Peryferie w obrębie jednego języka: wyzwania tłumaczenia baśni napisanych w dialekcie na standardowy język słowacki

Miroslava Gavurová
https://orcid.org/0000-0002-3965-7769

Abstrakt

W artykule opisano wyzwania tłumaczenia wewnątrzjęzykowego — z dialektu peryferyjnego na urzędowy, standardowy język słowacki — na przykładzie tłumaczenia baśni z regionu Szarysz, zachowanych w wiosce Fintice. Baśnie te, zatytułowane Zazračni dzvonček — Zázračný zvonček, ukazały się nakładem wydawnictwa FACE w 2018 roku w formie dwujęzycznej (z tłumaczeniem na język słowacki). W pierwszej części artykułu wyszczególniono peryferyjne aspekty analizowanego tekstu i podkreślono potrzebę wydawania zapomnianych utworów literackich dla podtrzymania tożsamości społeczności i jej dziedzictwa kulturowego. W drugiej części artykułu zawarto analizę przekładu, wskazując różnice między oryginałem a translacją na poziomie morfosyntaktycznym i leksykalnym oraz różnice w stopniu ekspresji.


Słowa kluczowe

tłumaczenie wewnątrzjęzykowe; dialekt; baśnie; peryferie; tożsamość społeczności; dziedzictwo kulturowe społeczności

Abley M., 2003: Spoken Here. Travels among Threatened Languages. London, Heinemann.

Arzu A., Issa T., 2014: An Effect on Cultural Identity: Dialect. „Procedia — Social and Behavioral Sciences” 143, pp. 555—562.

Barker Ch., 2006: Slovník kulturálních studií. Praha, Portál.

Beel D. et al., 2017: Cultural Resilience: The Production of Rural Community Heritage, Digital Archives and the Role of Volunteers. „Journal of Rural Studies” 54, pp. 459—468.

Buffa F. 1969: Polstoročie výskumu slovenských nárečí. „Slovenská reč”, vol. 34, no. 1, pp. 14—24.

Buffa F., 2004: Slovník šarišských nárečí. Prešov, Náuka.

Casanova P., 1999: La Republique mondiale des lettres. Paris, Seuil.

Cronin M., 2006: Translation and Identity. Oxford—New York, Routledge.

Doruľa J.,1990: O jazyku slovenských ľudových rozprávok. (Konfrontácia pôvodného textu s jeho modernizovanou úpravou). „Slovenská reč”, vol. 55, no. 3, pp. 129—146.

Heldová J., 1985: V říši obrazotvornosti. Praha, Albatros.

Giles H., Coupland N., 1991: Language: Context and Consequences. Pacific Grow: Brooks/ Cole.

Kačala J., 1989: Slovenské ľudové rozprávky a ich súčasné úpravy. „Kultúra slova”, vol. 23, no. 4, pp. 97—110.

Paasi A., 2011: The Region, Identity, and Power. „Procedia. Social and Behavioral Sciences” 14, pp. 9—16.

Paulíny E., 1963: Fonologický vývin slovenčiny. Vydavateľstvo Slovenskej akadémie vied.

Rusňák R. 2008: Moderná rozprávka a jej detská recepcia. Prešov, Prešovská univerzita v Prešove.

Šeligová J., 2010 [online]: Rozprávka a jej význam v súčasnej rodine. https://dspace.cuni.cz/bitstream/handle/20.500.11956/33754/DPTX_2010_1__0_120793_0_100501.pdf?sequence=1 (13.09.2019).

Pobierz

Opublikowane : 2020-06-29


GavurováM. (2020). Peryferie w obrębie jednego języka: wyzwania tłumaczenia baśni napisanych w dialekcie na standardowy język słowacki. Przekłady Literatur Słowiańskich, 10(1), 113-129. https://doi.org/10.31261/PLS.2020.10.01.09

Miroslava Gavurová 
Uniwersytet Preszowski w Preszowie  Polska
https://orcid.org/0000-0002-3965-7769




Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Złożenie tekstu do Redakcji „Przekładów Literatur Słowiańskich” jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na udostępnianie tegoż tekstu wraz z metadanymi na warunkach licencji  Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License. 

Submitting his or her contributions to “Translations of Slavic Literatures” („Przekłady Literatur Słowiańskich”), the Author consents to licensing his or her work under  Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.