O czasopiśmie

Zakres i zasięg czasopisma

Czasopismo "Chowanna" stanowi interdyscyplinarne forum wymiany myśli i prezentacji wniosków badań naukowych w zakresie wieloaspektowego aktualizowania procesów edukacji, wychowania i innych rodzajów uczestnictwa społecznego w zmieniających się warunkach społeczno-kulturowych i cywilizacyjnych.

Pismo zostało powołane do życia w roku 1929 przez założycieli i pracowników Instytutu Pedagogicznego w Katowicach jako biuletyn naukowy. Jego tytuł nawiązuje do imienia słowiańskiej bogini opiekującej się dziećmi, równocześnie jednak wskazując na inspirującą dla pierwotnej wizji czasopisma rolę monumentalnego dzieła Bronisława Ferdynanda Trentowskiego - Chowanna czyli system pedagogiki narodowej, jako umiejętności wychowania, nauki i oświaty, słowem wykształcenia naszej młodzieży. Rozważania Trentowskiego miały charakter interdyscyplinarny, uwzględniały problematykę filozoficzną, psychologiczną, społeczną i historyczną, pedagogiczną i kulturową - profil czasopisma podąża tropem tego dziedzictwa.

Półrocznik naukowy „Chowanna” jest wpisany na listę czasopism punktowanych w dziedzinie nauk humanistycznych i społecznych. Zgodnie z ministerialnym wykazem czasopism naukowych (część B) z dnia 23.12.2015 r. każdy Autor opublikowanego na łamach „Chowanny” artykułu otrzymuje 10 pkt., które może wpisać do swojego dorobku naukowego. Czasopismo objęte jest patronatem Komitetu Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk.


Historia

Pierwszy – podwójny (nr 1-2) – zeszyt periodyku został wydany w lutym 1929 roku pod tytułem „Chowanna”, kwartalnik pedagogiczny poświęcony naukowym zagadnieniom wychowania. W latach 1929 – 1931 „Chowanna” ukazywała się w odstępach kwartalnych, zamieszczając opracowania o charakterze naukowym, teoretycznym.W 1932 roku periodyk został wydany w postaci jednego tomu o charakterze monograficznym, opatrzonego tytułem: „Chowanna – rocznik 1932 poświęcony rewizji stosunku wychowawcy do wychowanka”. Piąty rocznik pisma wydany został w 1934 roku pod inną redakcją, zapoczątkowując nowy kształt i częstotliwość ukazywania się kolejnych zeszytów „Chowanny” – periodyk zmienił cele i zadania, szatę graficzną, podtytuł i objętość. W latach 1934-1939 „Chowanna” nosiła podtytuł „miesięcznik poświęcony współczesnym prądom w wychowaniu i nauczaniu” i ukazywała się w 10 zeszytach rocznie, kierując się bardziej w stronę praktyki pedagogicznej.
 
Publikowane w „Chowannie” opracowania były grupowane w odrębne działy: Artykuły, Sprawozdania i oceny (książek i czasopism), Kronika (Instytutu Pedagogicznego, ruchu pedagogicznego ogólnopolskiego i europejskiego), Dyskusje i Streszczenia.
 
W latach 1929-1930 redaktorem czasopisma był Zygmunt Mysłakowski, a w latach 1931-1932 Mieczysław Ziemnowicz z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 1934 roku do 1939 roku „Chowanna” redagowana była przez Henryka Rowida i Mieczysława Ziemnowicza, a sekretarzem redakcji był Jan Hulewicz. W pracach wydawniczych i naukowych redaktorów wspomagali członkowie zespołu redakcyjnego. Od początku istnienia „Chowanny” ów zespół tworzyli wybitni naukowcy z różnych regionów Polski, będąc także często autorami publikacji drukowanych na kartach czasopisma: Bohdan Nawroczyński, Stefan Szuman, Władysław Radwan, Ludwik Ręgorowicz, Florian Znaniecki, Stanisław Kot, Stefan Błachowski, Jan S. Bystroń, Stanisław Łempicki, Helena Radlińska, Edward Czernichowski i inni.
 
Pierwszy zeszyt powojennej „Chowanny” ukazał się jesienią 1945 roku (ale był już przygotowany w marcu) nadal jako wydawnictwo Instytutu Pedagogicznego w Katowicach, jednak ze zmienionym podtytułem: „czasopismo poświęcone współczesnym zagadnieniom wychowania i humanistyki”. Redaktorem pisma (i zarazem organizatorem i kierownikiem Instytutu Pedagogicznego) został Józef Pieter. Kolejne dwa zeszyty „Chowanny” wydano w 1946 roku. W latach 1945-1946 w zawartości pisma dominowała tematyka pedagogiczna (w tym metodyczna), ale pojawiały się także opracowania psychologiczne, społeczne i kulturowe, jak również relacje z badań. Tym samym struktura i zawartość czasopisma, zespół autorów i organ wydawniczy nawiązują do numerów przedwojennego pisma, którego wznowiona „Chowanna” była sukcesorem.
 
Przemiany społeczne i polityczne, jakie nastąpiły po 1956 roku umożliwiły reaktywowanie (po 11 letniej przerwie) „Chowanny”. Z inicjatywą ponownego druku pisma wystąpił kurator Okręgu Szkolnego w Katowicach Ferdynand Herok powierzając redakcję „Chowanny” Józefowi Pieterowi. „Chowanna” w latach 1957-1960 była wydawana w pięciu podwójnych numerach rocznie (jako dwumiesięcznik); każdy zeszyt miał charakter monograficzny. Począwszy od 1961 roku aż do 1990 roku „Chowanna” była wydawana jako kwartalnik w 4 - zwykle jednotematycznych – zeszytach rocznie. Podobnie, jak w latach przedwojennych, w zawartości czasopisma można wyróżnić stałe działy: Artykuły, Przeglądy i sprawozdania (zawierające recenzje i omówienia książek i artykułów), Kronika, Wydawnictwa nadesłane, Relacje i komunikaty z badań, Informacje oraz Sylwetki pedagogów.
 
Problematyka opracowań zamieszczanych na kartach czasopisma w latach 1957-1990 dotyczyła głównie pedagogiki i poszczególnych jej subdyscyplin, lecz podejmowano także tematykę psychologiczną i socjologiczną. Większość opracowań oparta była na rzetelnych podwalinach i refleksjach naukowych, jednak na łamach periodyku publikowano głównie opracowania o charakterze praktycznym, metodycznym. Ostatnim redaktorem naczelnym tego okresu był (w latach 1979–1990) był doc. dr. Henryk Gąsior, pierwszy dziekan Wydziału Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląśkiego.
 
Po roku 1993 czasopismo na powrót staje się periodykiem teoretycznym. Od 2000 roku publikowane na łamach czasopisma teksty są impulsem do refleksji i szerokiej dyskusji nad stanem nauk o wychowaniu (Nauki o wychowaniu w ponowoczesnym świecie) nad problemami współczesnego kształcenia i wychowania (Z zagadnień niepełnosprawności, Między przeszłością a przyszłością edukacji dorosłych, Współczesny nauczyciel w koncepcjach pedeutologicznych i praktyce edukacyjnej), problemami pomocy psychologicznej (Psychologia bliżej życia), otwartym problemom resocjalizacji (Resocjalizacja młodzieży niedostosowanej społecznie). Do roku 2012 każdy z woluminów był recenzowany przez dwóch wybitnych specjalistów, którzy są członkami Rady Naukowej czasopisma lub poproszonymi o to profesorami (aktualnie grono recenzentów pochylających się nad każdym tomem zostało znacząco zwiększone).
 
W całym okresie wydawania „Chowanny” czasopismo miało charakter periodyku ogólno-pedagogicznego. Zawsze było i jest cenionym źródłem naukowej wiedzy pedagogicznej, a tak długi okres wydawania pisma spowodował, iż „Chowanna” znalazła trwałe miejsce wśród najlepszych polskich periodyków pedagogicznych.
 
WYDAWCA
Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego
ul. Bankowa 12B, 40-007 Katowice,
e-mail: wydawus.@us.edu.pl
strona internetowa: www.wydawnictwo.us.edu.pl
 
Informacje o prenumeracie: zamowienia.wydawnictwo@us.edu.pl