• Przekłady Literatur Słowiańskich T.9. Cz.2 / 2019 / Translations of Slavic Literatures Issue 9.2/2019
    Tom 9 Nr 2 (2019)

    Dlaczego tłumaczymy? Od sprawczości po recepcję przekładu. T. 9. Cz. 2.

    Tom 9. część 2 czasopisma „Przekłady Literatur Słowiańskich” poświęcony jest szeroko rozumianej celowości przekładu i stanowi kontynuację rozważań podjętych w poprzednim numerze czasopisma. W zebranych w nim rozprawach podjęto refleksję nad problemem sprawczości aktorów translacji (tłumaczy i autorów), roli instytucji w procesie przekładu, kwestii recepcji dzieł tłumaczonych oraz celowości tłumaczenia w kontekście badań nad regionalizmem i wielokulturowością.

    Tom podzielony został na trzy części problemowe. Pierwsza jest poświęcona instytucjonalnemu i recepcyjnemu wymiarowi przekładu (Anna Majkiewicz, Anita Gostomska, Regina Solová). Druga część gromadzi artykuły poświęcone dwóm przenikającym się kompleksom problemowym — zjawiskom regionalizmu i wielokulturowości rozpatrywanym w kontekście przekładu (Karolina Pospiszil, Hanna Makurat-Snuzik, Silvija Borovnik, Jakob Altmann). Natomiast trzecia część prezentowanego tomu poświęcona jest autorowi, który na rozmaite sposoby wpływa na tekst przekładu: zostawiając w tekście oryginału ślady swojej obecności i aktywności, formułując własną „teorię translacji”, czy wreszcie samemu wchodząc w rolę tłumacza (Wojciech Soliński, Joanna Derdowska, Aleksander Gomola, Amela Ljevo-Ovčina).

    Autorami zamieszczonych w tomie artykułów są badacze przekładu z Polski i zagranicy, a teksty dotyczą zarówno przekładów literatur słowiańskich, jak i niesłowiańskich w ramach rozmaitych języków i etnolektów (angielski, bośniacki, chorwacki, czeski, kaszubski, niemiecki, polski, rosyjski, śląski).

    Tom adresowany jest do literaturoznawców, przekładoznawców oraz komparatystów (naukowców, krytyków, studentów). 

     

    Why do we translate? From agency to the reception of translation

     Issue 9.2 of the journal „Translations of Slavic Literatures” is devoted to the broadly understood problem of the purpose of translation and is a continuation of the previous issue. The collected works consider the problem of the agency of the main actors of translation (as translators and authors), the role of the various institutions in the process of translation, the question of the reception of the translated works, as well as the purpose of translation in the context of regionalism and multiculturalism.

    The issue has been divided into three problem parts. The first one is devoted to the institutional and receptive dimensions of translation (Anna Majkiewicz, Anita Gostomska, Regina Solová). The second part gathers articles devoted to two interpenetrating complexes of problems - the phenomena of regionalism and multiculturalism considered in the context of translation (Karolina Pospiszil, Hanna Makurat-Snuzik, Silvija Borovnik, Jakob Altmann). Finally, the third part of the presented volume is devoted to the author who influences the text of the translation in various ways: leaving traces of his presence and activity in the original text, formulating his own "translation theory", and finally, becoming an interpreter of his own work (Wojciech Soliński, Joanna Derdowska, AleksanderGomola, Amela Ljevo-Ovčina).

    The authors of the articles collected in this issue are translation researchers from Poland and abroad, and the works deal with translations of both Slavonic and non-Slavonic literatures within various languages and ethnolects (i.e. English, Croatian, Czech, French, German, Polish, Slovenian, Silesian, Kashubian).

     Furthermore, issue 9.2 of the journal „Translations of Slavic Literatures” is dedicated to literary and translation theorists, as well as comparatists (scientists, critics, students).

  • Przekłady Literatur Słowiańskich. T.9. Cz.1
    Tom 9 Nr 1 (2018)

    Dlaczego tłumaczymy? Praktyka, teoria i metateoria przekładu. T. 7. Cz. 1.

    Tom 9. część 1 czasopisma „Przekłady Literatur Słowiańskich” poświęcony jest szeroko rozumianej celowości przekładu. Zebrane w nim rozprawy udzielają rozmaitych tematycznie i metodologicznie odpowiedzi na sformułowane w tytule tomu pytanie „dlaczego tłumaczymy?”, prezentując praktyczny, teoretyczny i metateoretyczny wymiar refleksji nad translacją.

    Autorami zamieszczonych w tomie artykułów są badacze przekładu z Polski i zagranicy, a teksty dotyczą zarówno przekładów literatur słowiańskich, jak i niesłowiańskich w ramach rozmaitych języków (angielski, chorwacki, czeski, francuski, niemiecki, polski, rosyjski, słowacki, słoweński, ukraiński, włoski).

    Tom podzielony został na cztery części problemowe. Pierwsza przedstawia tłumaczenie jako działanie ludyczne, ujmując je jako wyzwanie, zabawę, grę (Bożena Tokarz, Olga Płaszczewska, Monika Gawlak). Druga część poświęcona jest eksperymentom translatorycznym (Tamara Brzostowska-Tereszkiewicz, Aleksandra Małecka, Piotr Marecki, Katarzyna Majdzik, Joanna Warmuzińska-Rogóż), natomiast trzecia przedstawia tłumaczy w roli przedstawicieli (ambasadorów i legislatorów według formuły Jerzego Jarniewicza) kultury oryginału (Marta Skwara, Lucyna Spyrka, Marta Buczek, Dorota Żygadło-Czopnik, Tea Rogić Musa). W ostatniej części przybliżono tematykę przekładów seryjnych (Maria Mocarz-Kleindienst, Andrij Saweneć, Leszek Małczak).

    Tom adresowany jest do literaturoznawców, przekładoznawców oraz komparatystów (naukowców, krytyków, studentów). 

  • Przekłady Literatur Słowiańskich. T.8. Cz.2
    Tom 8 Nr 2 (2017)
    W „Przekładach Literatur Słowiańskich” t. 8, część 2: pt. Bibliografia przekładów literatur słowiańskich (2016)odnotowano tłumaczenia z literatur: bułgarskiej, chorwackiej, czeskiej, macedońskiej, serbskiej, słowackiej i słoweńskiej na język polski oraz z literatury polskiej na języki: bułgarski, chorwacki, czeski, macedoński, serbski, słowacki i słoweński. Nie wszystkie tłumaczenia zostały omówione w formie komentarzy. Przekłady bułgarsko-polskie i polsko-bułgarskie, czesko-polskie i polsko-czeskie, macedońsko-polskie, serbsko-polskie i polsko-serbskie, słoweńsko-polskie i polsko-słoweńskie za okres dwóch lat (2016—2017) planujemy zaprezentować w kolejnym tomie czasopisma. Komentarze przekładów literatury polskiej w Chorwacji i literatury chorwackiej w Polsce to analizy dotyczące w tej chwili jednych z najbardziej poczytnych i ważnych autorów w obu krajach: Witolda Gombrowicza w Chorwacji, który ze swoją krytyką polskości, jak się wydaje, odkrywany jest na nowo przez chorwackiego czytelnika, oraz Miljenka Jergovicia w Polsce, który stał się zdecydowanie najczęściej przekładanym chorwackim pisarzem w ostatnich latach (od 2010 roku ukazało się osiem przekładów jego książek). Ta wyjątkowa pozycja i popularność M. Jergovicia zyskała nowy wymiar. W 2016 roku ukazał się bowiem w Polsce przekład powieści Wilimowski, który był światową premierą tego utworu. W Serbii i w Macedonii literatura polska cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem, które po części jest również związane ze zmianą pokoleniową i pojawieniem się nowej generacji tłumaczy literatury polskiej. Polsko-słowackie i słowacko-polskie oraz polsko-czeskie i czesko-polskie związki literackie tradycyjnie już należą do najsilniejszych. Komentarz dotyczący przekładów literatury polskiej na Słowacji to ponownie monograficzny artykuł poświęcony tłumaczeniom utworów jednej autorki — Wisławy Szymborskiej. Pokaźny dorobek w zakresie przekładów literatury czeskiej i literatury słowackiej w Polsce pokazuje, że polscy wydawcy i tłumacze (tymi samymi kryteriami kierują się wydawcy przekładów literatury polskiej w krajach południowej i zachodniej Słowiańszczyzny) zainteresowani są przede wszystkim autorami współczesnymi, którzy zdążyli już osiągnąć sukces literacki, potwierdzony w kulturze rodzimej literackimi nagrodami i wyróżnieniami.


  • Przekłady Literatur Słowiańskich. T.8. Cz.1
    Tom 8 Nr 1 (2017)

    Tom 8. część 1 czasopisma „Przekłady Literatur Słowiańskich” poświęcony jest refleksji na temat paratekstów towarzyszących przekładom literatur słowiańskich, podzielony został na pięć części problemowych eksponujących inny aspekt refleksji o paratekstach w odbiorze przekładu i dotyczy zwłaszcza literatur: amerykańskiej i bośniacko-hercegowińskiej, chorwackiej, czeskiej, polskiej, serbskiej, słowackiej, słoweńskiej, ale także niemieckiej.

    Artykuły zamieszczone w tomie dotyczą roli i funkcji paratekstów (Izabela Lis-Wielgosz, Bożena Tokarz, Monika Gawlak), czynnej roli perytekstów w dialogu międzykulturowym i w serii przekładowej (Katarzyna Wołek San Sebastian, Małgorzata Filipek, Amela Ljevo-Ovčina, Jakob Altmann), perswazyjnego charakteru wstępów i ich wymiaru ideologicznego (Joanna Królak), sposobów oddziaływania recenzji i obecnej w nich mocy illokucyjnej (Sylwia Sojda), przypisów i zawartych w nich informacji dopełniających lekturę (Robert Grošelj, Weronika Woźnicka, Katarzyna Bednarska, Kamil Szafraniec). Ostatnia cześć tomu dotyczy biografii i listów, traktowanych jako swego rodzaju epiteksty, które być może nie odnoszą się bezpośrednio do przekładanych utworów, ale opisują kontekst, w którym dzieło literackie powstaje (Tea Rogić Musa, Leo Rafolt).

    Wszystkie teksty, prócz trzech, opublikowane zostały w języku polskim. Artykuł Ameli Ljevo-Ovčiny zamieszczony został w języku bośniackim, Roberta Grošelja w języku słoweńskim, a Tei Rogić Musy w języku chorwackim.

    Publikacja adresowana jest do badaczy literatur i kultur słowiańskich (w tym polskiej), studentów oraz do wszystkich zainteresowanych wiedzą o kulturach słowiańskich.

  • Przekłady Literatur Słowiańskich. T.7. Cz.2
    Tom 7 Nr 2 (2016)
    Bibliografia przekładów literatur słowiańskich (2015). T. 7. Cz. 2. Red. Bożena Tokarz. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2016, 215 [1] s. – W Bibliografii przekładów literatur słowiańskich (2015) odnotowano tłumaczenia, które ukazały się w roku 2015. W zakresie wyboru oryginałów ujawniły się pewne zmiany preferencji w stosunku do lat ubiegłych, mniej lub bardziej uchwytne w poszczególnych parach literatur.
  • Przekłady Literatur Słowiańskich. T.7. Cz.1
    Tom 7 Nr 1 (2016)

    Tłumacze i przekładoznawstwo słowiańskie. T. 7. Cz. 1. Red. Bożena Tokarz. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2012, 420 s. – Temat niniejszego tomu wynika z chęci zaprezentowania panoramy teoretycznej i historycznej w zakresie dyscypliny, jak również konkretnych praktyk translatorskich. Spojrzenie z tych dwóch perspektyw na jednostkowe rozwiązania tłumaczy lepiej przedstawia ich rolę jako pośredników (a czasem inicjatorów stylu i myślenia), a także ich decyzje oraz funkcje i pragmatyczność przekładu.

  • Przekłady Literatur Słowiańskich. T.6. Cz.2
    Tom 6 Nr 2 (2015)
    Bibliografia przekładów literatur słowiańskich (2014). T. 6. Cz. 2. Red. Bożena Tokarz. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2015, 213 [3] s. – Bibliografia przekładów literatur słowiańskich – 2014 rok rejestruje tłumaczenia, których ilość i wybór w zakresie autorów i konkretnych tworów charakteryzują potrzeby poznawcze i estetyczne kultur i literatur przyjmujących. Tom ten obejmuje wzajemne związki translatorskie (i nie tylko) między literaturami bułgarską, chorwacką, czeską, macedońską, serbską, słowacką i słoweńską a polską. Autorzy komentarzy próbują spojrzeć krytycznie i analitycznie na twórczość przekładową z perspektywy roli tłumacza we wzajemnych kontaktach literackich, potrzeb kultury przyjmującej przez niego reprezentowanej, instytucji uczestniczących, stopnia trudności tekstu wyjściowego.
  • Przekłady Literatur Słowiańskich. T.6. Cz.1
    Tom 6 Nr 1 (2015)
    Wolność tłumacza wobec imperatywu tekstu. T. 6. Cz. 1. Red. Bożena Tokarz. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2015, 300 [4] s. – Artykuły zamieszczone w niniejszym tomie uporządkowane zostały w dwóch częściach zatytułowanych Tłumaczenie jako naśladowanie i Tekst i kultura wyjściowa w świetle kultury docelowej. W części pierwszej znalazły się prace omawiające wpływy i inspiracje jako zjawisko kreatywne i pragmatyczne oraz jako wynik interpretacji tekstu w kontekście kultury przyjmującej. W części drugiej autorzy rozważają możliwości i cele naśladowania, jak również oczekiwania odbiorców przekładu. Naśladowanie w tłumaczeniu rozumieją szeroko: już nie tylko jako inspirację artystyczną, czyli dość swobodnie, lecz także: jako respektowanie tekstu i kultury wyjściowej w świetle kultury docelowej; jako zachowanie denotatywno‑konotatywnej informacji o kulturze wyjściowej lub trzeciej kulturze, w perspektywie odbiorcy kultury docelowej.
  • Przekłady Literatur Słowiańskich. T.5. Cz.2
    Tom 5 Nr 2 (2014)
    Bibliografia przekładów literatur słowiańskich (2013). T. 5. Cz. 2. Red. Bożena Tokarz. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2014, 242 s. – Począwszy od tego tomu bibliografia jest wzbogacona o komentarze, których autorzy opisują zarysowujące się prawidłowości w zakresie recepcji literatury obcej (słowiańskiej) przez Słowian w kontekście jednostkowej kultury, zapotrzebowania na odmienność lub potwierdzenia siebie.
  • Przekłady Literatur Słowiańskich. T.5. Cz.1
    Tom 5 Nr 1 (2014)
    Wzajemne związki miedzy przekładem a komparastyką. T. 5. Cz. 1. Red. Bożena Tokarz. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2014, 416 s. – Autorzy artykułów zebranych w tomie pt. Wzajemne związki między przekładem a komparatystyką pokazują,  jak komparatystyka staje się coraz bardziej przekładoznawstwem, unaoczniając transwersalność kultury i literatury współczesnej bez uprzedzeń i wrogości. W badaniach prowadzonych w tym zakresie odsłaniane są poszczególne rejony literatury światowej, coraz trudniej możliwe do opisania.
  • Przekłady Literatur Słowiańskich. T.4. Cz.2
    Tom 4 Nr 2 (2014)
    Bibliografia przekładów literatur słowiańskich (2007-2012). T. 4. Cz. 2. Red. Bożena Tokarz. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2014, 544 s. – Tom niniejszy odnotowuje tłumaczenia literatur bułgarskiej, chorwackiej, czeskiej, macedońskiej, serbskiej, słowackiej i słoweńskiej na język polski oraz literatury polskiej na języki tych literatur z pięciu lat.
  • Przekłady Literatur Słowiańskich. T.4. Cz.1.
    Tom 4 Nr 1 (2013)
    Stereotypy w przekładzie artystycznym. T. 4. Cz. 1. Red. Bożena Tokarz. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2013, 284 s. – Zamieszczone w niniejszym tomie artykuły dotyczą różnych stereotypów i ich przekładów. Są to zarówno stereotypy powstałe w wyniku przekładu, jak również rekonstrukcja stereotypów kultury wyjściowej.
  • Przekłady Literatur Słowiańskich. T.3. Cz.1.
    Tom 3 Nr 1 (2012)
    Bariery kulturowe w przekładzie artystycznym. T. 3. Cz. 1. Red. Bożena Tokarz. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2012, 280 s. – Tytuł trzeciego już tomu wydawnictwa ciągłego „Przekłady Literatur Słowiańskich” należy rozumieć jako praktyki i nawyki kulturowe, mniej lub bardziej utrwalone w tekstach, które utrudniają reekspresję oryginału, a tym samym rozumienie obcości przez odbiorcę sekundarnego. Taka sytuacja powoduje pojawianie się problemów przekładowych i przekładoznawczych, podejmowanych w książce przez poszczególnych autorów.
  • Przekłady Literatur Słowiańskich. T.2. Cz.1.
    Tom 2 Nr 1 (2011)

    Formy dialogu międzykulturowego w przekładzie artystycznym. T. 2. Cz. 1. Red. Bożena Tokarz. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2011, 320 s. – Niniejszy tom został poświęcony formom dialogu międzykulturowego w przekładzie (i za jego pośrednictwem), zaobserwowanym na materiale literatur: bułgarskiej, czeskiej, chorwackiej, macedońskiej, polskiej, serbskiej, słowackiej i słoweńskiej. W prezentowanych rozprawach autorzy opisują i interpretują różne poziomy zdialogowania (najczęściej zaś leksykalny), próbują określić przesłanki zarówno pozwalające, jak i uniemożliwiające podjęcie dialogu, a także negatywny czy niechętny stosunek niektórych tłumaczy do takiego dialogu.