włochów, które proponuje Mikołajewski. Istotną częścią jego perspektywy narracyjnej i epistemologicznej staje się rozmowa z bezpośrednimi świadkami zdarzeń i refleksyjność, którą silnie wzbudza pejzaż wyspy.</p> Magdalena Horodecka ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/14653 śro, 19 kwi 2023 00:00:00 +0000 Etyka i polityka. O twórczości Pawła Smoleńskiego https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/14545 <p>Artykuł jest próbą przyjrzenia się twórczości Pawła Smoleńskiego. Jest reporterem, publicystą, a od 1989 roku dziennikarzem „Gazety Wyborczej”. Jest autorem wielu książek zarówno o tematyce polskiej jak i międzynarodowej, uważany za najważniejszego polskiego prozaika od spraw izraelskich i Bliskiego Wschodu. W tekście pokazuję autora reportaży jakby w dwóch rolach, odpowiednio ukonkretnianych na dwóch płaszczyznach tekstu. Pierwsza to rola pisarza społecznego i politycznego realizowana w warstwie tekstu, w której autor opowiada czytelnikowi o świecie, korzystając z dostępnej wiedzy stara się być znawcą, ekspertem, kimś w rodzaju przewodnika po nieznanym fragmencie świata. Próbuje go rozumieć, rozjaśnić i wytłumaczyć zjawiska w nim występujące. W przypadku książek Pawła Smoleńskiego, nie chodzi o jawną manifestację własnej ideologii ale o zasób poglądów, które wpływają na kształt tekstu. Dostrzec je możemy zarówno w tych nielicznych partiach, gdzie poznajemy sposób myślenia czy działania narratora ale przede wszystkim w głębszych pokładach narracji, gdzie odsłania się sposób myślenia Smoleńskiego o świecie. Druga rola to pisarz-humanista, który nie widzi możliwości opowiedzenia o jakichkolwiek skomplikowanych wydarzeniach naszej współczesności bez skupienia się na pojedynczych, ludzkich losach. Wsłuchuje się w opowieści swoich bohaterów, którzy &nbsp;przekazują mu to, co przeżyli ale także odsłaniają własny sposób myślenia. W reportażach Smoleńskiego, nie tylko z resztą tych dotyczących Bliskiego Wschodu, wpisany jest projekt etyczny, którego punkt odniesienia stanowią wartości europejskie: racjonalizm i antropocentryczna perspektywa światopoglądowa. Obie role dopełniają się w twórczości autora kreując oryginalny idiom pisarski.</p> Monika Wiszniowska ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/14545 czw, 20 kwi 2023 00:00:00 +0000 Współczesne reportaże z południa Włoch: Dariusz Czaja, Jarosław Mikołajewski i Paweł Smoleński https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/14567 <p>W ciągu ostatnich kilku lat polskie wydawnictwo „Czarne”, specjalizujące się w literaturze reportażowej i non-fiction, opublikowało kilka tekstów dotyczących Włoch. Najbardziej oczywistym elementem, który je łączy, jest niewątpliwie obszar kraju, na którym koncentrują się Autorzy tych książek, który moglibyśmy (w dużym stopniu) określić jako południe Półwyspu Apenińskiego. Po latach przelotnych spojrzeń polskich turystów i artystów na „nasze” Południe, nagle staje się ono źródłem głębokich refleksji społeczno-kulturowych, a także punktem odniesienia do odczytywania bieżących wydarzeń. W niniejszym tekście omówiono przyczyny tej zmiany w podejściu do południowych Włoch, wychodząc od tekstu Dariusza Czai oraz (pisanego na cztery ręce) reportażu Jarosława Mikołajewskiego i Pawła Smoleńskiego.</p> Alessandro Ajres ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/14567 pon, 24 kwi 2023 00:00:00 +0000 Podwójny portret Innej. Wizerunek kobiety w „Życie zaczyna się we Włoszech" Julii Blackburn https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/14600 <p>In her article, Aleksandra Łasińska analyses the manner of portraying the female Other in Julia’s Blackburn book Thin Paths. Journeys in and around an Italian Mountain Village (Życie zaczyna się we Włoszech). Łasińska examines the techniques used by a newsperson to describe the female Other with the goal of illustrating specific methods, used in the text, of establishing relationships with characters. Łasińska argues that Julia Blackburn is at once the protagonist and the female Other in her book.</p> Aleksandra Łasińska ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/14600 śro, 19 kwi 2023 00:00:00 +0000 Mapa i mafia. O „Drodze krajowej numer 106" Antonia Talii https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/14684 <p>Giulia Kamińska Di Giannantonio w swoim artykule pt.: "Mapa i mafia. O Drodze krajowej numer 106 Antonio Talii" proponuje analizę reportażowego tomu "Droga krajowa numer 106". W swoim artykule rekonstruuje nie tylko obraz 'ndranghety (kalabryjskiej mafii), przedstawiony w reportażu, ale także samej Kalabrii - regionu z którego wywodzi się ta organizacja przestępcza, zamieszkujących ją ludzi, panującego tam pojmowania sakrum, a nawet występujących fenomenów atmosferycznych.&nbsp;</p> Giulia Kamińska Di Giannantonio ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/14684 śro, 19 kwi 2023 00:00:00 +0000 Tożsamość zawieszona, czyli językowe formy poszukiwania i wyrażania tożsamości narodowej na przykładzie języka włoskiego https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/14649 <p>Artykuł poświęcony jest refleksji nad tożsamością włoską w obliczu zjednoczonych Włoch i standardyzacji języka włoskiego. Analiza językowych wykładników wyrażania podmiotu wypowiedzi w kontekście badań nad podmiotowością, subiektywnością i nad językowym obrazem świata ma doprowadzić do odpowiedzi na pytanie o współczesną włoską tożsamość narodową. Materiał badawczy pochodzi z jednej strony z portali internetowych, których użytkownicy, spontanicznie mówiąc o sobie, balansują między przynależnością włoską a przynależnością lokalną, tj. między ja Włoch a ja Piemontczyk; z drugiej strony teksty prasowe online, skierowane do wszystkich Włochów, mają zweryfikować tożsamość włoską. Podążając tropem językowych wykładników wyrażających tożsamość w obu typach tekstów okazuje się, że tożsamość włoska pozostaje zawieszona na rzecz tożsamości lokalnych zanurzonych w odrębnych historiach i kulturach regionów oraz w różnych wariantach językowych.</p> Katarzyna Kwapisz-Osadnik ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/14649 czw, 20 kwi 2023 00:00:00 +0000 «D’occulte terre altro emispero»: podróż i podbój w siedemnastowiecznej poezji epickiej https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/14969 <p>Od końca XVI wieku do pierwszej połowy XVII wieku upowszechniła się epicka twórczość poświęcona kwestii odkrywania i podboju Ameryki. Obyczaje i tradycje rdzennych ludów oraz fascynująca przyroda tych nietkniętych cywilizacją miejsc, przybliżają europejskiemu czytelnikowi serie transoceanicznych utworów, które korespondują z typowym dla XVII wieku pragnieniem wiedzy i egzotyki. Można zatem przyjąć, że „epika amerykańska” utrwala stereotypy związane z etnicznością i dobrze oddaje ducha XVII wieku, ożywianego popularnym i śmiałym projektem rewolucji w każdej dziedzinie wiedzy.</p> Giulia Dell’Aquila ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/14969 śro, 26 kwi 2023 00:00:00 +0000 Ezio Mauro i jego bezimienny pisarz https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/14898 <p>Niniejsza recenzja dotyczy najnowszej powieści włoskiego dziennikarza i byłego redaktora naczelnego la Repubblica Ezio Mauro, Lo scrittore senza nome: processo alla letteratura (2021). Fabuła obraca się wokół wydarzeń poprzedzających i następujących po aresztowaniu i procesie rosyjskich autorów Andrieja Siniawskiego i Yulii Daniela. Jednak od samego początku czytelnik jest świadomy postaci, wokół której „krąży” cała historia: Yulii Daniela. Aby przedstawić materiał fabularny, autor pisze powieść dziennikarską, <br>będącą wariacją na temat tradycyjnych gatunków literackich, łączącą elementy fikcyjne i niefikcjonalne.</p> Anna Mezzina ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://www.journals.us.edu.pl/index.php/flit/article/view/14898 pon, 24 kwi 2023 00:00:00 +0000