Ameryka odkupiona, czyli Johna Mattesona <i>Miejsce gorsze niż piekło</i>

(Recenzja przedpublikacyjna w języku polskim)


Abstrakt

Niniejsze rozważania dotyczą tekstu, który opiera się wszelkim próbom jednoznacznej gatunkowej kategoryzacji. Rygorystyczna pod względem akademickim i wierna historycznym szczegółom, najnowsza książka Johna Mattensona – arcydzieło życiopisania (life-writing) – proponuje czytelnikowi nie tylko fascynujące doświadczenie intelektualne, ale także intymną podróż do wnętrza samego siebie. W Miejscu gorszym niż piekło biografie pięciu głównych bohaterów – Olivera Wendella Holmesa Jr., Johna Pelhama, Walta Whitmana, Arthura B. Fullera i Louisy May Alcott – stanowią płótno, na którym autor, laureat nagrody Pulitzera, maluje biografię młodzieńczego kraju na skraju upadku. Jest to opowieść o rytuale przejścia od egoistycznej stronniczości do obywatelskiej odpowiedzialności, historia społecznych przemian, które przeprowadziły Amerykę w dojrzałość. Po klęsce pod Fredericksburgiem, ostatecznej katastrofie Unii udało się zapobiec dzięki prawości jednostek. Głęboka moralność pojedynczych Amerykanów odkupiła wyrosłą z wiary inicjatywę, która powołała Amerykę do istnienia, i na której – od 1776 – roku Ameryka nieustannie wzrasta. Książka Johna Mattesona, która ujrzy światło dzienne na początku roku 2021, jest ważnym głosem w debacie o roli Stanów Zjednoczonych, mogącym zainspirować kolejne etyczne przebudzenie w narodzie, który od zakończenia wojny secesyjnej nie doświadczył tak głębokich jak dziś podziałów.


Słowa kluczowe

biografia; psychohistoria; historia Stanów Zjednoczonych; wojna secesyjna; Proklamacja Emancypacji; Oliver Wendell Holmes Jr.; John Pelham; Walt Whitman; Arthur B. Fuller; Louisa May Alcott; bitwa pod Fredericksburgiem

Hawthorne, Nathaniel. Szkarłatna litera, przekład i posłowie Bronisława Bałutowa. Warszawa: Czytelnik, 1987.

Jędrzejko, Paweł. “Uniwersalny uścisk dłoni. W stronę egzystencjalnej etyki Hermana Melville’a”. Etyczne paradygmaty żeglarstwa w głównych nurtach komunikacji społecznej, red. Zbigniew Kosiorowski, 23–32. Warszawa–Szczecin: PZŻ i Wyższa Szkoła Humanistyczna TWP w Szczecinie, 2009.

Jędrzejko, Paweł. Płynność i egzystencja. Doświadczenie lądu i morza a egzystencjalizm Hermana Melville’a. Sosnowiec–Katowice–Zabrze: BananaArt.Pl/ExMachina/M-Studio, 2008.

Kosiorowski, Zbigniew, red. Etyczne paradygmaty żeglarstwa w głównych nurtach komunikacji społecznej. Warszawa–Szczecin: PZŻ i Wyższa Szkoła Humanistyczna TWP w Szczecinie, 2009.

Matteson, John. A Worse Place Than Hell: How the Civil War Battle of Fredericksburg Changed a Nation. New York and London: W. W. Norton & Company, 2021.

Melville, Herman. Moby Dick, czyli Biały Wieloryb, przeł. Bronisław Zieliński. Warszawa: Czytelnik, 1954.

Redding, Arthur. “Inicjatywy wyrosłe z wiary: Miasto Boże E. L. Doctorowa, czyli co się stało 11 września 2001 roku?”. W: Wielkie tematy literatury amerykańskiej, T.1. Bóg, wiara i religia w literaturze i kulturze amerykańskiej, red. Teresa Pyzik, 193–208. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2002.


Opublikowane : 2020-12-30


ŚwierkotM. (2020). Ameryka odkupiona, czyli Johna Mattesona <i>Miejsce gorsze niż piekło</i&gt;. Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura, 2(41), 227-232. https://doi.org/10.31261/errgo.11395

Mariola Świerkot  m.a.swierkot@gmail.com




Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

"Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura" publikuje teksty wcześniej nieopublikowane na podstawie licencji Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe (CC BY-SA 4.0).