HARMONOGRAM PUBLIKACJI

CFP: Mury (2021/2)

2020-04-24

Figura murów budzi złe skojarzenia: jest synonimem oddzielenia, zamknięcia, izolacji i segregacji. Ich budowanie i burzenie urasta do symbolicznego wydarzenia, zawsze znaczącego w dziejach danej społeczności, i dlatego chętnie odnotowywanego w literaturze i sztukach wizualnych. Trwanie społecznego życia podzielonego na strefy za murami i poza murami także należy do kulturowego fenomenu, któremu uważnie przyglądają się antropolodzy i socjolodzy. Naukowe i artystyczne napięcie zogniskowane wokół figury murów (ich budowania, burzenia oraz wyznaczania reguł życia polityczno-społecznego) ma najczęściej charakter dokumentacyjny, stąd reportażowy wydźwięk większości artystycznych rejestracji takich wydarzeń. Gdy jednak przyjrzeć się bliżej sprawozdaniom, foto-relacjom i różnym formom archiwizacji przełomowego momentu, to okaże się, że niosą one zawsze element inscenizacji, artystycznej kalkulacji oraz fabulacji. Chcemy zatem zapytać o to, w jaki sposób kształtowana jest narracja o powstawaniu/burzeniu murów; jakie media odgrywają w niej decydującą rolę, jak fabrykowana jest pamięć o takich przełomowych wydarzeniach, w jaki sposób radzi sobie z nimi jednostka, jak opisywane są strefy konfliktu.

Zagadnienia, które będą nas także interesować, wiążą się z organizacją życia społeczności zamkniętej w obrębie murów, odizolowanej od sąsiadujących wspólnot i trwającej w stanie wyjątkowym. Wielki Mur Chiński, Mur Berliński czy mur bezpieczeństwa w Izraelu są najbardziej znanymi przykładami, do których możemy się odwołać, by spróbować przybliżyć się do tego rodzaju porządku zbiorowej egzystencji.

Interesuje nas także – poza historycznymi, politycznymi i społecznymi – metaforyczne znaczenie murów. Jako figura oddzielenia, przeciwstawiana mostom, zwraca na siebie uwagę wielu artystów/artystek, pisarzy/pisarek. Chcielibyśmy przyjrzeć się różnym reprezentacjom tej figury we współczesnej literaturze i sztuce. Tym bardziej, że obserwujemy w ostatnich latach intensywne prace (dosłownego i symbolicznego) wznoszenia murów w różnych państwach/miastach. Stają się one znakiem klasowej różnicy, izolują biednych od bogatych, tworzą nowe podziały i – być może – decydują o przeżyciu jednych i śmierci innych.

Na zgłoszenia artykułów wraz z abstraktem czekamy do 20.12.2020 roku.

Prosimy o przesyłanie tekstów na adres mailowy redakcji:

 slaskiestudiapolonistyczne@us.edu.pl

 

 

CFP: Literatury mniejsze (2021/1)

2020-04-24

Redaktorki prowadzące: Marta Baron-Milian, Anna Kałuża

Koncepty literatur mniejszych od dawna budzą sporo emocji. Wiążą bowiem literaturę z mniejszością, rewolucyjnością, materialnością i politycznością. Przywołując mniejszość, niekoniecznie mamy na myśli literaturę regionów i języków nieoficjalnych, marginalnych, nieuznawanych przez państwowe ustawodawstwo, ale z pewnością i na nie pragniemy zwrócić uwagę. Deleuze i Guattari, najbardziej dyskutowani kodyfikatorzy tego określenia, piszą o deterytorializacji dominujących znaczeń, jakiej dokonują eksperymentalnie zorientowane literatury mniejsze. „Literatura mniejsza nie jest literaturą jakiegoś mniejszego języka, ale taką, którą jakaś mniejszość tworzy w języku oficjalnym [majeure]” (Deleuze i Guattari 2016, 84). I choć koncentrują się oni na pisarzach uznanych (Franz Kafka, Samuel Beckett, James Joyce), to wartością ich typologii jest możliwość przyjrzenia się skomplikowanym relacjom między centrum a peryferiami. Napięcie estetyczne i polityczne między mniejszościowym a większościowym, partykularnym a uniwersalnym, jednostkowym i wspólnotowym w zasadniczy sposób buduje koncepcje literatur mniejszych.

W kolejnym numerze „Śląskich Studiów Polonistycznych” chcemy przyjrzeć się rozmaitym ujęciom literatur mniejszych, pytając zwłaszcza o ich artystyczną doniosłość i polityczny potencjał. W jaki sposób to, co marginalne i pozbawione politycznej reprezentacji może kwestionować władzę większości? Jacy autorzy, jakie autorki ostatnich lat mogliby zostać uznani za reprezentantki/reprezentantów literatur mniejszych? Jakie byłyby przykłady języków mniejszych pracujących w istotnym związku z językami większościowymi? Jakie wizje polityki rewolucyjnej, polityki tożsamościowej proponują literatury mniejsze?

Na zgłoszenia artykułów wraz z abstraktem czekamy do 10.06.2020 roku.

Prosimy o przesyłanie tekstów na adres mailowy redakcji:

slaskiestudiapolonistyczne@us.edu.pl

 

 

CFP: Zaangażowani i rewolucyjni (2020/2)

2020-04-24

Kolejny numer „Śląskich Studiów Polonistycznych” zamierzamy poświęcić zagadnieniu rewolucyjnego zaangażowania w zmianę rzeczywistości. W kontekście literatury i sztuki takie zagadnienie wymaga przyjęcia przynajmniej podwójnej optyki: sprawdzającej możliwości samego medium artystycznego oraz sprawdzającej możliwości działań rewolucyjnych dziś.

Od jakiegoś czasu twórczość artystyczna lokuje się pomiędzy rzemiosłem a urynkowionymi i medialnymi zapotrzebowaniami. Mamy coraz mniejsze przekonanie, że sztuką i literaturą dokonamy przemiany świata, ale nadal sądzimy, że ich interwencyjny charakter i polityczny potencjał są wartością. Dlatego pytania o możliwości pomyślenia o literaturze i sztukach jako praktykach wywrotowych, zaangażowanych i angażujących są ciągle na czasie. Należy je też ciągle dookreślać: w co literatura/ sztuka chce się angażować; jakie są konsekwencje politycznego i społecznego zaangażowania; jak zmieniają się formy artystycznej interwencji; na czym polega skuteczność artystyczna. W tak uszczegółowionych kontekstach chcielibyśmy się przyjrzeć znaczeniom i możliwościom współczesnego artystycznego aktywizmu, jak i jego historycznym odmianom.

Wraz z przekonaniem o końcu utopii, zmieniło się także podejście do idei rewolucji, najbardziej radykalnie pomyślanej zmianie rzeczywistości. Zachęcamy Państwa do przyjrzenia się rozmaitym ideom przynoszącym rewolucyjny napęd, jak i historycznym postaciom rewolucji. Zadajmy pytania o to, jak dziś myślimy o rewolucji, do jakich przekazów literackich o rewolucjach w XX wieku możemy dotrzeć oraz o to, czy idea rewolucji zasila dziś jeszcze wyobraźnię.

Na zgłoszenia artykułów wraz z abstraktem czekamy do 31.12.2019 roku.

Prosimy o przesyłanie tekstów na adres mailowy redakcji:

slaskiestudiapolonistyczne@us.edu.pl

 

 

CFP: Po męskości? Mężczyźni i męskości w kulturze ponowoczesnej (2020, nr 1)

Jeszcze kilka lat temu termin masculinity studies brzmiał trochę obco i dziwacznie. Istniały oczywiście studia kobiece, oswojono już gender studies, teoria queer również znalazła swoich zwolenników. Natomiast perspektywa badania męskości wydawała się niezbyt zajmująca, podczas gdy w Europie i po drugiej stronie oceanu stała się uznaną dziedziną wiedzy. Dziś jest zgoła inaczej – ciągle rosnąca liczba publikacji, nowe serie wydawnicze („Studia o męskości” Wydawnictwa IBL), granty naukowe, konferencje, a także numery monograficzne czasopism, których tematyką są (często w liczbie mnogiej) męskości, pokazują wyraźnie, że ten rodzaj refleksji zadomowił się w polskiej humanistyce. Badanie męskości okazuje się ważne i inspirujące, a przede wszystkim potrzebne dziś, w sytuacji wzmożonej polityzacji kategorii genderowych i napięć, jakie rodzi ona w społeczeństwach Zachodu.

Słownik języka polskiego definiuje męskość jako „zespół cech typowych dla mężczyzny”. W światowych badaniach nad męskościami słownikowa kategoria „typowości” została sproblematyzowana, a nawet zakwestionowana. Mówi się na przykład o nowych „inkluzywnych męskościach”, „męskościach transnarodowych”, „męskościach alternatywnych”, „męskościach globalnych”, „męskościach postmodernistycznych" – monolityczna jedność ustępuje miejsca wielości nie tylko w opisie naukowym, ale także w praktykach społecznych: neguje się bardziej tradycyjne sposoby rozumienia męskości jako kategorii wykluczającej, binarnej, unarodowionej, kształtowanej w odniesieniu do lokalnej kultury, uwarunkowanej ekonomicznie, uprzywilejowanej w fallogocentrycznym uniwersum, zarazem hegemonicznej, jak i nieustannie narażonej na ciosy.

Badania nad męskościami wciąż ewoluują. Wydaje się, że moment, w którym wyodrębniono pole badawcze i nazwano je, powoli odchodzi do przeszłości. W obliczu dynamicznych przemian społecznych i językowych pojawiła się jednak konieczność nawiązania teoretycznych aliansów z innymi obszarami współczesnej humanistyki i nauk społecznych. Alianse takie przynoszą poznawcze korzyści wszystkim stronom. Zrozumienie interakcji męskości ze środowiskiem naturalnym, ekonomią, techniką, polityką, rewolucją cyfrową i biotechnologiczną, etc. pozwala lepiej zrozumieć sens świata, w którym żyjemy i, choć rozprasza dyscyplinową swoistość masculinity studies, uzmysławia, że, chcąc opisywać otaczający nas świat, nie można dziś już ignorować kategorii genderowych. Usiłując wpisać się w ten trend, kierujemy naszą uwagę ku nowym modelom konstruowania męskości, eksperymentom z męskością, redefinicjom męskości, niestandardowym rolom męskim, z jakimi mamy do czynienia w literaturze i kulturze XXI wieku. Pragniemy, by temu zainteresowaniu "męskościami po męskości" towarzyszył namysł nad językiem i teorią, jesteśmy przekonani, że o "męskości" opowiadać należy w perspektywie interdyscyplinarnej.

Wśród zagadnień, które uważamy za warte poruszenia, znajdują się m.in.:

– męskości w perspektywie ekokrytycznej;

– męskości a/w digitalhumanities;

– neomaterialistyczne spojrzenie na męskości­;

–- męskości i queer­;

– utopie/dystopie męskości;

– niebinarność a konceptualizacje męskości;

– biopolityka męskości;

– męskości a posthumanizm;

– męskość wobec zagrożeń antropocenu;

– mężczyźni i zwierzęta (w stronę animal studies).

Na propozycje tekstów (tytuł i abstrakt) czekamy do 30 listopada 2019 pod adresem: slaskiestudiapolonistyczne@us.edu.pl . Termin nadsyłania tekstów: 31 stycznia 2020 

 

 

CFP: Feministyczne historiografie: filozofia Luce Irigaray (2019, 1)

Choć myśl Luce Irigaray wywarła ogromny wpływ na dwudziestowieczną humanistykę, to jej obecność na gruncie polskiej refleksji (zwłaszcza filozoficznej) wydaje się znikoma – nazwisko filozofki rzadko wymieniane jest wśród najważniejszych przedstawicielek i przedstawicieli filozofii współczesnej. Po ponad czterdziestu latach od momentu wydania Speculum. De L’autre Femme (1974) Irigaray rozpoznawana jest w Polsce – obok Hélène Cixous i Julii Kristevej – wyłącznie jako przedstawicielka tzw. French Feminism (za sprawą anglo-amerykańskiej krytyki lat 80.) lub jako krytyczka psychoanalizy; równie często czytano ją przez pryzmat dekonstrukcji i poststrukturalizmu, co skutkowało przypisywaniem jej rozmaitych figur duchowych ojców i intelektualnych przewodników. Tymczasem zawężanie filozofii Irigaray wyłącznie do jednej tradycji intelektualnej, na co wskazuje sposób, w jaki tworzona była historiografia zachodnich teorii feministycznych, w efekcie doprowadziło do zubożenia krytycznego odbioru jej myśli i zamrożenia recepcji krytycznej, która skupiła się na toczeniu nierozstrzygniętych do tej pory sporów o esencjalizm czy feministyczny konserwatyzm. Całkowicie zignorowana została jednakże późniejsza odsłona myśli Irigaray, a zwłaszcza filozofia różnicy płciowej, która wyrasta z krytycznej lektury najważniejszych przedstawicieli zachodniej tradycji metafizycznej, takich jak Arystoteles, Hegel, Nietzsche czy Heidegger, a także z wieloletniego zaangażowania w działalność ruchów społecznych i politycznych we Francji i we Włoszech. Dlatego też obraz, jaki utrwalił się na gruncie polskiej refleksji humanistycznej głównie za sprawą zaledwie dwóch przetłumaczonych książek Ciało-w-ciało z matką (tłum. A. Araszkiewicz) i Ta płeć (jedną) płcią niebędąca (tłum. S. Królak) oraz kilku artykułów, wydaje się niepełny i niewystarczający.

Numer monograficzny „Śląskich Studiów Polonistycznych” jest zaproszeniem do pogłębienia dyskusji nad obecnością i nieobecnością myśli Luce Irigaray w polskiej i światowej refleksji krytycznej. Wiąże się z tym konieczność rekonstrukcji feministycznych historiografii, w których obecność autorki Speculum ogranicza się wyłącznie do – kontestowanej przez nią samą – formacji French Feminism lub do psychoanalizy.  Interesujące będą więc takie zagadnienia jak:
– filozofia Irigaray a współczesne teorie feministyczne i krytyczne (np. nowy materializm feministyczny, posthumanizm, ekozofia);
– filozofia Irigaray a polska refleksja feministyczna;
– nowe strategie lekturowe: czy możliwe jest czytanie Irigaray poza French Feminism?
– filozofia różnicy płciowej: krytyka i interpretacja;
– Irigaray a zachodnia tradycja filozoficzna;
– Irigaray a filozofia francuska po 1968 roku;
– Irigaray a włoska myśl feministyczna.

Lista zagadnień jest znacznie dłuższa, dlatego chciałabym, abyśmy wspólnie zastanowiły i zastanowili się nad nowymi możliwościami odczytania filozofii Irigaray. Bardzo serdecznie zapraszam do przesyłania propozycji tematów w formie krótkich abstraktów do 1 czerwca 2018 na adres: szopa.katarzyna2@gmail.com. Ostateczny termin nadsyłania artykułów (max. 40 tys. znaków z bibliografią i streszczeniem): 1 grudnia 2018.