HARMONOGRAM PUBLIKACJI

Narracje o Zagładzie – numery planowane w 2021 roku

 

Zagłada w antropocenie

 

Namysł nad antropocenem – rozumianym nie tylko jako epoka geologiczna, lecz również jako nośna idea – stanowi dziś jeden z najważniejszych obszarów badawczych humanistyki zaangażowanej. Pamiętając, że początek antropocenu lokuje się często w okolicach roku 1945, a zmiany środowiskowe antycypujące procesy symptomatyczne dla tego okresu opisywane są w ramach badań z zakresu historii środowiskowej Zagłady, chcemy zastanowić się nad potrzebą, może koniecznością, ponownego pozycjonowania studiów nad Zagładą w obliczu diagnoz, jakie przynoszą rozpoznania klimatologów, przechwytywane przecież przez filozofię, psychologię czy socjologię etc. Zdaje się bowiem, że te dwa dyskursy wciąż są niedostatecznie sprzężone. Ponadto równie dojmującą luką wydaje się brak pogłębionej refleksji badawczej, zwłaszcza literaturoznawczej, nad przedstawieniami antropcenu w tekstach kultury.

W planowanym numerze naszego pisma będziemy pytać o to, w jakim wymiarze te ujęcia mogą stać się punktem odniesienia dla narracji o antropocenie, czy (i w jakim zakresie) konceptualizacje i reprezentacje antropocenu mogą skorzystać z metodologii badań nad Zagładą. Proponujemy zastanowić się w tym kontekście nad pokrewieństwem retoryki diagnoz współcześnie stawianych w szeroko rozumianym piśmiennictwie z językiem opisu oraz przedstawieniami Holokaustu; ważne będą dla nas także zestawienia Zagłady z innymi zagładami (katastrofami), szczególnie geologicznymi, ekologicznymi, klimatycznymi, energetycznymi, ekonomicznymi, a także ich wzajemne powiązania, ukryte podobieństwa, wspólne idee; interesuje nas kształt i wymowa narracji (które niekiedy można by nazwać raportami) o końcu świata (w tym nurt „postapo”), a także miejsce, jakie wśród nich zajmują i funkcje, jakie pełnią opowieści oraz interpretacje ratownicze (w rozumieniu zaproponowanym przez Ewę Domańską), eksplorujące kategorię wulnerabilności, wskazujące na solidarność międzygatunkową.

 

Na wstępne deklaracje tematów oraz krótkie abstrakty czekamy do 30 kwietnia 2020 roku, na gotowe artykuły – do 31 lipca 2020 roku.

 

 

Meandry antysemityzmu

 

Współczesna rozporoszona refleksja na temat zarówno reprezentacji, jak i wzmożonej skłonności do antysemityzmu kultury polskiej coraz pilniej domaga się scalenia. Ma ona bowiem charakter wielokierunkowy i interdyscyplinarny (czerpie między innymi z badań etnograficznych, socjologicznych i oczywiście historycznych). Ostatnio kwestia antysemityzmu stanowi istotny komponent namysłu nad statusem chłopów w kulturze polskiej, klasowością społeczeństwa oraz przekształceniami figury świadka jako nie-neutralnego uczestnika Zagłady. Wciąż na gruntowne przebadanie zasługuje między innymi język publicystki, w tym krytyki literackiej, ze szczególnym uwzględnieniem prasy międzywojnia, zapoznanych, często lokalnych tytułów. Podobnie systematycznego opisu i dekonstrukcji wymagają ślepe zaułki dyskursu, utrwalony w polszczyźnie wyższościowy ton, zalegający w niej osadem antysemickich klisz, wiktymizujących nawyków, zwykle niedostrzeganych przez nie-żydowskich użytkownych języka, kalek i ujęć tak zasymilowanych, że uchodzących za niewinne.

Nas szczególnie interesują źródła i fenomen powojennego polskiego antysemityzmu bez Żydów, kamuflującego wrogość, podszywającego się pod cierpienie i doświadczenie Zagłady, ukrytego za fałszywą bądź źle pojętą empatią, w narcystycznej postawie, w skłonnościach do egzotyzacji, rozdysponowywania i zawłaszczania cierpienia. Innymi słowy, pytamy o to, jakie opowieści wspierają, a jakie rozbrajają antysemityzm, mają charakter rozliczeniowy. Równie mocno zależy nam, by przyjrzeć się sposobowi problematyzowania tych kwestii na gruncie badań literackich. Na krytyczną uwagę zasługują różnorodne dyskursywne strategie relatywizowania, niuansowania czy nawet deprecjonowania antysemickich postaw.

 

Na wstępne deklaracje tematów oraz krótkie abstrakty czekamy do 30 września 2020 roku, na gotowe artykuły – do 31 grudnia 2020 roku.

 

Jednocześnie zapraszamy do nadsyłania propozycji do działów stałych pisma: artykułów, przekładów, dokumentów oraz omówień. Interesują nas między innymi następujące obszary badawcze:

  • relacje między przedstawieniami Zagłady Żydów a innymi ludobójstwami;
  • narracje o Zagładzie w perspektywie nowej humanistyki;
  • topika Zagłady;
  • obecność Zagłady w popkulturze;
  • studia poświęcone dokumentom i dokumentowaniu Zagłady oraz same dokumenty warte (ponownego) opublikowania.

 

Zgłoszenia prosimy kierować na jeden z poniższych adresów:

noz@us.edu.pl

Marta Tomczok: martacuber@interia.pl

Anita Jarzyna: anitajarzyna@gmail.com