Powstanie i początkowa działalność Polskiej Wojskowej Misji Zakupów w Paryżu w okresie marzec—kwiecień 1919 roku Charakterystyka pierwszych tygodni pracy na terenie Francji


Abstrakt

Artykuł dotyczy zagadnienia pozyskiwania materiałów wojennych, w tym broni, amunicji i sprzętu wojskowego dla Wojska Polskiego, w pierwszej fazie wojny polsko‑sowieckiej. W tekście przedstawiono okoliczności i przyczyny powstania Polskiej Wojskowej Misji Zakupów w Paryżu oraz scharakteryzowano początkowy okres (marzec—kwiecień 1919) działalności Misji na terenie Francji. W tym czasie organizowano i rozwijano pierwsze struktury Misji, a także z dużą intensywnością badano faktyczne możliwości pozyskania materiału wojennego dla rozbudowywanej polskiej armii. Autor przedstawia istotne informacje na temat pierwotnego składu osobowego Misji, sposobu realizacji pierwszych dużych zakupów od Francji, USA i Włoch oraz organizacji wysyłki transportów z Francji do Polski. W artykule przedstawiono również najnowsze ustalenia w zakresie ilości materiałów wojennych pozyskanych przez PWMZ w Paryżu.


Słowa kluczowe

wojna polsko‑sowiecka; zakupy wojskowe; transporty wojskowe; materiał wojenny; broń; amunicja; Wojsko Polskie

Albert A. (właśc. Roszkowski W.): Najnowsza historia Polski 1914—1993. T. 1. Warszawa 1995.
Błękitna Armia gen. Józefa Hallera. Zbiór studiów. Red. M. Giętkowski, Ł. Nadolski. Bydgoszcz 2018.
Czubiński A.: Walka o granice wschodnie Polski w latach 1918—1921. Opole 1993.
Dokumenty i materiały do stosunków polsko‑radzieckich. T. 2. Red. N. Gąsiorowska‑Grabowska. Warszawa 1961.
Gąsiorowski W.: 1910—1915. Historia Armii Polskiej we Francji. Warszawa 1931.
Jagiełło Z.: Piechota Wojska Polskiego 1918—1939. Warszawa 2005.
Jędruszczak T.: Powstanie II Rzeczypospolitej. Rządy i terytorium. „Dzieje Najnowsze” 1978, z. 4.
Kargol T.: Odbudowa Galicji ze zniszczeń wojennych w latach 1914—1918. Kraków 2012.
Konstankiewicz A.: Broń strzelecka i sprzęt artyleryjski formacji polskich i Wojska Polskiego w latach 1914—1939. Lublin 2003.
Komański T.J.: Samoloty brytyjskie w lotnictwie polskim 1919—1930. Warszawa 2001.
Krzyżanowski K.: Wydatki wojskowe Polski w latach 1918—1939. Warszawa 1976.
Kukiel M.: Zarys historii wojskowości w Polsce. Kraków 1929.
Kukułka J.: Francja a Polska po traktacie wersalskim (1919—1922). Warszawa 1970.
Landau Z.: O kilku spornych zagadnieniach stosunków polsko‑amerykańskich w latach 1918—1920. „Kwartalnik Historyczny” 1958, nr 4, s. 1093—1109.
Landau Z.: Polskie zagraniczne pożyczki państwowe 1918—1926. Warszawa 1961.
Łoś R.: Artyleria polska 1914—1939. Warszawa 1991.
Mordawski H.: Polskie lotnictwo wojskowe 1918—1920. Narodziny i walka. Wrocław 2009.
Niestrawski M.: Polskie wojska lotnicze w okresie walk o granice państwa polskiego (1918—1921). Początki, organizacja, personel i sprzęt. T. 1. Oświęcim 2017.
Niestrawski M.: Polskie wojska lotnicze w okresie walk o granice państwa polskiego (1918—1921). Walka i demobilizacja. T. 2. Oświęcim 2017.
Odziemkowski J.: Piechota polska w wojnie z Rosją bolszewicką 1919—1920. Warszawa 2010.
Patelski M.: Generał broni Tadeusz Jordan Rozwadowski — żołnierz i dyplomata. Warszawa 2002.
Pobóg‑Malinowski W.: Najnowsza historia polityczna Polski. Okres 1914—1939. T. 2. Gdańsk 1990.
Polska w czasie wielkiej wojny (1914—1918). Historia finansowa. Red. M. Handelsman et al. Oświęcim 2015.
Polska w czasie wielkiej wojny (1914—1918). Historia ekonomiczna. Red. M. Handelsman et al. Oświęcim 2015.
Przybylski A.: Wojna polska 1918—1921. Warszawa 1930.
Radziwiłłowicz D.: Błękitna Armia. W 80 rocznicę utworzenia. Warszawa 1997.
Rola Wielkopolski w odbudowie państwa polskiego 1918—1919. Red. B. Polak. Koszalin 1989.
Romer E.: Pamiętnik paryski 1918—1919. Wrocław 1989.
Romer J.: Pamiętniki. Warszawa 2011.
Rozwadowski P.: Niepodległość i granice Polski 1914—1922. Warszawa 2015.
Sandomirski K.: Polska Misja Wojskowa Zakupów w Paryżu w latach 1919—1920. „Wojskowy Przegląd Historyczny” 1978, nr 4, s. 64—98.
Skarżyński W.: Armia Polska we Francji w świetle faktów. Warszawa 1929.
Smoliński A.: Formowanie i organizacja artylerii konnej Wojska Polskiego w okresie od listopada 1918 roku do czerwca 1919. W: Wśród dymu i ognia. Studia i materiały do dziejów artylerii polskiej i obcej. T. 1. Red. A. Smoliński. Oświęcim 2014.
Smoliński A.: Szwoleżerowie Armii Polskiej we Francji oraz ich zjednoczenie z krajową jazdą dywizyjną w 1919 r. „Grajewskie Zeszyty Historyczne. Zapis. Materiały i Studia do Dziejów 9 Pułku Strzelców Konnych” lipiec—wrzesień 2001, z. 3, s. 22—33.
Szczepkowski M.: Zjednoczenie Wojska Polskiego. W: Wojsko Polskie 1914—1922. T. 2. Koszalin 1986.
Wojciechowski I.J.: Karabin powtarzalny Berthier wz. 1907/15 M16. Warszawa 1985.
Wrzosek M.: Wojsko Polskie w dobie narodzin II Rzeczypospolitej (1918—1921). W: Zarys dziejów wojskowości polskiej (1864—1939). Red. P. Stawecki. Warszawa 1990.
Wrzosek M., Sandomirski K.: Transport do kraju sprzętu wojennego przyznanego Polsce przez Wielką Brytanię w 1920 r. „Przegląd Historyczny” 1962, nr 2 (53), s. 94—310.
Wyszczelski L.: Wojsko Polskie w latach 1918—1921. Warszawa 2006.
Zarys dziejów wojskowości polskiej w latach 1864—1939. Red. P. Stawecki. Warszawa 1990.
Pobierz

Opublikowane : 2019-12-28


Uwijała, P. (2019). Powstanie i początkowa działalność Polskiej Wojskowej Misji Zakupów w Paryżu w okresie marzec—kwiecień 1919 roku Charakterystyka pierwszych tygodni pracy na terenie Francji. Wieki Stare I Nowe, 14(19), 203-228. https://doi.org/10.31261/WSN.2019.19.13

Piotr Uwijała 
Uniwersytet Śląski w Katowicach  Polska
https://orcid.org/0000-0001-7355-5494