Korzenie pamięci. O Mirabelce Cezarego Harasimowicza


Abstrakt

The article attempts to interpret the novel Mirabelle in the light of hauntology, taken from Jacques Derrida’s works, existing in the Polish literary studies first and foremost thanks to the works of Jakub Momro and Andrzej Marzec. Harasimowicz’s novel recounts the history of Warsaw from the 1920s until the present-day period. The mirabelle plum tree growing on one of the backyards in Warsaw tells the story of the following generations of the city dwellers who fade away and fall into oblivion. The Holocaust, depicted in the beginning of the novel, does not, however, become the past. The recollection of the genocide is inscribed in contemporary Warsaw, in the city space and the consciousness of its inhabitants. The phantoms of the former dwellers of Nalewki, the Jewish district in Warsaw, visit their homes, little stores, and workshops, trying to end unfinished businesses and engaging with the representatives of the present-day citizens. The gesture of remembrance, which is the replanting and redeveloping a new mirabelle tree in the place of the damaged one, gives people hope for the restoration of balance and strengthens the bonds between the living and the dead.


Słowa kluczowe

hauntology; memory; postmemory; Holocaust; Jewish culture

Bauman Z., 2009, Świat nawiedzony, w: Czapliński P., Domańska E., Zagłada. Współczesne problemy rozumienia i przedstawienia, Poznań 2009, s. 7—34. Esej, wcześniej opublikowany na łamach „Więzi” 2007, nr 8—9. http://wiez.com.pl/2020/02/28/swiat-nawiedzony/ [data dostępu: 15.04.2020].

Bieliaszyn W., 2018, Słynna mirabelka z Nalewek wróciła na Muranów. Drzewko przyleciało ze Stanów Zjednoczonych, „Gazeta Wyborcza” z 20 września 2018. https://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/7,54420,23955201,slynna-mirabelka-wrocila-na-muranow-drzewko-przylecialo-ze.html [data dostępu: 15.04.2020].

Bielik‑Robson A., 2016, Uśmiech widma bez Ciała: kabalistyczna baśń z Derridą w tle, „Teksty Drugie”, nr 2, s. 15—37.

Borkowska G., 1991, Szymborska eks‑centryczna, „Teksty Drugie”, nr 4, s. 45—58.

Bukowiecki Ł., 2016, „Tu było skrzyżowanie…”. O widmobraźni przestrzennej w Warszawie, „Teksty Drugie”, nr 2, s. 309—323.

Derrida J., 2016, Fora. „Kanciaste” słowa Nicolasa Abrahama i Márii Török, Brzezicka B., przeł., „Teksty Drugie”, nr 2, s. 122—168.

Gralewicz‑Wolny I., 2020, „Gdzieś nieopodal płynie rzeka”. O czym szumią wierzby Kennetha Grahame’a, w: Gralewicz‑Wolny I., Mytych‑Forajter B., Po pierwsze. O literaturze dla dzieci (i nie tylko), Kraków, s. 9—18.

Grochowski G., 2016, Nawiedzony numer, „Teksty Drugie”, nr 2, s. 7—13.

Harasimowicz C., 2018, Mirabelka, Warszawa.

Hirsch M., 2010, Żałoba i postpamięć, Bojarska K., przeł., w: Domańska E., red., Teoria wiedzy o przeszłości na tle współczesnej humanistyki. Antologia, Poznań, s. 247—280.

Karolak S., 2013, Widma (z) Zagłady, „Czas Kultury”, nr 2, s. 118—125.

Krall H., 1998, Obecność, w: tejże, Tam już nie ma żadnej rzeki, Kraków, s. 126—134.

Kraskowska E., 2010, Czytelnik jako kobieta, Poznań.

Leociak J., 2011, Koniec ery pamięci, „Tygodnik Powszechny”, nr 50. https://www.tygodnikpowszechny.pl/koniec-ery-pamieci-141098 [data dostępu: 20.04.2020].

Lynch K., 1960, The Image of the City, Cambridge.

Marzec A., 2015, Widmontologia. Teoria filozoficzna i praktyka artystyczna ponowoczesności, Poznań.

Momro J., 2014, Widmontologie nowoczesności. Genezy, Warszawa.

Momro J., 2016, Echo i medium, „Teksty Drugie”, nr 2, s. 38—54.

Mytych‑Forajter B., 2020, „Doktor Dolittle i jego zwierzęta” Hugha Loftinga — lektura ekokrytyczna, w: Gralewicz‑Wolny I., Mytych‑Forajter B., Po pierwsze. O literaturze dla dzieci (i nie tylko), Kraków, s. 19—30.

Szpociński A., 2008, „Miejsca pamięci (milieux de memoire)”, „Teksty Drugie”, nr 4, s. 11—20.

Wójcik‑Dudek M., 2016, W(y)czytać zagładę. Praktyki postpamięci w polskiej literaturze XXI wieku dla dzieci i młodzieży, Katowice.

Pobierz

Opublikowane : 2020-06-25


KwiatkowskaA. (2020). Korzenie pamięci. O Mirabelce Cezarego Harasimowicza. Paidia I Literatura, (2), 67-76. https://doi.org/10.31261/PiL.2020.02.06

Agnieszka Kwiatkowska 
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu  Polska
https://orcid.org/0000-0002-5178-631X