Fotograficzny kościół zapośredniczenia. Rozważania o relacji człowieka ze światem

(Artykuł w języku polskim)

Jakub Dziewit
https://orcid.org/0000-0002-7805-4047

Abstrakt

Punktem wyjścia do rozważań jest przekonanie o tym, że na pewnym ogólnym, w pewien sposób zmetaforyzowanym poziomie, da się przedstawić relację człowieka ze światem poprzez analizę i interpretację cielesnych praktyk zakorzenionych w materialnym charakterze swego rodzaju narzędzi kulturowych, które pośredniczą w poznaniu świata przez człowieka i tę relację również ustanawiają. Celem tekstu jest przedstawienie koncepcji wpływu kształtu aparatów fotograficznych na wykształcenie się myślenia podmiotowego w XIX wieku, a następnie interpretacja wpływu fotografii na człowieka współczesnego, co w efekcie prowadzi do ponownego ustanawiania zbiorowości. Kontekstem i podłożem interpretacyjnym do tego będą rozważania o średniowiecznej symbolice kościołów, traktowanych tutaj jako aparaty numinotyczne.


Słowa kluczowe

fotografia; aparat fotograficzny; aparat numinotyczny; myślenie symboliczne; epistemologia; podmiotowość

Baudelaire, Charles. “Salon 1859”. W: Charles Baudelaire, Rozmaitości estetyczne, przeł. Joanna Guze. Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2000.

Berger, John. “Użycia fotografii”. W: John Berger, O patrzeniu, przeł. Sławomir Sikora. Warszawa: Fundacja Aletheia, 1999.

Crary, Jonathan. Camera obscura i jej podmiot, przeł. Magdalena Szcześniak. W: Antropologia kultury wizualnej. Zagadnienia i wybór tekstów, red. i oprac. Iwona Kurz, Paulina Kwiatkowska, Łukasz Zaremba. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2012.

Durkheim, Émile. Elementarne formy życia religijnego. System totemiczny w Australii, przeł. Anna Zadrożyńska, wstęp i red. nauk. Elżbieta Tarkowska. Warszawa: PWN, 1990.

Dziewit, Jakub. Aparaty i obrazy. W stronę kulturowej historii fotografii. Katowice: grupakulturalna.pl, 2014.

Dziewit, Jakub. “Od budowania tożsamości do zniewolenia. Rozważania o funkcji fotografii w kulturze Zachodu”. W: Pomiędzy tożsamością a obrazem, red. Miłosz Markiewicz, Agata Stronciwilk, Paweł Ziegler. Katowice: grupakulturalna.pl, 2016.

Eliade, Mircea. Sacrum, mit, historia. Wybór esejów, przeł. Anna Tatarkiewicz, wstęp Marcin Czerwiński. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974.

Flusser, Vilém. Ku filozofii fotografii, przeł. Jacek Maniecki, wstęp Piotr Zawojski. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia, 2015.

Foucault, Michel. Nadzorować i karać. Narodziny więzienia, przeł. Tadeusz Komendant. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia, 2009.

Friedberg, Anne. Wirtualne okna, przeł. Łukasz Knap. W: Antropologia kultury wizualnej. Zagadnienia i wybór tekstów, red. i oprac. Iwona Kurz, Paulina Kwiatkowska, Łukasz Zaremba. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2012.

Gustawicz, Bronisław, Emil Wyrobek. Księga wynalazków, przygód i podróży: najnowsze odkrycia i wynalazki z dziedziny przemysłu, techniki, przyrody, fizyki, chemii, astronomii i meteorologii tudziez opisy podróży, przygód myśliwskich, krajów i ludów, t. 3. Łódź–Warszawa: Księgarnia Ludwika Fiszera, E. Wende, 1912.

Hugo, Victor. Nędznicy. T. 1, przeł. Krystyna Byczywek. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1976.

Krzywka, Łukasz. “Miniatury portretowe i sylwetki”. Obscura. Biuletyn amatorskich stowarzyszeń fotograficznych w Polsce nr 4. 1982, 36–39.

Le Goff, Jacques. Kultura średniowiecznej Europy, przeł. Hanna Szumańska-Grossowa. Warszawa: PWN, 1970.

Łotman, Jurij, Boris Uspienski. O semiotycznym mechanizmie kultury, przeł. Jerzy Faryno. W: Semiotyka kultury, red. Elżbieta Janus, Maria Renata Mayenowa Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1975.

Michałowska, Marianna. Foto-teksty. Związki fotografii z narracją. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 2012.

Michałowska, Marianna. Niepewność przedstawienia. Od kamery obskury do współczesnej fotografii. Poznań: Wydawnictwa Naukowe Wydziału Nauk Społecznych UAM, 2017.

“Perspektywa”, w: Słownik języka polskiego PWN: https://sjp.pwn.pl/sjp/perspektywa;2499421.html (14.11.2019).

Sikora, Sławomir. Fotografia. Między dokumentem a symbolem. Izabelin–Warszawa: Świat Literacki, Instytut Sztuki PAN, 2004.

Solomon-Godeau, Abigail, “Who Is Speaking Thus? Some Questiuons about Documentary Photography”. W: Abigail Solomon-Godeau, Photography at the Dock. Essays on Photographic History, Institutions, and Practices. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1991.

Sontag, Susan, “W Platońskiej jaskini”. W: Susan Sontag, O fotografii, przeł. Sławomir Magala. Kraków: Wydawnictwo Karakter, 2009.

Stieglitz, Alfred. “Aparat ręczny – jego znaczenie”, przeł. Sławomir Magala. Obscura. Biuletyn amatorskich stowarzyszeń fotograficznych w Polsce nr 4, 1984, 27–30.

“Szaleństwo”, w: Słownik języka polskiego PWN: http://sjp.pwn.pl/szukaj/szaleństwo.html (14.11.2019).

Talbot, William Henry Fox. The Pencil of Nature. London: Longman, Brown, Green and Longmans, 1844.

Urry, John. Spojrzenie turysty, przeł. Alina Szulżycka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007.


Opublikowane : 2020-12-30


DziewitJ. (2020). Fotograficzny kościół zapośredniczenia. Rozważania o relacji człowieka ze światem. Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura, 2(41), 33-48. https://doi.org/10.31261/errgo.8205

Jakub Dziewit  kuba@dziewit.art.pl
brak  Polska
https://orcid.org/0000-0002-7805-4047




Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

"Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura" publikuje teksty wcześniej nieopublikowane na podstawie licencji Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe (CC BY-SA 4.0).