Stosunek do śmierci zwierząt jako miernik człowieczeństwa (na podstawie utworów Walentina Rasputina)


Abstrakt

W tekście przeanalizowano utwory Walentina Rasputina, w których stosunek bohaterów do śmierci zwierząt, śmierci, której są zarówno świadkami, jak i sprawcami, stanowi niejako miernik ich człowieczeństwa. Uwaga skupiona została przede wszystkim na utworach Продается медвежья шкура oraz Живи и помни. W pierwszym z nich mamy do czynienia z jednej strony z „uczłowieczeniem” zwierzęcia, który, tropiąc myśliwego, przejawia niespotykaną chęć zemsty oraz konsekwencję w dążeniu do celu, z drugiej – możemy zaobserwować ewolucję charakteru głównego bohatera od bezrefleksyjnego uśmiercania zwierząt w celach zarobkowych do całościowego postrzegania świata i przyrody, w którym każda żywa istota ma prawo do życia. Z kolei w drugim z utworów obserwujemy proces wprost przeciwny – moralną degradację człowieka, której świadectwo stanowi między innymi nieuzasadnione zabicie bezbronnego zwierzęcia. W kontekście rozważań o sakralnym charakterze przyrody obraz głównego bohatera można odczytywać także jako antyreligijny model zachowania człowieka.


Barkova Aleksandra Leonidovna. Raboty po slavânskoj mifologii i èposu, cit. po: http://mith.ru/alb/slavic/slav1.htm.

Ènciklopediâ Russkaâ civilizaciâ, cit. po: http://enc-dic.com/enc_rus/Medved-732.html.

Èpštejn Mihail Naumovič. 1990. Priroda, mir, tajnik Vselennoj... Sistema pejzažnyh obrazov v russkoj poèzii. Moskva: Vysšaâ škola.

Moszyński Kazimierz. Kultura ludowa Słowian. 1934. Cz. II: Kultura duchowa. Kraków. Przedruk: Warszawa 2010: Zeta Ars.

Pankeev Ivan Alekseevič. 1990. Valentin Rasputin: Po stranicam proizvedenij. Moskva: Prosveŝenie.

Rasputin Valentin Grigorʹevič. 1967. Čelovek s ètogo sveta. Krasnoârsk: Knižnoe izdatelʹstvo.

Rasputin Valentin Grigorʹevič. 2008. V poiskah berega. Povesti, rasskazy, statʹi. Moskva: Moskovskie učebniki.

Rasputin Valentin Grigorʹevič. 2009. Živi i pomni. Moskva: Izdatelʹstvo Astrelʹ.

Savelʹev Sergej Vâčeslavovič. Istoriâ i teorii zoopsihologii, cit. po: http://ethology.ru/library/?id=115.


Opublikowane : 2019-12-25


Urban-PodolanA. (2019). Stosunek do śmierci zwierząt jako miernik człowieczeństwa (na podstawie utworów Walentina Rasputina). Zoophilologica, (5), 265-273. https://doi.org/10.31261/ZOOPHILOLOGICA.2019.05.21

Aleksandra Urban-Podolan 
Uniwersytet Zielonogórski  Polska
http://orcid.org/0000-0002-8159-2698

Aleksandra Urban-Podolan – dr, starszy wykładowca w Instytucie Neofilologii Uniwersytetu Zielonogórskiego. Jej zainteresowania naukowe skupiają się wokół problemów literatury rosyjskiej XX wieku. Jest autorką monografii Poezja Bułata Okudżawy: między poetyką a interpretacją (Zielona Góra 2008) oraz kilkudziesięciu artykułów naukowych opublikowanych w Polsce i za granicą. Obecnie jej zainteresowania badawcze skupiają się wokół problematyki tanatologicznej w prozie Walentina Rasputina.