Portrety ludzi i zwierząt w powieści detektywistycznej Marty Matyszczak Tajemnicza śmierć Marianny Biel


Abstrakt

The article points to the advantages of utilizing books chosen and read by students during lessons of Polish. As illustrative example here serves Tajemnicza śmierć Marianny Biel written by Marta Matyszczak, a contemporary detective novel, published in 2017, partially narrated from the perspective small invalid mongrel. The novel’s structure is conducive to discussion of detective stories in didactic work, showing the “Silesian” features of the novel’s characters, and analyzing their seemingly superficial characters. On the basis of the novel, the subject of animal studies may be raised: the animality of the relationship between humans and animals. The article draws attention to the importance of the animal issues in humanities, going beyond the understanding thereof as “the animality of human nature.” It emphasizes the essence of giving voice to the animals and empowering them, without trying to “humanize” them.


Słowa kluczowe

detective novel; high school; Polish lessons; youth reading; animal studies

Araszkiewicz A., 2007, Zwierz‑am się, więc jestem, „Czas Kultury”, nr 6, s. 154—156.

Barcz A., Łagodzka D., 2015, Wstęp. O świecie więcej niż ludzkim, w: Bednarek J.B., Gostyński D., Czapliński P., red., Zwierzęta i ich ludzie. Zmierzch antropocentrycznego paradygmatu. Warszawa, s. 7—13.

Berger J., 1999, O patrzeniu, Sikora S., przeł., Warszawa.

Burszta W., Czubaj M., 2007, Krwawa setka. 100 najważniejszych powieści kryminalnych, Warszawa.

Chmielewska J., 1993, Nawiedzony dom, Łódź.

Cieślikowski J., 1975, Literatura i podkultura dziecięca, Wrocław.

Czaja D., 2009, Zwierzęta w klatce (języków). https://www.gnosis.art.pl/e_gnosis/punkt_widzenia/czaja_zwierzeta_w_klatce_jezykow_01.htm [data dostępu: 20.03.2019].

Czubaj M., 2007, Krwawa setka, Warszawa.

Darska B., 2011, Śledztwo i płeć. O bohaterkach powieści kryminalnych, t. 1, Olsztyn.

Deleuze G., Guattari F., 2015, Kapitalizm i schizofrenia II: Tysiąc plateau, Warszawa.

Domańska E., 2006, Historie niekonwencjonalne, Poznań.

Eco U., 2009, Od drzewa do labiryntu. Studia historyczne o znaku i interpretacji, Jurkowlaniec G., przeł., Warszawa.

Gralewicz‑Wolny I., 2015, Tę książkę wymyślił pies…, w: Niesporek-Szamburska B., Wójcik‑Dudek M., Zok‑Smoła A., red., (Przed)szkolne spotkania z lekturą, Katowice, s. 315—324.

Kowalczyk Z., 2019, Skąd wiesz, że pies cierpi?, „Pismo”, nr 2. https://magazynpismo.pl/wszyscy‑jestesmy-zwierzetami-pies/ [data dostępu: 27.03.2019].

Koza M., 2014, Śladem różnicy. Dekonstrukcja granicy między człowiekiem a zwierzęciem w filozofii Jacques’a Derridy, w: Tymieniecka‑Suchanek J., red., Człowiek w relacji do zwierząt, roślin i maszyn w kulturze, t. 1: Aspekt posthumanistyczny i transhumanistyczny, Katowice, s. 163—170.

Kurek J., Maliszewski K., 2011, Wstęp, w: Kurek J., Maliszewski K., red., Zwierzęta i ludzie. Chorzów.

Lestel D., 2015, Myśleć sierścią. Zwierzęcość w perspektywie drugoosobowej, w: Barcz A., Łagodzka D., red., Zwierzęta i ich ludzie. Zmierzch antropocentrycznego paradygmatu, Warszawa, s. 17—33.

Lofting H., 2010, Doktor Dolittle i jego zwierzęta, Adamczyk B., przeł., Poznań.

Matyszczak M., 2017, Tajemnicza śmierć Marianny Biel, Wrocław.

Mytych‑Forajter B., 2015, Doktor Dolittle i jego zwierzęta — lektura ekokrytyczna, w: Niesporek‑Szamburska B., Wójcik‑Dudek M., Zok‑Smoła A., red., (Przed)szkolne spotkania z lekturą, Katowice, s. 325—334.

Nawarecki A., 2011, Zoofilologia, w: Kurek J., Maliszewski K., red., Zwierzęta i ludzie, Chorzów, s. 15—17.

Nienacki Z., 1983, Pan Samochodzik i tajemnica tajemnic, Olsztyn.

Nowak K., 2009, Animal studies — wyzwanie dla historiografii?. https://histmag.org/Animal-studies-wyzwanie-dla-historiografii-3208 [data dostępu: 11.02.2019].

Sadzikowska L., 2015, Nowe propozycje lekturowe. Powieść detektywistyczna w szkole podstawowej — o wybranych książkach słów kilka…, w: Niesporek‑Szamburska B., Wójcik‑Dudek M., Zok‑Smoła A., red., (Przed)szkolne spotkania z lekturą, Katowice, s. 451—460.

Singer P., 2004, Wyzwolenie zwierząt, Alichniewicz A., Szczęsna A., przeł., Warszawa.

Żychliński A., 2015, w: Barcz A., Łagodzka D., red., Zwierzęta i ich ludzie. Zmierzch antropocentrycznego paradygmatu, Warszawa, okładka.

Pobierz

Opublikowane : 2020-06-25


Szulik -OpalaT. (2020). Portrety ludzi i zwierząt w powieści detektywistycznej Marty Matyszczak Tajemnicza śmierć Marianny Biel. Paidia I Literatura, (2), 91-106. https://doi.org/10.31261/PiL.2020.02.08

Tatiana Szulik -Opala 
Zespół Szkół Ponadpodstawowych w Wodzisławiu Śląskim  Polska
https://orcid.org/0000-0003-0756-4020